Araştırma Makalesi

Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme

Sayı: 53 30 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme

Öz

Makale, güzelin teorik olandan pratik olana geçişteki asli rolünü Platon ve Kant’ın felsefeleri çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Güzel Platon’da noesis faaliyeti üzerinden metafizik sistem içerisinde konumlandırılır. Güzel hem hakikate (aletheia) ulaşmayı sağlaması açısından epistemolojinin, hem de iyiye (agathon) erişmeyi mümkün kılması açısından ahlakın zemininde yer alır. Platon düşüncesinde güzel metafiziksel bir temel üzerinde inşa edilen, teorik ve pratiği birlikte düşünebilmenin ve ikisi arasında bağ kurabilmenin asli bir unsuru olarak karşımıza çıkar. Kant ise güzeli Platoncu metafiziği sınırlandırma çabası çerçevesinde yeniden ele almış ve onu kendinde güzel anlayışından soyutlayarak çıkar ve faydadan bağımsız bir beğeni yargısıyla ilişkilendirmiştir. Yargı Yetisinin Eleştirisi’nde güzel, teorik akıl ile pratik akıl arasında bir bağ kurarak, estetik deneyim yoluyla ahlaki iyinin duyusal dünyada temsil edilmesini sağlar. Böylece Kant’ın felsefi sistemi içerisinde güzel, Saf Aklın Eleştirisi ve Pratik Aklın Eleştirisi arasında bir köprü işlevi görür ve metafiziğe sınır çizen bir yapı içinde teorik olandan pratiğe geçiş imkânı sunar. Makalenin temel amacı, iki filozof arasında mutlak bir kıyaslama yapmaktan ziyade, teorik olandan pratik olana geçişi mümkün kılması bağlamında güzelin biri metafiziksel diğeri metafizik eleştirisine dayalı iki farklı düşünce zemini üzerinde nasıl ele alındığını göstermek ve güzeli odak noktası alarak Platon ve Kant’ın teorik olanla ile pratik olanı nasıl ilişkilendirdiğini ve bu ilişkinin felsefi sistemlerinde ne tür bir işlev gördüğünü anlamaya çalışmaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Altuğ, T. (1989). Kant Estetiği. Payel Yayınları.
  2. Arat, N. (2012). Kant Estetik’inde Güzel ve Yüce Değerleri. İstanbul Üniversitesi Felsefe Arkivi Dergisi, 21, 69-83.
  3. Bal, M. (2008). Yargı Yetisinin Eleştirisi’nin Kant’ın Felsefesindeki Yeri. Dil ve Tarih, Coğrafya Fakültesi Araştırma Dergisi, 19, 1-19.
  4. Bal, M. (2017). Yargı ve Estetik: Platon’dan Kant’a Estetik ve Yargı. İçinde K. Gülenç & Ö. Duva (Ed.), Yargıya Felsefeyle Bakmak (ss. 167-213). Yapı Kredi Yayınları.
  5. Cassirer, E. (2017). Kant’ın Yaşamı ve Öğretisi (D. Özlem, Çev.). Notos Kitap.
  6. Çitil, A. A. (2017). Leylâ, Mecnun, Mevlâ ve Tekillik. İçinde L. Sunar & S. Varlık (Ed.), Ahlak ve Başkası: Modern Felsefe ve İslam Düşüncesinde Öteki (ss. 37-61). Nobel Yayınları.
  7. Çitil, A. A. (2021). Kant Okumaları: Birinci Kritik. Dergah Yayınları.
  8. Deleuze, G. (2009). Kant Estetiğinde Oluşum Fikri (H. Yücefer, Çev.). İçinde Issız Ada ve Diğer Metinler (ss. 91-115). Bağlam Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sistematik Felsefe (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

28 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

24 Kasım 2024

Kabul Tarihi

17 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 53

Kaynak Göster

APA
Kutgi, H. (2025). Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme. Bilimname, 53, 429-459. https://doi.org/10.28949/bilimname.1590621
AMA
1.Kutgi H. Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme. Bilimname. 2025;(53):429-459. doi:10.28949/bilimname.1590621
Chicago
Kutgi, Hanife. 2025. “Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme”. Bilimname, sy 53: 429-59. https://doi.org/10.28949/bilimname.1590621.
EndNote
Kutgi H (01 Nisan 2025) Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme. Bilimname 53 429–459.
IEEE
[1]H. Kutgi, “Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme”, Bilimname, sy 53, ss. 429–459, Nis. 2025, doi: 10.28949/bilimname.1590621.
ISNAD
Kutgi, Hanife. “Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme”. Bilimname. 53 (01 Nisan 2025): 429-459. https://doi.org/10.28949/bilimname.1590621.
JAMA
1.Kutgi H. Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme. Bilimname. 2025;:429–459.
MLA
Kutgi, Hanife. “Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme”. Bilimname, sy 53, Nisan 2025, ss. 429-5, doi:10.28949/bilimname.1590621.
Vancouver
1.Hanife Kutgi. Teorik ve Pratiğin İlişkilendirilmesinde Güzel: Platon ve Kant Üzerine Bir İnceleme. Bilimname. 01 Nisan 2025;(53):429-5. doi:10.28949/bilimname.1590621