Araştırma Makalesi

Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri

Cilt: 2020 Sayı: 41 15 Mayıs 2020
PDF İndir
EN TR

Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri

Öz

İslam hukuk tarihinde fıkıh mezheplerinin ortaya çıkışı hicri üçüncü yüzyıla denk gelmektedir. Ancak mezheplerin oluşum süreci ilk kaynağa doğru müteselsil bir bilgi, düşünce ve hoca ağına dayanır. Bu anlamda sahâbe döneminden itibaren farklı bölgelerde kurulan fıkıh okullarının birikimi nesilden nesile aktarıldı. Bu aktarım gelişerek mezheplerin teşekkülüne kadar devam etti. Fıkıh geleneği olarak ifade edilen bu süreçte hoca halkasının önemi büyüktür. Buradan hareketle Hanefî mezhebinin ve doğal olarak kurucusu olan İmam Ebû Hanîfe’nin yetiştiği ve bağlı olduğu fıkıh mektebi, sonradan ehl-i re’y olarak temayüz eden Kûfe merkezli Irak fıkhıdır. Kaynaklar bu geleneğin hocalar silsilesini Abdullah b. Mes‘ûd, Alkame b. Kays, İbrahim en-Nehaî, Hammâd b. Ebî Süleyman ve Ebû Hanîfe şeklinde kaydeder. Halkada adı geçen şahısların her biri Hanefî mezhebinin oluşumunda farklı bir role sahiptir. İşte bu çalışma Alkame b. Kays’ın Kûfe fıkıh mektebinin oluşturduğu re’yci düşünce neticesinde tarih sahnesinde yer alan ve günümüze kadar etkisini sürdürmeyi başaran Hanefî mezhebinin oluşumundaki rolünü/etkisini ortaya koyma hedefiyle kaleme alınmıştır. Bu çerçevede gerek fıkıh usulü gerekse de fıkha dair ona ait görüşlerin Hanefî mezhebine ne ölçüde kaynaklık ettiğinin tespiti üzerinde durulacaktır. Ayrıca onun yetiştirdiği seçkin talebeleri aracılığıyla Hanefî fıkhına ne ölçüde katkıda bulunduğunun izleri sürülecektir. Bu amaçla çalışma, iki temel başlıktan oluşacaktır. Birinci başlıkta kısaca Alkame b. Kays’ın hayatı ve ilmî kişiliği üzerinde durulacaktır. İkinci başlık altında ise Alkame’nin fıkhî görüşleri ve bu görüşlerin Hanefî mezhebinde ne ölçüde yer bulduğu gibi konular ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ABDÜRREZZÂK, b. Hemmâm, Ebû Bekr. el-Musannef. thk. Habîburrahman el-Azamî. Beyrut: el-Mektebetü’l-İslamiyye, 1403.
  2. AYNÎ, Ebû Muhammed (Ebü’s-Senâ) Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed. el-Binâye fî şerhi’l-Hidâye. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000.
  3. BAĞDÂDÎ, Hatip. Târihû Bağdâd. thk. Beşşâr Avvâd Maruf. Beyrut: Dâru’l-Ğarbi’l-İslamî, 2002.
  4. BARDAKOĞLU, Ali. “Hanefî Mezhebi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 16: 21-27. Ankara: TDV Yayınları, 1997.
  5. BEDİR, Murteza. Ebu Hanife Entelektüel Biyografi. İstanbul: Ay Yayınları, 2018.
  6. BUHARİ, Abdülaziz. Keşfu’l-esrar şerh usûli’l-Pezdevî. Kahire: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, ts..
  7. BUHÂRÎ, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail. el-Câmiu’s-sahîh, Dımeşk: Dâr İbn Kesîr, 2002.
  8. BURHÂNÜDDÎN (Burhânü’ş-Şerîa) Mahmûd b. Ahmed b. Abdilazîz el-Buhârî el-Merğînânî, el-Muhîtu’l-Burhânî. thk. Abdülkerim Sâmi el-Cündî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Mayıs 2020

Gönderilme Tarihi

16 Şubat 2020

Kabul Tarihi

24 Nisan 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 2020 Sayı: 41

Kaynak Göster

APA
Samar, M. (2020). Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri. Bilimname, 2020(41), 633-662. https://doi.org/10.28949/bilimname.689974
AMA
1.Samar M. Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri. Bilimname. 2020;2020(41):633-662. doi:10.28949/bilimname.689974
Chicago
Samar, Mahmut. 2020. “Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri”. Bilimname 2020 (41): 633-62. https://doi.org/10.28949/bilimname.689974.
EndNote
Samar M (01 Mayıs 2020) Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri. Bilimname 2020 41 633–662.
IEEE
[1]M. Samar, “Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri”, Bilimname, c. 2020, sy 41, ss. 633–662, May. 2020, doi: 10.28949/bilimname.689974.
ISNAD
Samar, Mahmut. “Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri”. Bilimname 2020/41 (01 Mayıs 2020): 633-662. https://doi.org/10.28949/bilimname.689974.
JAMA
1.Samar M. Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri. Bilimname. 2020;2020:633–662.
MLA
Samar, Mahmut. “Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri”. Bilimname, c. 2020, sy 41, Mayıs 2020, ss. 633-62, doi:10.28949/bilimname.689974.
Vancouver
1.Mahmut Samar. Hanefî Mezhebinin Teşekkül Sürecinde Alkame b. Kays’ın (ö. 62/682) Yeri. Bilimname. 01 Mayıs 2020;2020(41):633-62. doi:10.28949/bilimname.689974