Araştırma Makalesi

Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım

Sayı: 94 20 Temmuz 2020
  • Engin Arık
PDF İndir
TR EN

Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım

Öz

Bu çalışma en eski işaret dillerinden birisi olmasına rağmen görece üzerine az çalışma yapılmış olan Türk İşaret Dili’nde (TİD) sözdizimine odaklanarak deneysel dilbilim bakış açısıyla işaret dillerinde sözdizim çalışmasını sunmaktadır. değişik sözcük/işaret sıralamalarının yer aldığı tümcelerde TİD işaretçilerinin kabuledilebilirlik yargılarını araştırmak üzere iki deney yürütüldü. Deney 1 katılımcılar-arası 2x2 (Özne-Eylem / Eylem-Özne; İnsan / Hayvan) deseniyle oluşturulan 26 geçişsiz tümceden oluşurken Deney 2 katılımcılar-arası 3x2 (Özne sırası: Başta / Ortada / Sonda; Nesne sırası: Nesne eylemden önce / Nesne eylemden sonra) deseniyle oluşturulan 28 geçişli tümceden oluşmaktaydı. Her iki deneyde de TİD işaretçilerinden (n=8 ve n=6) 5-noktalı Likert tipi ölçek kullanarak tümceleri puanlamaları istendi. Deney 1’den elde edilen sonuçlarda İşaret Sırasının anlamlı bir etkisi bulundu: Katılımcılar Özne-Eylem sıralamasıyle yer alan tümcelere EylemÖzne sıralamasıyla verilen tümcelerden daha yüksek puan verdiler. Özne Tipinin bir ana etkisi bulunmazken İşaret Sırası ve Özne Tipi anlamlı bir etkileşimdeydiler. Deney 2’nin sonuçları ise Nesne Sırasının anlamlı bir etkisini gösterdi: Katılımcılar Nesne eylemden önce tümcelerine Nesne eylemden sonra tümcelerinden daha yüksek puan verdiler. Bu deneyde ne Özne Sırasının bir etkisi ne de bir etkileşim bulundu. Bulgular göstermektedir ki TİD Özne-Eylem ve Nesne eylemden önce sıralamasını diğer sıralamalara göre daha çok tercih etmektedirler.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Açan, Ayşe Zeynep (2007). A linguistic analysis on basic sentence types in Turkish Sign Language (TID) with reference to non-manual activity. Doctoral dissertation. Ankara: Hacettepe University.
  2. Arik, Engin (2006). Nonmanual markers and constituency in Turkish Sign Language (TİD). Purdue University.
  3. Arik, Engin (2013). “Türk İşaret Dili’nde sınıflandırıcılar üzerine bir çalışma [Classifiers in Turkish Sign Language]”. bilig 67: 1-24.
  4. Bouchard, Denis and Collette Dubuisson (1995). “Grammar, order and position of wh-signs in Quebec sign language”. Sign Language Studies 87: 99-139.
  5. Brentari, Diane (2010). Sign languages. Cambridge: Cambridge University Press.
  6. Crasborn, Onno, Els van der Kooij, Johan Ros and Helen de Hoop (2009). “Topic agreement in NGT (Sign Language of the Netherlands)”. The Linguistic Review 26 (2/3): 355-370.
  7. Coerts, Jane A. (1994). “Constituent order in Sign Language of the Netherlands”. Word-order issues in sign language: Working papers. Eds. M. Brennan and G. Turner. Durham: International Sign Linguistics Association. 47-72.
  8. Cormier, Kearsy and Jordan Fenlon (2009). “Possession in the visual-gestural modality: How possession is expressed in British Sign Language”. The Expression of Possession. Ed. W. McGregor. Berlin: Mouton de Gruyter. 389- 422.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

20 Temmuz 2020

Gönderilme Tarihi

17 Kasım 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 94

Kaynak Göster

APA
Arık, E. (2020). Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım. Bilig, 94, 75-96. https://doi.org/10.12995/bilig.9404
AMA
1.Arık E. Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım. Bilig. 2020;(94):75-96. doi:10.12995/bilig.9404
Chicago
Arık, Engin. 2020. “Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım”. Bilig, sy 94: 75-96. https://doi.org/10.12995/bilig.9404.
EndNote
Arık E (01 Temmuz 2020) Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım. Bilig 94 75–96.
IEEE
[1]E. Arık, “Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım”, Bilig, sy 94, ss. 75–96, Tem. 2020, doi: 10.12995/bilig.9404.
ISNAD
Arık, Engin. “Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım”. Bilig. 94 (01 Temmuz 2020): 75-96. https://doi.org/10.12995/bilig.9404.
JAMA
1.Arık E. Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım. Bilig. 2020;:75–96.
MLA
Arık, Engin. “Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım”. Bilig, sy 94, Temmuz 2020, ss. 75-96, doi:10.12995/bilig.9404.
Vancouver
1.Engin Arık. Türk İşaret Dili’nde Sözdizime Deneysel Bir Yaklaşım. Bilig. 01 Temmuz 2020;(94):75-96. doi:10.12995/bilig.9404

Cited By

Ahmet Yesevi Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanlığı