Araştırma Makalesi

İbrahim el-Yâzicî'nin Arap Diline Katkıları

Cilt: 2019 Sayı: 38 31 Ekim 2019
PDF İndir
TR EN

İbrahim el-Yâzicî'nin Arap Diline Katkıları

Öz

Tam adı İbrahim b. Nâsîf b. ‘Abdullah b. Nâsîf b. Canbolât b. Sa’d el-Yâzicî el-Hımsî’dir. 2 Mart 1847 tarihinde Beyrut’ta dünyaya gelmiştir. Edebiyatçı bir ailede doğup yetişmiş olması sebebiyle küçüklüğünden itibaren iyi bir eğitim alarak büyümüştür. Bu sayede çocukluk ve gençlik dönemlerinde şiir yazmaya başlamış ama daha sonra Arap dili ve edebiyatı çalışmalarına ağırlık vermek istediği için şiiri bırakmıştır.

Kendisini yazar, şair, dilci, eleştirmen, öğretmen, gazeteci, bilim adamı (kâşif astrolog) ve sanatçı (resim, müzik, oyma, nakış ve süsleme) olarak gördüğümüz çok yönlü bu şahsiyet Arap dili için yaptığı çalışmalarla öne çıkmıştır. Hayatını adeta Arapçaya adayan el-Yâzicî, Arapçanın yaşadığı problemleri çözmek için gayret göstermiş; dilin doğru kullanılması, korunması adına birtakım değerlendirme ve önerilerde bulunmuştur. مجلة (dergi) kelimesini ilk kullanan kişi olarak Arapçanın yabancı kelimeler karşısında tahrifata uğramaması adına ta‘rîbin önemine vurgu yapmış ve 38 kelimeyi Arapçalaştırmak suretiyle dile kazandırmıştır. Sanayi, teknoloji ve benzeri alanlarda gelişen dünyanın gerisinde kalan ve modern sözcükleri bünyesinde barındırmadığı için yabancı dillerin istilasına maruz kalan Arapçayı korumak adına öncelikli olarak iştikakı gerekli görmüştür. Bunun için döneminde ihmal edildiğini düşündüğü bazı vezinlere, kelime türetiminde kullanılmasını önererek dikkat çekmiştir.  Diğer dilcilerden ayrı olarak nahtın üçlü fiillerde olabileceğini iddia eden ilk kişidir. Ammîcenin fushânın yerini alacak kadar yaygınlaşmasına karşılık Arap halkını fasih olan dillerini korumaya çağırmıştır. Arap dili için yaptığı tüm çalışmalarında dilde aşırı titiz olması ve hataya tahammül edememesinin yanı sıra milliyetçi duygularla hareket etmesinin de büyük etkisi bulunmaktadır. O, Arapların içinde bulundukları atalet ve geri kalmış olma hallerinden silkinmelerini, tam bağımsız bir millet olarak yaşamaları gerektiği bilincine varmalarını ve bunun için herkesin üzerine düşeni yapmasını istemiştir. Yani hem halkın hem dilin bozulmasından duyduğu endişeler çalışmalarının tetikleyicisi olmuştur. el-Yâzicî’nın Arap dili ile ilgili araştırma ve görüşlerini kaleme aldığı makalelerinin kitaplaştırıldığı Ebhâs Lugaviyye, onun dil ile ilgili düşüncelerini ihtiva eden temel bir kaynaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 'ABBÛD, Mârûn. Edebu'l-'Arab. Mısır: Hindâvî, 2012.AH MED, İbrahim. Mevsû'atu A'lâm. Riyad: Dâru'ş-Şerîf, 1998.ALİ, Muhammed Kürd. el-Mu'âsirûn. haz. Muhammed el-Mısrî. Matbaatu Dâru Ebû Bekr.BAYAM, Abdulkadir. ''Arap Dilinde İştikâk''. yüksek lisans tezi, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi.BELÂSÎ, Muhammed es-Seyyid 'Ali. ''Arap Dilinde Naht''. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7, sy. 2 (Aralık 2003): 407-416.CİVELEK, Yakup. ''Arap Dilinde Naht ve Kelime Türetmede Naht Yönteminin Kullanımı''. Nüsha Dergisi 3, sy. 10 (Yaz 2003): 97-118.ÇETİNER, Bedreddin. ''Arap Aleminde Fasîh Dil-Âmmi Dil Mücadelesi''. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy. 7-8-9-10,(1995): 345-361.DÂGİR, Yûsuf Es'ad. Mesâsiru'd-Dirâseti'l-'Arabiyye. Lübnan.DUSUKÎ, Ömer. Neş'etu Nesri'l-Hadîs ve Tetavvuruhû. Kahire: Dâru'l-Fikri'l-'Arabî, 2007.ED-DUSUKÎ, Vâil İbrahim. ''Mecelletu'z-Ziyâ li-Sâhibihâ eş-Şeyh İbrahim el-Yâzicî. erişim: 27 Mayıs 2017. http://hadarat.ahram.org.eg/Articles/تراث/مجلة-الضياءلصاحبها--الشيخ-اليازجي-011015.EL-CÜNDÎ, Edhem. A'lâmu'l-Edeb ve'l-Fen. Şam: Matbaatu'l-İttihâd, 1958.EL-FÂHÛRÎ, Hannâ. el-Mûcez fi'l-Edebi'l-'Arabî ve Târîhuhû. Beyrut: Dâru'l-Cîl, 2003.EL-FÂHÛRÎ, Hanna. Târîhu'l-Edebi'l-'Arabî. Lübnan: Dâru'l-Yûsuf.EL-YÂZİCÎ, eş-Şeyh İbrahim. Nüc'atu'r-Râid ve Şir'atu'l-Vârid fi'l-Müterâdif ve'l-Mütevârid. haz. Emîr Nedîm Âl Nâsiru'd-Dîn. Lübnan: Mektebetu Lübnân, 1970.EL-YÂZİCÎ, eş-Şeyh İbrâhîm. Ebhâs Lugaviyye. haz. Yûsusf Kazmâ Hûrî. Beyrut: Dâru'l-Hamrâ, 1993.EL-YÂZİCÎ, eş-Şeyh İbrâhîm. Es'ile ilâ Mecelleti'l-Beyân ve'z-Ziyâ ve Ecvibetu'ş-Şeyh İbrâhîm el-Yâzicî 'aleyhâ. haz. Yûsuf Kazma Hûrî. Beyrut: Dâru'l-Hamrâ, 1993.FAZLIOĞLU, Şükran. ''YÂZİCÎ, İbrâhîm b. Nâsîf''. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: 2013.FERRÛH, Ömer. el-Minhâc. Beyrut: Mektebetu'l-'Asriyye.GÜNDÜZÖZ, Soner. Arapçanın Söz Varlığı. Ankara: Grafiker, 2015.JEHA, Michel. İbrahim el-Yâzicî. Londra: Riad el-Rayyes, 1992.KARAARSLAN, Nasuhi Ünal. ''Ta'rîb''. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2011.MÜRUVVE, Edîb. es-Sıhâfetu'l-'Arabiyye. Beyrut: Dâru'l-Mektebeti'l-Hayât.OĞUZ, Orhan. ''Arapçada Naht Yöntemi ve Kelime Türetilmesi''. Marife Dergisi 16, sy. 1 (Yaz 2016): 9-17.SÂBÂ, İsâ Mîhâil. eş-Şeyh İbrâhîm el-Yâzicî. Kahire: Dâru'l-Maârif.SERKÎS, Yûsuf Elyân. Mu'cemu'l-Matbû'âti'l-'Arabiyyeti ve'l-Mu'arrabe, 1928.ŞEYHO, Luvîs. Târîhu'l-Edebi'l-'Arabiyye fi'l-karni't-tâsi' 'aşer. Beyrut.TARRÂZÎ, Filib di. Târîhu's-Sıhâfeti'l-'Arabiyye. Beyrut: Matbaatu'l-Edebiyye, 1928.ZEYDÂN, Corcî. Târîhu 'Adâbi'l-Lugati'l-'Arabiyye. Beyrut: Dâru'l-Mektebeti'l-Hayât, 1967.ZEYDAN, Corcî. Meşâhîru'ş-Şark. Lübnan: Dâru'l-Mektebeti'l-Hayât.ZEYYÂT, Ahmet Hasan. Târîhu'l-Edebi'l-'Arabî. Kahire: Dâru Nahdati Mısr.ZİYÂDE, Nikola. A'lâm 'Arab Muhdesûn. Beyrut: el-Ehliyye, 1994.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2019

Gönderilme Tarihi

14 Mayıs 2019

Kabul Tarihi

22 Temmuz 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 2019 Sayı: 38

Kaynak Göster

APA
Günday, H., & Dursun, N. (2019). İbrahim el-Yâzicî’nin Arap Diline Katkıları. Bilimname, 2019(38), 83-101. https://doi.org/10.28949/bilimname.565314
AMA
1.Günday H, Dursun N. İbrahim el-Yâzicî’nin Arap Diline Katkıları. Bilimname. 2019;2019(38):83-101. doi:10.28949/bilimname.565314
Chicago
Günday, Hüseyin, ve Nesrin Dursun. 2019. “İbrahim el-Yâzicî’nin Arap Diline Katkıları”. Bilimname 2019 (38): 83-101. https://doi.org/10.28949/bilimname.565314.
EndNote
Günday H, Dursun N (01 Ekim 2019) İbrahim el-Yâzicî’nin Arap Diline Katkıları. Bilimname 2019 38 83–101.
IEEE
[1]H. Günday ve N. Dursun, “İbrahim el-Yâzicî’nin Arap Diline Katkıları”, Bilimname, c. 2019, sy 38, ss. 83–101, Eki. 2019, doi: 10.28949/bilimname.565314.
ISNAD
Günday, Hüseyin - Dursun, Nesrin. “İbrahim el-Yâzicî’nin Arap Diline Katkıları”. Bilimname 2019/38 (01 Ekim 2019): 83-101. https://doi.org/10.28949/bilimname.565314.
JAMA
1.Günday H, Dursun N. İbrahim el-Yâzicî’nin Arap Diline Katkıları. Bilimname. 2019;2019:83–101.
MLA
Günday, Hüseyin, ve Nesrin Dursun. “İbrahim el-Yâzicî’nin Arap Diline Katkıları”. Bilimname, c. 2019, sy 38, Ekim 2019, ss. 83-101, doi:10.28949/bilimname.565314.
Vancouver
1.Hüseyin Günday, Nesrin Dursun. İbrahim el-Yâzicî’nin Arap Diline Katkıları. Bilimname. 01 Ekim 2019;2019(38):83-101. doi:10.28949/bilimname.565314

Cited By