İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı

Kırâat, Kur'an’a en yakın ve bu cihetle önemli ilimlerden olduğu görüşü bu alanın mensupları arasında kabul gördüğü gibi, bu alanın tartışmasız otoritelerinden birinin İbnü’l-Cezerî olduğu göüşü de kabul görmektedir. Bu nedenle böyle önemli bir şahsiyetin kırâat ilminin meselelerine bakışı şüphesiz ki, ayrı bir önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı İbnü’l-Cezerî’nin kırâat ilmindeki yerini ortaya koymak değil; yalnızca onun, kırâat alanının önemli meselelerinden biri olan kırâatlerin mütevâtirliği meselesine bakışını tespit etmek ve değerlendirmektir.

Mütevâtirlik konusu erken dönemde usul âlimleri tarafından Kur'an’ın mütevâtirliği bağlamında ele alınmıştır. Kırâat ilminde ise genel olarak Kur'an ve yedi kırâat mütevâtir kabul edilmektedir. İbnü’l-Cezerî yedi kırâatin mütevâtir oluşunun ön kabulü olan şartları taşıdığı için kırâatleri ona (aşere) ulaştıran diğer üç kırâatin (İmam Cafer, Yakub ve Halefü’l-Aşir kırâatlerinin) de mütevâtir olduğu görüşündedir. Yine O’na göre mütevâtir kırâatler bu on kırâatle de sınırlanamaz. Hattı Osmanî’ye uyan, sahih senetle Hz. Peygambere ulaşan ve bir vecihle de olsa Arap gramerinin temel kaidelerine muvâfık olan tüm kırâatler sahihtir ve sahih olanda her zaman tevatür aranmaz.