Self Oryantalist İslamofobik Söylemin Medyatik Görünümü: Kızılcık Şerbeti Dizisi Örneği

Öz

İslam ve Müslümanlara yönelik nefreti ve karşıtlığı ifade eden İslamofobi, günümüzde Müslümanların maruz kaldığı önemli uluslararası ve ulusal sorunlardan birini teşkil etmektedir. Tarihsel süreçteki Doğu-Batı karşıtlığından beslenerek süregelen İslamofobi, özellikle 11 Eylül olayından sonra Batı ülkelerinde etkisini artırmaya başlamıştır. Fakat ön yargı, ayrımcılık ve düşmanlıkla beslenen İslamofobik bakışı, Türkiye gibi nüfusunun büyük çoğunluğunun Müslümanlardan oluştuğu ülkelerde de görünür olmaya başlamış, sosyal/siyasal ve ekonomik alanlarda İslamofobik eylem ve söylemlerde artışlar meydana gelmiştir. Söz konusu bu eylem ve davranışlar genellikle Müslümanların dışlandığı, ötekileştirildiği, ayrımcılığa maruz bırakıldığı ve eleştirildiği bir anlatım tarzıyla medyada yer bulmaktadır. Bu söylem, self oryantalist bakış açısının izlerini taşımakta ve küresel bir sorun olun İslamofobinin içselleştirilmesine neden olmaktadır. Bu araştırma da, Türkiye’deki görsel medyanın üretmiş olduğu İslamofobik söyleme odaklanmaktadır. Bu bağlamda çalışma da ‘Kızılcık Şerbeti’ adlı televizyon dizisi örnekliğinde, self oryantalist bir görünüm taşıyan İslalamofobik anlatımları tespit etmeyi amaçlamaktadır. İslam’ın ve Müslümanların nasıl temsil edildiği, hangi kavramlarla çerçevelendiği, hangi anlatım biçimi ile sunulduğu ile ilgili sorgulamaları içeren çalışmada, görsel içeriklerdeki anlamları keşfetmeye olanak tanıyan nitel yönelimli içerik analizi yöntemi tercih edilmiştir. İnceleme sonucunda ise dizinin oryantalist söylemleri içselleştirerek İslam/Müslüman karşıtlığına yol açabilecek içerikler/anlatımlar ürettiği, İslam ve Müslümanlarla ilgili negatif dil üretmeye katkı sağladığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Oryantalizm
• Self Oryantalizm
• İslamofobi
• Medya
• Kızılcık Şerbeti

A Mediatized View Of Self-Orientalist Islamophobic Discourse: The Example Of Kizilcik Serbeti Tv Series

Öz

Islamophobia, which expresses hatred and opposition towards Islam and Muslims, constitutes one of the significant international and national problems that Muslims are exposed to today. Islamophobia, which continues to feed on the opposition between East and West in the historical process, has started to increase its influence in Western countries, especially after the September 11 incident. On the other hand, the Islamophobic view, fueled by prejudice, discrimination, and hostility, has also begun to appear in countries where the vast majority of the population consists of Muslims, such as Turkey, and there has been an increase in Islamophobic actions and discourses in social/ political and economic spheres. These actions and behaviors in question usually find media coverage with a narrative style in which Muslims are excluded, marginalized, discriminated against, and criticized. This expression bears the traces of a self-orientalist perspective and causes Islamophobia to be internalized as a global problem. This research also focuses on the Islamophobic discourse produced by the visual media in Turkey. In this context, the study also aims to identify Islamophobic narratives that carry a self-orientalist view in the television series "Kizilcik Serbeti" sample. In the study, which includes questions about how Islam and Muslims are represented, what concepts they are framed with, and what form of expression they are presented with, the qualitative-oriented content analysis method, which allows exploring the meanings in visual content, was preferred. As a result of the examination, it was determined that the series internalizes orientalist discourses and produces contents /narratives that may lead to Islam/Muslim hostility, contributing to the production of negative language about Islam and Muslims

Anahtar Kelimeler

• Orientalism
• Self-Orientalism
• Islamophobia
• Media
• Kizilcik Serbeti

Kaynakça

1. Ayas, G. (2019). Türk Oryantalizminin Arabesk tartışmalarına Etkisi: Kendini Şarklılaştırma, Garbiyatçı Fantezi ve Arabesk Müzik. Rast Müzikoloji Dergisi, 7 (2), 2091-2121.
2. Aydemir, B. (2022). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e (1860 – 1940) Tiyatro Oyunlarında İslamofobik Eğilimler ve Ötekileştirilen Osmanlı. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 22 (2), 1119-1152.
3. Bal, H. (2013). Nitel Araştırma Yöntemi. Isparta: Fakülte Kitabevi.
4. Bayraklı, E., & Yerlikaya, T. (2017). Müslüman Toplumlarda İslamofobi: Türkiye Örneği. Akademik Ombudsman (7).
5. Bezci, B., & Çiftci, Y. (2012). Self Oryantalizm: İçimizdeki Modernite Ve/Veya İçselleştirdiğimiz Modernleşme. Akademik İncelemeler Dergisi, 139-166.
6. Cevizci, A. (2000). Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları.
7. Dirlik, A. (1996). Chinese History and the Question of Orientalism. History and Theory, 35 (4), 96-118.
8. Dirlik, A. (1998). Avrupa merkezclikten sonra tarih var mı? Küreselcilik, sömürgecilik-sonrası ve tarihin inkârı. Cogit o(15), 251-274.

9. Golden, S. (2009). Orientalism in East Asia. A Theoretical Model . Inter Asia Papers, 1-26.
10. Kahraman, H. B. (2002). "İçselleştirilmiş, Açık ve Gizli Oryantalizm ve Kemalizm". Doğu Batı Dergisi, 159-186.
11. Kaya, İ. (2017). Sosyolojik Düşüncede Avrupa-merkezcilik, Ötekileştirme ve Oryantalist Söylem Üzerine Post-kolonyal Bir Okuma ve Eleştirisi. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi-Cumhuriyet Theology Journal, 21(3), 1973-2008.
12. Kentel, F. (2012). "İslamofobi" Vesilesiyle Türkiye'nin Fobilerine Bakmak. İslamofobi Kolektif Bir Korkunun Anatomisi (s. 261-276). Sivas: Kemal İbn-i Hümam Vakfı Yayınları.
13. Kobayashi, K., Jackson, S. J., & Sam, M. P. (2019). Globalization, creative alliance and self-Orientalism: Negotiating Japanese identity within Asics global advertising production. International Journal of Cultural Studies SAGE, 22(1), 157-174.
14. Liu, H. (2016). Beneath the white gaze: Strategic self-Orientalism among Chinese Australians. human relations SAGE, 70(7), 781-804.
15. Neuman, W. L. (2014a). Toplumsal Araştırma Yöntemleri I. Ankara: Yayınodası Yayınları.
16. Neuman, W. L. (2014b). Toplumsal Araştırma Yöntemleri 2. Ankara: Yayınodası Yayınları.
17. Özçelik, T. G. (2021). Self-Orientalism and the Media's Role in Turkey. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi OPUS, 2179-2208.
18. Said, E. W. (2012). Şarkiyatçılık. (Çev.Berna Ülner). İstanbul: Metis.
19. Sarıbek, M. Z. (2021). East Within the East: Representation of Syrian Identity on Twitter as a Form of Self-Orientalism. MEDIAJ, 4(1), 117-144.
20. Tatar, H. C. (2012). Batının Kimlik İnşasında Ötekinin Yeri. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi(14), 91-102.