Araştırma Makalesi

Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek

Cilt: 2020 Sayı: 41 15 Mayıs 2020
PDF İndir
TR EN

Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek

Öz

Toplumumuzun yüzünü Batı dünyasına çevirmesiyle düşünce, zevk ve hayal dünyası değişmiş ve bu değişim Dîvân Edebiyatı’na te’sir edip bu edebiyatın tedricen tedavülden kalkmasına sebep olmuştur. Dîvân Edebiyatı’nın yeterince bilinememesi ve anlaşılamaması önce okuyucuların onu görmezden gelmesine hatta ona düşman olmasına sebep olmuştur. Bir okuyucunun yaşadığı yüzyılda bir edebî eseri anlayabilmesi onun için sorun teşkil etmeyebilir ama o eserin üzerinden bir ya da birkaç asır geçip zamanın ruhu, dili, zevk ve hayal dünyası değişince bir asır sonraki okuyucunun o esere hakkıyla nüfûz edebilmesi için geçmişle kurulacak bazı köprülere ihtiyaç vardır. Bu köprüler: şair ve metin sözlükleri, yüzyıla has söz varlığı sözlükleri, kavram sözlükleri, tarama, derleme ve arkaik kelimeler sözlükleri vb. sözlüklerdir. Kısa bir tanımla bir sanatçının tek eseri üzerine yazılan sözlüğe o eserin “metin sözlüğü”; o sanatçıya ait tüm eserlerin sözvarlığının bir araya getirildiği sözlüğe de “sanatçı sözlüğü” denebilir. Bu çalışmada amacımız bir “metin sözlüğü”nün nasıl vücuda getirileceği konusunda yol göstermektir. Bir araştırmacının edebî değeri yüksek ve mana açısından girift bir eser üzerinde çalışıp isabetli değerlendirmeler yapabilmesi için önce eseri kendisi iyi anlamalı ve tahlil etmelidir. Bunun için araştırmacının bilhassa dîvân edebiyatında öncelikle kendisi için o esere ait bir sözlük çıkarması ve bu sözlüğü esere dahil ederek okuyucuya yol göstermesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AKSAN, D. (2003). Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: TDK Yay.
  2. ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU. (1995). Tarama Sözlüğü (3. Baskı., C. 1-8). Ankara: TDK Yay.
  3. BİLTEKİN, H. (2017). Bir Eser Sözlüğü: Lugât-i Siyer-i Veysî. III. Uluslararası Sözlükbilimi Sempozyumu Bildiri Kitabı içinde . Eskişehir: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Basımevi.
  4. BİNGÖLÇE, F. (2011). Örnekleriyle Osmanlı Argosu Sözlüğü. Ankara: AltÜst Yay.
  5. ÇALIŞLAR, A. (1994). Shakespeare Sözlüğü. İstanbul: Mitos Boyut Yay.
  6. ÇATIKKAŞ, M. A. (2009). Şiirimizin Beyitler ve Mısralar Sözlüğü. (K. Yıldız, Ed.) (C. 1-3). Sütun Yayınları.
  7. ÇETİNKAYA, Ü. (2015). Şiirde Anlam Kapalılığı Bağlamında Fehim-i Kadim’in Bir Gazeli Üzerine Değerlendirmeler. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 2015(16), 71-96.
  8. DANKOFF, R. (2004). Evliya Çelebi Seyahatnamesi Okuma Sözlüğü. (S. Tezcan, Çev.). İstanbul: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi: 37.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Mayıs 2020

Gönderilme Tarihi

2 Ocak 2020

Kabul Tarihi

1 Mayıs 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 2020 Sayı: 41

Kaynak Göster

APA
Büküm, M. (2020). Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek. Bilimname, 2020(41), 321-340. https://doi.org/10.28949/bilimname.669308
AMA
1.Büküm M. Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek. Bilimname. 2020;2020(41):321-340. doi:10.28949/bilimname.669308
Chicago
Büküm, Mehmet. 2020. “Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek”. Bilimname 2020 (41): 321-40. https://doi.org/10.28949/bilimname.669308.
EndNote
Büküm M (01 Mayıs 2020) Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek. Bilimname 2020 41 321–340.
IEEE
[1]M. Büküm, “Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek”, Bilimname, c. 2020, sy 41, ss. 321–340, May. 2020, doi: 10.28949/bilimname.669308.
ISNAD
Büküm, Mehmet. “Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek”. Bilimname 2020/41 (01 Mayıs 2020): 321-340. https://doi.org/10.28949/bilimname.669308.
JAMA
1.Büküm M. Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek. Bilimname. 2020;2020:321–340.
MLA
Büküm, Mehmet. “Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek”. Bilimname, c. 2020, sy 41, Mayıs 2020, ss. 321-40, doi:10.28949/bilimname.669308.
Vancouver
1.Mehmet Büküm. Dîvân Edebiyatı’nın Anlaşılmasında Sözlüklerin Rolü ve Bir Metin Sözlüğü İnşa Etmek. Bilimname. 01 Mayıs 2020;2020(41):321-40. doi:10.28949/bilimname.669308