The Characteristics of the Mert and the Namert in the Poems by Mahtumkulu*

Öz

Poet and authors ascribe new meanings to words different from their denotative meanings. The words mert and namert have also been attributed additional meanings to their existent denotative meanings in our literature. Especially the poets in Turkmen area have highly made use of these words while comparing the good and evil person. Just like the prominent Turkmen poet Mahtumkulu, a lot of Turkmen poets, while revealing the qualities of a good man and the weaknesses of an evil person, have put their ideas into lines using the words brave mert and namert. Therefore, they introduced the ideal Turkmen characteristics with these words. In the present study, the characteristics of the mert and namert in the poetic world of Mahtumkulu are presented and the use of these words symbolically is displayed.

Anahtar Kelimeler

• Mert, namert, craven, Mahtumkulu, Turkmen literature, symbol

Mahtumkulu’nun Şiirlerinde Mert ve Namert Tipi

Öz

Şair ve yazarlar sözcüklere sözlük anlamlarının dışında yeni anlamlar katar. Mert ve namert de sözlük anlamlarına ilave olarak edebiyatımızda farklı anlamlar kazanmış ve sembol haline gelmiş kelimelerdendir. Özellikle Türkmen sahası şairleri iyi insan ile kötü insanın mukayesesini yaparken mert ve namert kelimelerinden sıkça yararlanmış- tır. Başta Türkmenlerin büyük şairi Mahtumkulu olmak üzere birçok Türkmen şairi iyi insanın vasıflarını ve kötü insanın zaaflarını ortaya koyarken, düşüncelerini mert ve namert kelimeleri ile mısralara işlemiştir. Dolayısıyla bu kelimeler ile “ideal Türkmen tipini” ortaya koymuşlardır. Çalışmada, Mahtumkulu’nun şiir dünyasındaki mert ve namert tipinin vasıfları gösterilmiş ve bu kelimelerin bir sembol olarak kullanımı ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Mert, namert, Mahtumkulu, Türkmen edebiyatı, sembol