Araştırma Makalesi

Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili

Sayı: 53 30 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili

Öz

Düşünce dünyası, ilmî kişiliği, eserleri ve devlet adamı kimliğiyle Osmanlı son dönemine damgasını vurmuş olan Ahmet Cevdet Paşa’nın tarih yaklaşımı, toplum düşüncesi ve İslam’a bakışı ekseninde din-toplum arasında kurmuş olduğu ilişki, bu çalışmanın konusudur. Çalışmanın temel araştırma problemini, “Ahmet Cevdet Paşa, yazmış olduğu eserlerde din ile toplum arasında nasıl bir ilişki kurmaktadır?” şeklinde ifade etmek mümkündür. Nitel yöntem ve doküman incelemesi tekniğinin kullanıldığı çalışmada Ahmet Cevdet Paşa’nın eserleri; tarih, toplum, devlet yönetimi, Osmanlı Devleti, din, İslam ve Batı gibi birtakım kelime ve kavramlar çerçevesinde doküman analizine tabi tutulmuş ve bu analiz çerçevesinde görüşleri din sosyolojisi açısından ortaya konmaya çalışılmıştır. Ahmet Cevdet Paşa, Osmanlı Devleti’nin dağılmasını önlemek ya da en azından süreci yavaşlatmak için, geleneklerimizi koruyarak Batı’nın bilim ve teknolojisini benimsemenin ve yenilikçi fikirleri takip etmenin gerekli olduğunu savunmaktadır. Temelde, din ile toplumun birbirinden ayrılamayacağını, bu ikisinin ancak bir arada varlıklarını sürdürebileceğini ve ayrıldıklarında anlamlarını yitireceklerini dile getirmektedir. Din Sosyolojisi literatüründe Ahmet Cevdet Paşa’yı doğrudan odak noktasına alan çalışmaların yeterli düzeyde olmaması, bu araştırmanın özgünlüğünü ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akgündüz, A. (2009). Ahmet Cevdet Paşa ve kanunlaştırma hareketi. İçinde Ahmet Cevdet Paşa (1823-1895). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  2. Alici, M. (2024). Tanzimat Dönemi Fikir Adamlarından Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili [Yüksek Lisans Tezi]. Erciyes Üniversitesi.
  3. Âliye Hanım, F. (2018). Ahmet Cevdet Paşa ve zamanı (1. bs). Pınar Yayınları.
  4. Anay, H. (2009). Ahmet Cevdet Paşa’nın modernizme bakışı. İçinde Ahmet Cevdet Paşa (1823-1895). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  5. Armağan, E. (2015). Ahmet Cevdet Paşa ve tercüme-i şerife (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  6. Aydın, M. A. (2003). Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye. Diyanet İslam Ansiklopedisi, 28, 231-235.
  7. Berkes, N. (t.y.). Türkiye’de çağdaşlaşma. 590.
  8. Bolay, S. H. (2009). Sunuş. İçinde Ahmet Cevdet Paşa (1823-1895). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

1 Aralık 2024

Kabul Tarihi

10 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 53

Kaynak Göster

APA
Dereli, M. D., & Alici, M. (2025). Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili. Bilimname, 53, 393-427. https://doi.org/10.28949/bilimname.1594272
AMA
1.Dereli MD, Alici M. Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili. Bilimname. 2025;(53):393-427. doi:10.28949/bilimname.1594272
Chicago
Dereli, Mustafa Derviş, ve Münür Alici. 2025. “Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili”. Bilimname, sy 53: 393-427. https://doi.org/10.28949/bilimname.1594272.
EndNote
Dereli MD, Alici M (01 Nisan 2025) Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili. Bilimname 53 393–427.
IEEE
[1]M. D. Dereli ve M. Alici, “Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili”, Bilimname, sy 53, ss. 393–427, Nis. 2025, doi: 10.28949/bilimname.1594272.
ISNAD
Dereli, Mustafa Derviş - Alici, Münür. “Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili”. Bilimname. 53 (01 Nisan 2025): 393-427. https://doi.org/10.28949/bilimname.1594272.
JAMA
1.Dereli MD, Alici M. Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili. Bilimname. 2025;:393–427.
MLA
Dereli, Mustafa Derviş, ve Münür Alici. “Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili”. Bilimname, sy 53, Nisan 2025, ss. 393-27, doi:10.28949/bilimname.1594272.
Vancouver
1.Mustafa Derviş Dereli, Münür Alici. Ahmet Cevdet Paşa’nın Görüşlerinin Din Sosyolojisi Açısından Tahlili. Bilimname. 01 Nisan 2025;(53):393-427. doi:10.28949/bilimname.1594272