Examining the Security Dimension of the Organization of Turkic States by Addressing Border Issues: Kyrgyz-Tajik Border Conflict

Yıl 2025, Sayı: 113, 1 - 25, 30.04.2025

Mehmet Emin Erendor , Emre Çıtak

https://doi.org/10.12995/bilig.7916

Öz

This study aims to evaluate the Organization of Turkic States’ approach to security with a special focus on border issues in the region after the collapse of the Soviet Union. The emergence of independent states in the Caucasus and Central Asia led to border conflicts with neighbouring countries. While some of these disputes have been resolved through agreements, others persist. Given the potential for border issues to escalate into conflicts, achieving peaceful resolutions is crucial for regional stability and fostering interstate cooperation. Within this framework, 1999 Batken Events hold significant importance. These events not only epitomize the persistent border issues between Kyrgyzstan and Tajikistan but also bring regional border disputes into the forefront of attention. Today, border disputes present a significant challenge for the Organization of Turkic States, which is expanding its cooperation among member states and claims to pursue an effective security strategy. It can be argued that the OTS’s efficiency in peacefully resolving border disputes, which are sensitive security matters, could directly affect the organization’s future international standing.

Anahtar Kelimeler

Organization of Turkic States , border issues/problems , Turkic World , Kyrgyz-Tajik border dispute , security , Batken Events

Türk Devletleri Teşkilatının Güvenlik Boyutunun Sınır Sorunları Bağlamında İncelenmesi: Kırgızistan-Tacikistan Sınır Anlaşmazlığı

Öz

Bu çalışma, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bölgedeki sınır sorunlarına özel olarak odaklanarak Türk Devletleri Teşkilatının güvenlik yaklaşımını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Kafkasya ve Orta Asya’da bağımsız devletlerin ortaya çıkması komşu ülkelerle sınır çatışmalarına yol açtı. Bu anlaşmazlıkların bir kısmı anlaşmalarla çözümlenirken bir kısmı da devam etmektedir. Sınır sorunlarının çatışmalara dönüşme potansiyeli göz önüne alındığında, barışçıl çözümlere ulaşmak bölgesel istikrar ve devletler arası iş birliğinin desteklenmesi açısından hayati önem taşımaktadır. Bu çerçevede, 1999 yılında
Batken’de yaşanan olaylar büyük önem taşımaktadır. Bu olaylar sadece Kırgızistan ve Tacikistan arasındaki süregelen sınır sorunlarını özetlemekle kalmamış, aynı zamanda bölgesel sınır anlaşmazlıklarını da ön plana çıkarmıştır. Günümüzde sınır anlaşmazlıkları, üye devletler arasındaki iş birliğini genişleten ve etkili bir güvenlik stratejisi izlediğini iddia eden Türk Devletleri Teşkilatı için önemli bir zorluk teşkil etmektedir. Hassas güvenlik meseleleri olan sınır anlaşmazlıklarının barışçıl yollarla çözümünde örgütün etkinliğinin, örgütün gelecekteki uluslararası itibarını doğrudan etkileyebileceği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Türk Devletleri Teşkilatı , sınır sorunları/problemleri , Türk Dünyası , Kırgız-Tacik sınır anlaşmazlığı , güvenlik , Batken Olayları

Kaynakça

• Abdyldaev, Aibek, and Yrysbek Ulukbek Uulu. “Kırgız-Tajik Çek Arasında Jaŋjaldar Kantip Kurçugan? [How Did the Conflicts on the Kyrgyz-Tajik Border Escalate?].” Azattyk Channel, 3 Oct. 2022, https://www.azattyk.org/a/kyrgyztazhik-chek-arasynda-zhangzhaldar-kantip-kurchugan-/32059011.html.
• Adilov, Abdurakhman. “Kırgızstan, Tajikstan Jana Özbekstan Çek Ara Maselesi Talkuulandı [Kyrgyzstan, Tajikistan and Uzbekistan Border Issues Discussed].” Turkiston, 1 May 2023, https://kg.turkiston.biz/2023/05/01/kyrgyzstan-tazhikstan-zhana-zbekstan-chek-ara-maselesi-talkuulandy/.
• Ailchiev, Sabyr. “Kırgızstan Menen Özbekstan Çek Ara Maselesi Boyunça Kanday Çeçimge Kelgeni Aytıldı [It Was Announced What Decision Kyrgyzstan and Uzbekistan Reached on the Border Issue].” Sputnik Kırgızstan, 17 Aug. 2017, https://sputnik.kg/20170817/kr-menen-ozbekstan-chek-aramaselesi-boyuncha-sujloshtu-103.475.4319.html.
• Aliyev Tayfur, Nazir. “Kyrgyzstan Declares State of Emergency in Batken Region Bordering Tajikistan.” Anadolu Ajansı, 18 Sept. 2022, https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/kyrgyzstan-declares-state-of- emergency-in-batken-regionbordering-tajikistan/2687523.
• Baki, Pelin Musabay. “Avrasya’da Bölgesel İşbirliği Sürecinden İşbirliği Mekanizmasına: Türk Konseyi.” Bilge Strateji, vol. 6, no. 11, Dec. 2014, pp. 133–62.
• Bay, Erdal, et al. ‘“Türk Dünyası Birliği” Algısı”. Gazi Akademik Bakış, vol. 11, no. 21, 21, Dec. 2017, pp. 55–85, https://doi.org/10.19060/gav.379576.
• “Büt Köygöylördü Çeçet”. Kırgızstan-Tajikstan Çek Ara Süylöşüülörü [“It Will Solve All Problems.” Kyrgyzstan-Tajikistan Border Talks].” BBC News Kırgız Kızmatı [BBC News Kyrgyz Service], 3 Oct. 2023, https://www.bbc.com/kyrgyz/articles/c3g38jg41j2o.
• Ceccarelli, Alessandra. “Clans, Politics and Organized Crime in Central Asia.” Trends in Organized Crime, vol. 10, no. 3, Sept. 2007, pp. 19–36.
• Chekirov, Kubatbek. “Kırgızstan Menen Özbekstan Çek Ara Maselesine Çekit Koydu [Kyrgyzstan and Uzbekistan Put an End to the Border Issue].” BBC News Kırgız Kızmatı [BBC News Kyrgyz Service], 27 Jan. 2023, https://www.bbc.com/kyrgyz/kyrgyzstan-64424185.
• Dadabaev, Timur. “Securing Central Asian Frontiers: Institutionalisation of Borders and Inter-State Relations.” Strategic Analysis, vol. 36, no. 4, July 2012, pp. 554–68.
• Declaration of the First Summit of The Cooperation Council of Turkic Speaking States. Turkic States, 21 Nov. 2011, https://www.turkicstates.org/u/d/basicdocuments/first-summit-declaration-8-en.pdf.
• Declaration of the Second Summit of the Turkic Council. Turkic States, 23 Aug. 2012, https://www.turkicstates.org/assets/pdf/temel_belgeler/2nd-summitdeclaration-9-en.pdf.
• Declaration of the Tenth Summit of the Organization of Turkic States. Turkic States, 3 Nov. 2023, https://www.turkicstates.org/assets/pdf/temel_belgeler/tenthsummit-declaration-2023-21-en.pdf.
• Emeklier, Bilgehan, et al. “Türk Devletleri Teşkilatı: Bütünleşme Sürecine Nereden Başlamalı ve Ne Yapmalı?” Güvenlik Stratejileri Dergisi, Aug. 2022, pp. 73–107, https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.1112874.
• Erkiner, Hakkı Hakan, and İlayda Eray. “Uluslararası Hukuk Bakımından Bir Uluslararası Örgüt Olarak Türk Devletleri Teşkilatı.” Güvenlik Stratejileri Dergisi, Aug. 2022, pp. 217–50, https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.1112918.
• Gulomjonovna, Nazarova Nodira, and Madrahimova Mahbuba Sobirjonovna. “Peculiarities of Using Shrines in Fergana Valley for the Purpose of Tourism.” International Journal on Integrated Education, vol. 2, no. 6, 2019, pp. 1–4, https://doi.org/10.31149/ijie.v2i6.100.
• Istanbul Declaration of the 8th Summit of the Organization of Turkic States. Organization of Turkic States, 12 Nov. 2021, https://www.turkicstates.org/u/d/basic-documents/eighth-summit-declaration-15-en.pdf.
• Joldoshov, Altınbek. “Kimlik ve Sınır: Orta Asya’da Sınır Sorunları.” Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, vol. 19, no. 2, 2, Dec. 2019, pp. 303–26, https://doi.org/10.32449/egetdid.576578.
• Karimov, A., et al. Transboundary Aquifers of the Fergana Valley: Challenges and Opportunities. 2010, https://hispagua.cedex.es/sites/default/files/hispagua_documento/documentacion/documentos/fergana.pdf.
• Kaygusuz, Yeşim. “Kuruluşunun 10. Yılında Türk Konseyi’nin Türkiye ile Diğer Üye Ülkeler Arasındaki Ticarete Etkileri.” TESAM Akademi Dergisi, vol. 8, no. 1, 1, Feb. 2021, pp. 199–236, https://doi.org/10.30626/tesamakademi.748658.
• “Kırgızstan Menen Tajikstan Tarıhıy Kelişimdin Aldında Turuşat [Kyrgyzstan and Tajikistan on the Verge of a Historic Agreement].” TRT Global, 2022, https://www.trt.net.tr/kyrgyz/turk- duinosu/2024/02/05/kyrghyzstanmienien-tazhikstan-tarykhyi-kielishimdin-aldynda-turushat-2097791.
• Kohl, Philip L. “Recent Research in Central Asia.” American Antiquity, vol. 50, no. 4, Oct. 1985, pp. 789–95, https://doi.org/10.2307/280167.
• Megoran, Nick. “Rethinking the Study of International Boundaries: A Biography of the Kyrgyzstan–Uzbekistan Boundary.” Annals of the Association of American Geographers, vol. 102, no. 2, Mar. 2012, pp. 464–81.
• Mokrenko, Anastasia. “Özbekstan Menen Kırgızstan Çek Ara Maselesin Talkuuladı [Uzbekistan and Kyrgyzstan Discuss Border Issues].” 24.Kg, 6 June 2017, https://24.kg/kyrgyzcha/53879_ozbekstan_menen_kyirgyizstan_chek_ara_maselesin_talkuuladyi/.
• Mustofaev, Murodjon. “The Organization of Turkic States: A New Approach to Global and Regional Challenges.” PERCEPTIONS: Journal of International Affairs, vol. 27, no. 1, 1, July 2022, pp. 105–20.
• Nakhchivan Agreement. 3 Oct. 2009, https://www.turkicstates.org/u/d/basicdocuments/nakhchivan-agreement-on-the-establishment-of-thecopperation-council-of-turkic-speaking-states-1-en.pdf.
• Özsoy, Bahar. ‘“Türk Dünyası” Söylemi İçinde Türk Devletleri Teşkilatı’nın Rolü ve Önemi.” Anasay, no. 25, 25, Aug. 2023, pp. 40–55, https://doi.org/10.33404/anasay.1324953.
• PolitKlinika [PolitClinic]. “Çek Ara Maselesi: Batkende Kırgızstan, Tajikstan, Özbekstan Delegatsiyaları Joluguştu [Border Issue: Delegations of Kyrgyzstan, Tajikistan, Uzbekistan Meet in Batken].” PolitKlinika [PolitClinic], 2023, https://pk.kg/news/inner/chek-ara-maselesi-batkende-kyrgyzstan-tazhikstanzbekstan-delegaciyalary-choguldu/.
• Purtaş, Fırat. “Cultural Diplomacy Initiatives of Turkic Republics.” PERCEPTIONS: Journal of International Affairs, vol. 22, no. 1, 1, Apr. 2017, pp. 91–114.
• Samarkand Declaration of the Nineth Summit of the Organization of Turkic States. Turkic States, 3 Nov. 2023, https://www.turkicstates.org/assets/pdf/temel_belgeler/ninth-summit-declarataion-16-en.pdf.
• Sarı, Buğra. “Security Aspect of the Integration in Turkic World under the Organization of Turkic States.” Insight Turkey, vol. 4, no. 25, Dec. 2023, pp. 139–61.
• “Statement by the Secretary General of the Organization of Turkic States on the Situation at the Kyrgyz-Tajik State Border.” Türk Devletleri Teşkilatı, 28 Jan. 2022, https://www.turkicstates.org/en/haberler/statement-by-the-secretarygeneral-of-the-organization-of-turkic-states-on-the-situation-at-the-kyrgyztajik-state-border_2444.
• “Statement by the Secretary General of the Turkic Council on the Situation on the Kyrgyz-Tajik State Border.” Türk Devletleri Teşkilatı, 30 Apr. 2021, https://www.turkicstates.org/en/haberler/statement-by-the-secretary-general-ofthe-turkic-council-on-the-situation-on-the-kyrgyz-tajik-state-border_2239.
• “Statement of the Secretary General of the Organization of Turkic States on the Situation at the Kyrgyz-Tajik State Border.” Organizations of Turkic States, 16 Sept. 2022, https://www.turkicstates.org/en/news/statement-of-thesecretary-general-of-the-organization-of-turkic-states-on-the-situation-atthe-kyrgyz-tajik-state-border.
• Tacikistan Ülke Bülteni. DEİK, 2012, https://www.deik.org.tr/uploads/tacikistanbulteni.pdf.
• Tashtemkhanova, Raikhan, et al. “Territorial and Border Issues in Central Asia: Analysis of the Reasons, Current State and Perspectives.” The Anthropologist, vol. 22, no. 3, Dec. 2015, pp. 518–25.
• “Taşiev: Kırgız-Özbek Çek Ara Maselesi 100% Çeçildi [Tashiev: Kyrgyz-Uzbek Border Issue 100% Resolved].” Azattyk Channel, 21 Mar. 2021. www.azattyk.org, https://www.azattyk.org/a/31170920.html.
• Terzioğlu, Süleyman Sırrı. “Uluslararası hukuk açısından Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi.” Uluslararası Hukuk ve Politika, vol. 9, no. 36, 36, 2013, pp. 45–72.
• “The Foreign Minister of the Kyrgyz Republic and the Secretary General of the Turkic Council Had a Telephone Conversation”. Türk Devletleri Teşkilatı, 30 Apr. 2021, https://www.turkicstates.org/en/haberler/the- foreign-ministerof-the-kyrgyz-republic-and-the-secretary-general-of-the-turkic-councilhad-a-telephone-conversation_2240.
• Tiyek, Ramazan, and Bayram Balcı. “Türk Devletleri Teşkilatı’na Üye Ülkelerde Endüstri İlişkileri.” MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol. 12, no. 2, 2, Apr. 2023, pp. 818–33, https://doi.org/10.33206/mjss.1244262.
• Toktogulov, Beishenbek. The Failure of Settlement on Kyrgyz-Uzbek Border Issues: A Lack of Diplomacy? Oct. 2018, pp. 85–106.
• Turkic World Vision – 2040. Turkic States, 13 Nov. 2021, https://turkicstates.org/assets/pdf/haberler/turkic-world-vision-2040-2396-97.pdf.