Araştırma Makalesi

Dîvân-ı Hikmet’te “Yetim” İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi

Sayı: 47 30 Nisan 2022
PDF İndir
EN TR

Dîvân-ı Hikmet’te “Yetim” İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi

Öz

Türk kültürünün taşıyıcı sütunlarından olan Yesevî’nin Dîvan-ı Hikmet adlı eserinin yol göstericiliğinde, yetimleri başkasına muhtaç etmemek için Türkler kurdukları devletlerde yetimlerle ilgili birçok kurum ihdas etmiş ve bunları aile ocağı gibi korumuştur. Bu ocakların kurulmasında Hoca Ahmed Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet adlı eserinin ve onun icraatlerinin büyük bir payı vardır. Yesevî ve eserinin önemi, Türkistan’ın bozkırlarından insanlığa yön veren evrensel bir hüviyete sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Türklerin dinî-tasavvufî hayatlarını derinden etkileyen Yesevî, tasavvuf gibi deruni boyutu olan bir anlayışı inşa ederken, dünyada olup-bitenlere bigâne kalmamıştır. Dîvân-ı Hikmet’te Yesevî, yetim veya öksüz kalmış birinin fiziksel ve psikolojik/manevi ihtiyaçlara ilişkin sorumluluğun toplum fertlerine düşen önemli bir sorumluluk olarak görür. Yesevî yetim imgesini ele alırken üzerinde durduğu temel husus, yetimin anneyi ve babayı kaybetmesinden kaynaklanan sorunlara ilişkin değil, aksine yetime karşı toplumun sorumluluk bilincinin inşa edilmesidir. Bu araştırmanın temel amacı, Ahmed Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet adlı eserinde onun sosyal sorumluluk ve insani duyarlılığının bir göstergesi olan “yetim” imgesini göstergebilimsel açıdan incelemektir. Araştırmada Dîvân-ı Hikmet’te “yetim” imgesi bağlamı ile birlikte göstergebilimsel açıdan çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları, Ahmed Yesevî’nin yetim olgusuna özel bir önem atfettiği, aslında yetimler ve garipler üzerinden anlattığı olgunun, toplumsal dayanışma yoluyla ortadan kaldırılabileceği yönündedir. Bir vizyon ve misyon insanı olan Yesevî’nin yetim imgesine ilişkin beyan ve imaları, korunmaya muhtaç olanlara yardım etmeyen bir toplumun büyük bir medeniyet inşa edemeyeceğine ilişkin uyarılar içerir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ASLAN, Namık. “Türklerde Aile Anlayışı ve Çocuk”. Türk Dünyası Araştırmaları. 121, (2019): 457-464.
  2. AYTEN, Ali. Transpersonel Psikoloji Nedir Ne Değildir? Din Psikolojisi. İstanbul: İz Yayıncılık. 2010.
  3. BADİR, Semir. "Semiotics and Discourse Studies". Gragoatá. 22, (2017): 1049-1065.
  4. BİCE, Hayati. Dîvân-ı Hikmet’in Kavram Haritası. İstanbul: Kitapyurdu Doğrudan Yayıncılık, 2020.
  5. BİCE, Hayati. Pîr-i Türkistan Hoca Ahmed Yesevî. Ankara: Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Yayınları, 2016.
  6. Diyanet İşleri Başkanlığı İslam Ansiklopedisi (DİBİA) “Yetim” Maddesi. C. XIII. https://islamansiklopedisi.org.tr/yetim (Erişim Tarihi: 23.12.2020).
  7. HOUSER, Nathan. "Toward a Peircean Semiotic Theory of Learning, The American Journal of Semiotics, 5/2 (2008):251-274.
  8. İNAN, Abdülkadir. Göçebe Türk Boylarında Evlâtlık Müesseseleriyle İlgili Gelenekler, Makaleler ve İncelemeler. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, (1987): 305-316.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2022

Gönderilme Tarihi

17 Ocak 2022

Kabul Tarihi

10 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
Tutar, H. (2022). Dîvân-ı Hikmet’te “Yetim” İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi. Bilimname, 47, 547-573. https://doi.org/10.28949/bilimname.1059101
AMA
1.Tutar H. Dîvân-ı Hikmet’te “Yetim” İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi. Bilimname. 2022;(47):547-573. doi:10.28949/bilimname.1059101
Chicago
Tutar, Hasan. 2022. “Dîvân-ı Hikmet’te ‘Yetim’ İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi”. Bilimname, sy 47: 547-73. https://doi.org/10.28949/bilimname.1059101.
EndNote
Tutar H (01 Nisan 2022) Dîvân-ı Hikmet’te “Yetim” İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi. Bilimname 47 547–573.
IEEE
[1]H. Tutar, “Dîvân-ı Hikmet’te ‘Yetim’ İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi”, Bilimname, sy 47, ss. 547–573, Nis. 2022, doi: 10.28949/bilimname.1059101.
ISNAD
Tutar, Hasan. “Dîvân-ı Hikmet’te ‘Yetim’ İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi”. Bilimname. 47 (01 Nisan 2022): 547-573. https://doi.org/10.28949/bilimname.1059101.
JAMA
1.Tutar H. Dîvân-ı Hikmet’te “Yetim” İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi. Bilimname. 2022;:547–573.
MLA
Tutar, Hasan. “Dîvân-ı Hikmet’te ‘Yetim’ İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi”. Bilimname, sy 47, Nisan 2022, ss. 547-73, doi:10.28949/bilimname.1059101.
Vancouver
1.Hasan Tutar. Dîvân-ı Hikmet’te “Yetim” İmgesinin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi. Bilimname. 01 Nisan 2022;(47):547-73. doi:10.28949/bilimname.1059101