İnsan Kelimesinin Kur'an'daki Genel ve Özel Kullanımları Bağlamında Meallere Eleştirel Bir Yaklaşım
Öz
Allah imtihan etmek ve teslimiyetini görmek için sorumluluk yüklediği ve buna mukabil yeryüzünün en değerli varlığı kıldığı insana Kur’an’da çeşitli vesilelerle farklı üsluplarda hitap etmiştir. Dilbilimciler insan kelimesinin etimolojik kökenini tespit ederken farklı görüşler ileri sürmüşlerdir. Kelimenin aslına dair ortaya koydukları görüşlerin hepsi dikkat çekici bir şekilde insanı tanımlayan niteliklere işaret etmektedir. Bu çerçevede insan kelimesinin; “unutan varlık anlamında” ins kökünden, kendisine öğretilen varlık anlamında înâs mastarından veya “çok hareket etmek” manasındaki nvs kökünden türediği söylenmektedir. Ayrıca “cana yakın olmak, uyum sağlamak” anlamındaki üns mastarından türediği “yaratılış itibariyle sosyal varlık” olarak tanımlamasının da buradan kaynaklandığını ifade eden değerlendirmeler de bulunmaktadır.
Bu çalışmada yirmi üç yıllık nüzul sürecinde farklı bağlamlarda inen ayetlerde yer alan insan kelimesinin sınıflandırılmasında, ayetlerin indiği ortamın tarihi bağlamı başta olmak üzere siyak-sibak ilişkisi, dil kuralları ve nüzul sebepleri dikkate alınmıştır. Diğer yandan insan kelimelerinden ilk kastedilenin kim olduğunu tespit etmenin ayetin mesajını anlamada ne denli önemli olduğu örneklerle ortaya konulmuş ve söz konusu kelimenin anlamlandırılmasına dönük meallerin yaklaşımları analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABDÜLBÂKÎ, Muhammed Fuat, el-Mu‘cemü’l-Müfehras li Elfâzİ’l-Kurani’l-Kerîm, Dâru İhyâi’t-Türâsi’l Arabî, Beyrut, 1945.
- AHMED B. HANBEL, Ebû AbdiLlâh, Müsnedü Ahmed (Thk. Şuayb Arnavut), Müessesetü’r-Risâle, Beyrut, 2001.
- AKDEMİR, Salih, Son Çağrı Kur’an, Ankara Okulu yay., Ankara, 2015.
- AKPINAR, Ali, Kur'an Tercüme Teknikleri, Serhat yay., Konya, 2011
- BEYHAKÎ, Ebubekir, es-Sünenü’l-Kübra (Thk. Muhammed Abdülkadir Ata), Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 2003.
- BEYZÂVÎ, Ömer b. Muhammed Nasıruddîn, Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vîl, Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut, tsz.
- BİK‘î, Burhanüddîn Ebi’l-Hasen, Nazmü’d-Dürer fî Tenâsübi’l-Âyâti ve’s-Süver, Dâru’l-Kütübi’l-İslâmî, Kahire.
- BUHÂRÎ, Muhammed b. İsmail, el-Câmius-Sahîh (Thk. Fazlurrahmân es-Sevrî), el-Mektebetü’s-Selefiyye, byy, 1980.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Süleyman Narol
*
Selçuk Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi
0000-0003-0828-6819
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
12 Mart 2018
Kabul Tarihi
16 Nisan 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 2018 Sayı: 35
Cited By
Posthümanizm ve yeni bir ayrımcılık biçimi olarak robotlara yönelik türcülük
Antropoloji
https://doi.org/10.33613/antropolojidergisi.1209953Türkiye’de Kur’an Çevirisi/Meâl Üzerine Yapılmış Çalışmaların Tasnifi ve Değerlendirilmesi
Mizanü'l-Hak: İslami İlimler Dergisi
https://doi.org/10.47502/mizan.1233666Afetlerin Ceza Olduğunu Çağrıştıran Ayetlere Mâtürîdî’nin Yaklaşımı (Te’vîlâtü’l-Kur’ân Özelinde)
ULUM
https://doi.org/10.54659/ulum.1356294CEHENNEMLE İLGİLİ VAÎD AYETLERİ
Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD)
https://doi.org/10.30627/cuilah.1355865