Araştırma Makalesi

Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları

Cilt: 2019 Sayı: 37 30 Nisan 2019
PDF İndir
EN TR

Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları

Öz

Alîm olan ve kemal ilmiyle kullarının dinî ve dünyevî maslahatlarını en iyi bilen yüce Allah, hakîm olarak onlarla ilgili koyduğu hükümlerde de en ince hikmeti gözetmiştir. Yüce Allah hikmeti gereği, kullarının maslahatlarını hem maddî hem de manevî; hem bu dünyaya ‘âcile dönük hem de uzun vadeye/ ahirete dönük olarak gözetmiştir. İstikrâ/ tümevarım metoduyla incelendiğinde söz konusu gâî hikmetin Kur’an ve Sünnette yer alan nasslarda da gözetildiği görülür. Nassların sınırlı olayların sınırsız olduğu düşünüldüğünde Müslümanların karşılaştığı yeni meselelerde vahiyle olgu arasında sağlıklı bir bağ kurulabilmesi bu hikmetin gözetilmesiyle mümkündür. İslam Hukuku geleneği içerisinde ilk üç asır hariç diğer zamanlarda nasslarla olgu arasında hikmet eksenli bu bağın kurulduğunu söylemek (bazı müçtehitler istisna edilirse ) güç gözüküyor. Zira naslarla ilgili yapılan yorum ve istidlaller daha çok literal nitelikli olmuştur. Kıyas yolu ile illet benzerliğinden hareketle hükmü nasslarda açıklanmış bir meselenin hükmünü, hükmü bilinmeyen meselelere de tadiye ederek hükmü genişletme şeklindeki bir içtihat yöntemi olan kıyasta, hukuk istikrârının korunması adına hükümler illet üzerine bina edilmiş ve hikmet çoğu zaman göz ardı edilmiştir. Kıyasta ta’lilin neye göre yapılacağı bağlamında illet mi? Hikmet mi? Sorusunda söz konusu edilen hikmet daha dar anlamlıdır. Çünkü burada hikmet kıyas konusu olayın özelinde cereyan eder. Biz araştırmamızda sadece bunu konu edinmiyoruz. Bilakis geniş anlamda yani hükmün konulmasında hedeflenen sonuç ya da korunmak istenen maslahat anlamındaki hikmeti merkeze alıyoruz. Neticede iki hususa cevap arıyoruz 1.Nassların yorumlanmasında gözetilen bu gâi hikmetin sınırları nedir. 2.Doğabilecek sonuçların dikkate alınması anlamında “hikmeti” önceleyen bir gâî yorum geliştirilerek günümüzde ortaya çıkan problemlerin çözümüne katkı sağlamak mümkün mü? Makalede bu sorular somut örnekler üzerinden tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Âmidî, Ebü’l-Hasen Seyfeddin Alî b. Muhammed b. Sâlim. el-İhkâm fî Usûli’l-Ahkâm. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1985.Apaydın, H. Yunus, İslam Hukuk Usûlü. Kayseri: Kardeşler Form Ofset Baskı, 2016.Bardakoğlu, Ali, İslam Hukukunda Metodolojik İhtilaflar ve Sonuçları (Ders Notları). Kayseri: 1987.Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail, Sahîhu’l-Buhârî. nşr. Halil b. Me’mun Şiha, Beyrut: Daru’l-Marife, 2010.Cevheri, İsmail b. Hammad. es-Sıhâh Tâcu’l-Luğa ve Sıhâhu’l-Arabiyye. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turasi’l-Arabî, 1999.Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî Râzî. el-Fusûl fi’l-Usûl. nşr. Uceyl Câsim en-Neşmî, Kuveyt: Vizaretü’l-Evkaf ve’ş-Şuûni’l-İslamiyye, 1994.Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eş'as, es-Sicistani. Sünenu Ebî Davud. nşr. İzzet Ubeyd ed-De’as, Muhammed Ali es-Seyyid, Beyrut: Dâru’ İbni Hazm, 1997.Erkal, Mehmet. “Ganimet”, DİA. XIII, (s. 351-354).Ezherî, Ebu Mansûr Muhammed b. Ahmed. Tehzîbu’l-Luğa. (tah. Ahmed A. Muhaymir), Beyrut: Dâru’l-kütübü’l-ilmiyye, 2004.Fayda, Mustafa. “Fey” , DİA. XII, (s. 511-513)Fîrûzabâdi, Muhammed b. Yakub, Kâmûsu’l-Muhît. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 2011.İbn Âşûr, Muhammed Tâhir. et-Tahrîr ve’t-Tenvîr. Beyrut: Müessesetü Târihi’l-Arabî, 2000.-----------, Muhammed Tâhir, İslam Hukuk Felsefesi. (çev. Mehmet Erdoğan; Vecdi Akyüz) İstanbul: Rağbet Yayınları, 2006.İbn Manzûr, Cemaleddin. Lisânu’l-Arab. Beyrut: Dâru sadr, 1993.İbnü’l-Hümâm, Kemâlüddin Muhammed b. Abdül’l-Vâhid es-Sivâsî. Fethu’l-Kadîr. Beyrut: ty.İsfehani, Ebü'l-Kâsım Hüseyin Muhammed b. Muhammed b. Mufaddal Râgıb. el-Müfredât fî Ğarîbi’l-Kur’ân. thk. Safvân Adnân Davûdî, Dımeşk: Dâru’l-Kalem, 2002.Koca, Ferhat. “Hikmet” DİA. İstanbul: 1998, XVII, (s. 514-518)Müslim, Ebü'l-Hüseyin Müslim b. el-Haccac Sahîh-i Müslim. nşr. Muhammed Fuad Abdülbaki, Kahire: Müessetü’l-Muhtar, 2010.Özdemir, İbrahim. Usül-i Fıkıhta T’alîl Tartışmaları (hicri IV-VIII. asırlar). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (basılmamış doktora tezi), Diyarbakır: 2013.Râzî, Ebû Abdullah Fahreddin Muhammed b. Ömer Fahreddin. el-Mahsûl fî İlmi Usûli'l-Fıkh. nşr. Taha Câbir Feyyaz el-Alvâni, Beyrut: Müessesetü'r-Risâle, 1992.Serahsî, Ebû Bekr Şemsüleimme Muhammed b. Ahmed b. Sehl, el-Mebsût. Beyrut: Dâru’l-Marife, tz.---------, Usulü’s-Serahsi. thk. Ebu’l-Vefa el-Afganî, Beyrut: Daru’l-Fikr, 2005.Şaban, Zekiyyüddin. İslam Hukuk İlminin Esasları. (çev. İbrahim Kâfi Dönmez), Ankara: TDV Yayınları, 2009.Şâtıbî, Ebû İshak. el-Muvâfakât. Dâru’l-Fikr, y.y., t.y.Şelebî, Muhammed Mustafa. Ta’lîlü’l-Âhkâm, Beyrut: 1981.Tirmizî, Ebû İsa Muhammed b. İsa. Sünenü't-Tirmîzî. nşr. Ammar Tayyar ve dğr., Dimaşk: Müessetü’r-Risâle, 2011.Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi. Hak Dini Kuran Dili. İstanbul: Eser Neşriyat, 1979.Zebidî, Muhammed b. Abdurrezzak el-Hüseyni. Tâcu’l-Arûs min Cevâhiri’l-Kâmûs. Dâru’l-Hidaye, tsz.Zemahşerî, Ebü'l- Kâsım Cârullah Mahmud b. Ömer b. Muhammed. Tefsîrü`l-Keşşâf an Hakâiku`t-Tenzil ve Uyûni`l-Ekâvil fi Vucûhi`t-Te`vil. nşr. Adil Ahmed Abdülmevcud, Ali Muhammed Muavvıd, Riyad: Mektebetü’l-Ubeykan, 1417.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2019

Gönderilme Tarihi

14 Şubat 2019

Kabul Tarihi

11 Mart 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 2019 Sayı: 37

Kaynak Göster

APA
Aslan, N. (2019). Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları. Bilimname, 2019(37), 889-914. https://doi.org/10.28949/bilimname.527058
AMA
1.Aslan N. Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları. Bilimname. 2019;2019(37):889-914. doi:10.28949/bilimname.527058
Chicago
Aslan, Nasi. 2019. “Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları”. Bilimname 2019 (37): 889-914. https://doi.org/10.28949/bilimname.527058.
EndNote
Aslan N (01 Nisan 2019) Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları. Bilimname 2019 37 889–914.
IEEE
[1]N. Aslan, “Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları”, Bilimname, c. 2019, sy 37, ss. 889–914, Nis. 2019, doi: 10.28949/bilimname.527058.
ISNAD
Aslan, Nasi. “Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları”. Bilimname 2019/37 (01 Nisan 2019): 889-914. https://doi.org/10.28949/bilimname.527058.
JAMA
1.Aslan N. Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları. Bilimname. 2019;2019:889–914.
MLA
Aslan, Nasi. “Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları”. Bilimname, c. 2019, sy 37, Nisan 2019, ss. 889-14, doi:10.28949/bilimname.527058.
Vancouver
1.Nasi Aslan. Hikmet Ekseninde Nassların Yorumlanma İmkânı ve Sınırları. Bilimname. 01 Nisan 2019;2019(37):889-914. doi:10.28949/bilimname.527058

Cited By