Autors of Turkish Origin and Their Literatures according to German Cultural Policy: 1972-2022

Yıl 2025, Sayı: 113, 153 - 178, 30.04.2025

Sibel Balak Baran Meltem Ekti

https://doi.org/10.12995/bilig.7678

Öz

There are quite a few studies in the literature on the admission of workers to Germany, which started after World War II in order to close the labor shortage, and the social and cultural adventures of immigrants who were accepted as workers. With the transfer of families, the second and third generations of the immigrant population, which became an important issue in terms of population and social aspects, began to contribute to German culture and social life. An immigrant intelligentsia writing in German emerged. Works of literary quality were written and these began to be characterized as a separate literary genre. There have been some hesitations and contradictions regarding this literary genre based on the immigration and cultural policies of the Germans.
The aim of this study, in which the survey model is applied, is to draw attention to the positioning of writers of Turkish origin who migrated to Germany or were born and raised there and their literature in German literature in the axis of German immigration and cultural policy. The difference in the positioning of the authors’ literary identities and their works in the context of changing immigration and cultural policies in the official discourses of German society and literature is examined for the first time in this study.

Anahtar Kelimeler

Immigration , cultural policy , Germany , Türkiye , author , literature

Etik Beyan

Bu makale Doç. Dr. Meltem EKTİ danışmanlığında Sibel Balak Baran tarafından hazırlanan “Literatur türkeistämmiger Autorinnen und Autoren im Spannungsfeld von Klassifizierung und Stigmatisierung [Sınıflandırma ve Ötekileştirme Arasında Türkiye Kökenli Yazarların Yazını]” (2024) başlıklı doktora tezine dayanmaktadır.

Alman Kültür Politikasına Göre Türkiye Kökenli Yazarlar ve Yazınları: 1972-2022

Öz

II. Dünya savaşı sonrasında ihtiyaç duyulan iş gücü açığının kapatılması amacıyla başlayan Almanya’ya işçi kabulüyle ve işçi olarak kabul edilen göçmenlerin sosyal ve kültürel serüvenleriyle ilgili literatürde epeyce çalışma vardır. Ailelerin de intikali ile nüfus ve sosyal bakımdan önemli bir konu olmaya başlayan göçmen kitlenin ikinci ve üçüncü neslinden Alman kültürüne ve sosyal hayatına katkılar gelmeye başlamıştır. Almanca yazan bir göçmen entelijansiyası ortaya çıkmıştır. Edebi nitelikli eserler yazılmış ve bunlar ayrı bir edebi tür olarak nitelendirilmeye başlanmıştır. Bu edebi türe yönelik Almanların göç ve kültür politikalarından hareketle bir takım tereddütler ve çelişkilerin varlığı göze çarpmıştır.
Bu çalışmanın amacı, Almanya’ya göç eden veya orada doğup büyüyen Türkiye kökenli yazarların ve yazınlarının Alman göç ve kültür politikası ekseninde Alman yazınındaki yerlerine dikkat çekmektir. Yazarların, Alman toplumunda ve yazınındaki resmî söylemlerde değişen göç ve kültür politikaları bağlamında gerek edebî kimlik gerekse yapıtlarına olan yaklaşımdaki farklılıklar ilk defa bu çalışmada işlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Göç , kültür politikası , Almanya , Türkiye , yazar , yazın

Kaynakça

• Abadan, Nermin. Bitmeyen Göç. Konuk İşçilikten Ulus-Ötesi Yurttaşlığa. İstanbul Bilgi Üniversitesi, 2002.
• Asutay, Hikmet. Türk-Alman Göçmen Edebiyatı. Paradigma Akademi, 2021.
• Bade, Klaus Jürgen. Ausländer Aussiedler Asyl. C.H.Beck, 1994.
• Bade, Klaus Jürgen. Kritik und Gewalt: Sarrazin-Debatte, ,Islamkritik‘ und Terror in der Einwanderungsgesellschaft. Wochenschau Verlag, 2013.
• Bade, Klaus Jürgen, ve Jochen Oltmer. “Zwischen Aus – und Einwanderungsland: Deutschland und die Migration seit der Mitte des 17. Jahrhunderts.” Zeitschrift für Bevölkerungswissenschaft, 28, 2003, ss. 799 – 842.
• Bosch Stiftung. 27 Mayıs 2023, https://www.bosch-stiftung.de/de/projekt/adelbert-von-chamisso-preis-der-robert-
• boschstiftung#:~:text=Mit%20dem%20Adelbert%2Dvon%2DChamissoLiteratur%20bereichernder%20Umgang%20mit%20Sprache.
• Bundestagswahlen. 26 Mayıs 1998, https://www.hdg.de/lemo/kapitel/deutscheeinheit/baustelle-deutsche-einheit/bundestagswahl-1998.html.
• Burdorf, Dieter, ve diğerleri. Metzler Lexikon Literatur. J.B. Metzler Verlag, 2007.
• DOMID: Dokumentationszentrum und Museum über die Migration in Deutschland e.V. Migrationsgeschichte in Deutschland. 20 Şubat 2023, https://www.domid.org/angebot/aufsaetze/essaymigrationsgeschichte- in-deutschland.
• Dudek, Peter ve Hans Gerd Jaschke. Entstehung und Entwicklung des Rechtsextremismus in der Bundesrepublik. Zur Tradition einer besonderen politischen Kultur. Bd. 2. Springer Verlag, 1984.
• Flohr, Michael. Kulturpolitik in Thüringen. Praktiken-Governance-Netzwerke. transcript Verlag, 2018.
• Fuchs, Max. Kulturpolitik. VS Verlag, 2007.
• Heckmann, Friedrich. “Die Integrationsdebatte in Deutschland.” Deutschland Einwanderungsland. Begriffe-Fakten-Kontroversen, ed. Karl-Heinz Meier-Braun ve Reinhold Weber, Kohlhammer Verlag, 2013, ss. 227– 229.
• Herbert, Ulrich. Geschichte der Ausländerpolitik in Deutschland. C.H. Beck, 2001.
• Hoerder, Dirk. Geschichte der deutschen Migration. Vom Mittelalter bis heute. C.H. Beck, 2010.
• Hofmann, Michael ve Julia-Katrin Patrut. Einführung in die interkulturelle Literatur. WBG, 2015.
• Holzer, Boris. Politische Soziologie. UTB, 2016.
• Klein, Armin. Kulturpolitik. Eine Einführung. Leske + Budrich, 2003.
• Knoblich, Tobias J. “Elemente einer Theorie der Kulturpolitik. Zur Bedeutung der Kulturgeschichte”. Forschungsfeld Kulturpolitik – eine Kartierung von Theorie und Praxis: Festschrift für Wolfgang Schneider, ed. Daniel
• Gad ve diğerleri, Georg Olms Verlag, 2019, ss. 61-65.
• Koalitionsvertrag. 21 Mart 2023, https://www.spd.de/fileadmin/Dokumente/Beschluesse/Bundesparteitag/koalitionsvertrag_bundesparteitag_bonn_1998.pdf.
• Mattes, Monika. “Wirtschaftliche Rekonstruktion in der Bundesrepublik Deutschland und grenzüberschreitende Arbeitsmigration von den 1950er bis zu den 1970er Jahren.” Handbuch Staat und Migration in Deutschland seit dem 17. Jahrhundert, ed. Jochen Oltmer, De Gruyter, 2015, ss. 815-850.
• Meier-Braun, Karl-Heinz. “60 Jahre Anwerbeabkommen mit der Türkei.” MIF Migrations und Integrationsforum Baden-Württemberg, Oktober 2021, https://www.meier-braun.de/pdfs/Anwerbeabkommen- Tuerkei.pdf.
• Meier-Braun, Karl-Heinz, ve Reinhold Weber. Deutschland Einwanderungsland. Begriffe-Fakten-Kontroversen. Kohlhammer Verlag, 2013.
• Perlentaucher A. Das Kulturmagazin, 09 Nisan 2025, https://www.perlentaucher.de/buch/deniz-ohde/streulicht.html.
• Perlentaucher B. Das Kulturmagazin, 09 Nisan 2025, https://www.perlentaucher.de/buch/dincer-guecyeter/unser-deutschlandmaerchen.html.
• Şan, Mustafa Kemal, ve Handan Akyiğit. “Göç Kimlik ve Aidiyet: Amerika’da Yaşayan Türkler Örneği.” bilig, no. 97, 2021, ss. 137-155.
• Scheytt, Oliver. Kulturstaat Deutschland. Plädoyer für eine aktivierende Kulturpolitik. transcript Verlag, 2008.
• Schulze, Gerhard. Die Erlebnisgesellschaft. Kultursoziologie der Gegenwart. Campus Verlag, 1995.
• Staatsministerin für Kultur und Medien, 4 Nisan 2023, https://www.bundesregierung.de/breg-de/bundesregierung/bundeskanzleramt/staatsministerin-fuer-kultur-und-medien/staatsministerin-und-ihr- amt/aufgaben.