Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi

Funda Çapan Özdemir

doi:10.12995/bilig.526996

Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi

Öz

Ahmet Midhat Efendi, eğitim ve öğretimi roman sanatının temeli hâline getirmiş bir yazardır. Romanda olay akışını birden keserek, o anda geçen bir durum, bir mesele, bir nesne hakkında bilgi verir, sonra tekrar esas konusuna döner. Ahmet Metin ve Şirzad romanı, Ahmet Midhat Efendi’nin istitradı en fazla kullandığı eserdir. Ahmet Metin ve Şirzad romanındaki istitradlar: 1. Müsbet ve insanî bilimlere dair bilgiler, 2. Denizcilik-gemicilik bilgileri, 3. Gidilen görülen yerlere, seyyahı bekleyen durumlara dair bilgiler, 4. Türk-Osmanlı ve İslâm medeniyetinin değerlerine dair bilgiler, 5. Avrupa medeniyetine dair bilgiler, 6. Öğretim-eğitim meselelerine dair bilgiler olarak altı maddede toplanabilir. Ahmet Metin ve Şirzad, yazarın ilk eserini yayınladığı 1870’den bu eseri yayınladığı 1891 tarihine kadar, bilgide ulaştığı son noktayı göstermesi bakımından önemli bir eserdir. Bu metindeki istitradlar, Ahmet Midhat Efendi’nin 1890’larda bir Osmanlı aydınının neler bilmesi gerektiğine dair görüşlerini de açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ahmet Midhat Efendi,aydın,roman,istitrâd,bilgi,öğrenme-öğretme

Kaynakça

Ahmet Midhat Efendi (1892). Ahmet Metin ve Şirzad yahut roman içinde roman. İstanbul: Tercüman-ı Hakikat Matbaası.
Aristoteles (2006). Poetika. Çev. İsmail Tunalı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Asiltürk, Baki (2000). Osmanlı Seyyahlarının Gözüyle Avrupa. İstanbul: Kaknüs Yay.
Budak, Ali (1986). Şiir ve Bilgi. İstanbul: Boğaziçi Yay.
Devellioğlu, Ferit (1993). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi.
Dölen, Emre (1985). “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Bilim”. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi. İstanbul: İletişim Yay. 155.
Durmuş, İsmail (1989). “İstitrat”. İslâm Ansiklopedisi. C. 23. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
Enginün, İnci (2010). Yeni Türk Edebiyatı Tanzimat’tan Cumhuriyet’e (1839-1923). İstanbul: Dergâh Yay.

Findley, Carter V. (1999). Ahmet Midhat Efendi Avrupa’da. Çev. Ayşen Anadol. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.
Karpat, H. Kemal (2009). Osmanlıdan Günümüze Edebiyat ve Toplum. İstanbul: Timaş Yay.
Laçiner, Ömer (2011). Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce. İstanbul: İletişim Yay.
Mengi, Mine (2008) “Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Bir Üslûp Özelliği Olarak Türler Arasılık”. Çağının Sıradışı Yazarı: Evliya Çelebi. Haz. Nuran Tezcan. İstanbul: Yapı Kredi Yay. 281-291.
Moran, Berna (2008). Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış-1. İstanbul: İletişim Yay.
Muallim Naci (1984). Istılahat-ı Edebiyye. Haz. Alemdar Yalçın ve Abdülkadir Hayber. Kayseri: Akabe Yay.
Nutkî, Süleyman (2011). Kamus-ı Bahrî. Haz. Mustafa Putlar. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yay.
Okay, Orhan (2008). Batı Medeniyeti Karşısında Ahmet Midhat Efendi. 4. bs. İstanbul: Dergâh Yay.
Okay, Orhan (2011). Sanat ve Edebiyat Yazıları. İstanbul: Dergâh Yay.
Okay, Orhan (2007). “Tanzimatçılar: Yenileşmenin Öncüleri (1860-1896)”. Türk Edebiyatı Tarihi. Haz. Talat S. Halman vd. C. 3. İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.
Ortaylı, İlber (2009). Son İmparatorluk Osmanlı. İstanbul: Timaş Yay.
Öner, Necati (1984). “Bir Bilgi Türü Olarak Sanat”. Suut Kemal Yetkin’e Armağan. C. XX. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yay.
Parla, Jale (2006). “Rakım Efendi’den Nurullah Bey’e, Cemaatçi Oamanlılıktan Cemiyetçi Türk Milliyetçiliğine Ahmet Mithat’ın Romancılığı”. Ahmet Mithat Üzerine Eleştirel Yazılar, Merhaba Ey Muharrir!. Haz. Nüket Esen ve Erol Köroğlu. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yay.
Tanpınar, Ahmet Hamdi (2003). 19uncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Çağlayan Kitabevi.
Uğurcan, Sema (1995). “Ahmet Mithat Efendi’nin Romanlarında Tarih ve Medeniyet”. Türk Dili Dergisi (Ahmet Midhat Efendi Özel Bölümü). Ankara: TDK Yay. 521-528.
Uygur, Nermi (1977). Edebiyat ve Bilgi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Basımevi.
Ülgen, Erol (1994). Ahmet Midhat Efendi’de Çalışma Fikri. İstanbul: Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı Yay.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Funda Çapan Özdemir Bu kişi benim
0000-0002-3950-4842

Yayımlanma Tarihi

20 Ocak 2019

Gönderilme Tarihi

11 Şubat 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Sayı: 88

DOI

https://doi.org/10.12995/bilig.526996

IZ

https://izlik.org/JA85WP88TR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çapan Özdemir, F. (2019). Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi. Bilig, 88, 205-226. https://doi.org/10.12995/bilig.526996

AMA

1.Çapan Özdemir F. Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi. Bilig. 2019;(88):205-226. doi:10.12995/bilig.526996

Chicago

Çapan Özdemir, Funda. 2019. “Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi”. Bilig, sy 88: 205-26. https://doi.org/10.12995/bilig.526996.

EndNote

Çapan Özdemir F (01 Ocak 2019) Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi. Bilig 88 205–226.

IEEE

[1]F. Çapan Özdemir, “Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi”, Bilig, sy 88, ss. 205–226, Oca. 2019, doi: 10.12995/bilig.526996.

ISNAD

Çapan Özdemir, Funda. “Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi”. Bilig. 88 (01 Ocak 2019): 205-226. https://doi.org/10.12995/bilig.526996.

JAMA

1.Çapan Özdemir F. Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi. Bilig. 2019;:205–226.

MLA

Çapan Özdemir, Funda. “Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi”. Bilig, sy 88, Ocak 2019, ss. 205-26, doi:10.12995/bilig.526996.

Vancouver

1.Funda Çapan Özdemir. Ahmed Midhat Efendi’nin Ahmet Metin ve Şirzad Romanında İstitrâd Değerlendirmesi. Bilig. 01 Ocak 2019;(88):205-26. doi:10.12995/bilig.526996