Silene commelinifolia var. ruscifolia (Caryophyllaceae) taksonunun morfo-anatomik, palinolojik ve karyolojik karakterizasyonu

Yıl 2023, Cilt: 6 Sayı: 2, 103 - 119, 31.12.2023

Hüseyin Aşkın Akpulat , Dilara Demet Işıksal

https://doi.org/10.38059/biodiversity.1387502

Öz

Bu çalışmada, Türkiye için endemik bir takson olan Silene commelinifolia var. ruscifolia türünün morfolojik, anatomik, palinolojik ve karyolojik özellikleri incelenmiştir. Anatomik yaklaşım kökü dıştan içe doğru, periderm, korteks, endodermis, perisikl dokular ve vasküler sistem ile tanımlamıştır. Gövde kütikula tabakası, epidermis dokusu, korteks dokusu, sklerenkimatik halkalar ve vasküler sistem tarafından oluşturulmuştur. Yapraklar, çanak ve taç yapraklar kütikula tabakası, altta bulunan epidermis dokusu ve yaprağın üst yüzeyi ile mezofil dokusundan oluşur. Kök uzunluğu 30-130 mm ve kök çapı 6-22 mm, kök tipi kazık kök, gövde dik ve silindirik, gövde uzunluğu 46-156 mm ve gövde çapı 20-35 mm, yoğun salgı tüylü, gövde yaprakları yumurtamsı-kordat, 6-34 x 1-25 mm, yoğun salgı tüylü, taban yaprakları linear-oblanceolat, 6-69 x 1-9 mm, yoğun salgı tüylü, çiçek monokline, diklamideik, meyve 9-18 mm, denticid kapsül, tohumlar reniform, kahverengi, 1.62-2.17 x 1.25-1.67 x 0.75-1.125 mm boyutlarında. Polenler periporat, prolate-küresel (A/B=1.03), polen uzun ekseni (A) 31.18 μm, polen kısa ekseni (B) 30.14 μm, yapı tektat, süsleme mikroekinat-perforat, por sayısı 24-34, por uzunluğu (Plg) 4.95 μm, por genişliği (Plt) 4.18 μm, porlar arası mesafe 5.34 μm, eksin genişliği ortalama 2.23 μm'dir. Çalışmamızda türün kromozom sayısının 2n=24 olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Silene , anatomi , morfoloji , polen , ekoloji , karyoloji.

Morpho-anatomical, palynological and karyological characterization of Silene commelinifolia var. ruscifolia (Caryophyllaceae)

Öz

A morphological, anatomical, palynological, and karyological of Silene commelinifolia var. ruscifolia, an endemic taxon for Türkiye, was examined in the present study. The anatomical approach described the root from outside to inside, by the periderm, cortex, endodermis, perisycle tissues, and vascular system. The stem is formed by cuticula layer, epidermis tissue, cortex tissue, sclerenchymatical rings and vascular system. The leaves, sepals and petals are formed by cuticula layer, epidermis tissue which is at the bottom, and the upper surface of the leaf and mesophyll tissue. The length of the root 30-130 mm and the diameter of the root 6-22 mm, type of root taproot, stem erect, and cylindric, the length of the stem is 46-156 mm and the diameter of stem 20-35 mm, intensive glandular puberulous, cauline leaves ovate-cordate, 6-34 x 1-25 mm, intensive glandular puberulous, basal leaves linear-oblanceolate, 6-69 x 1-9 mm, intensive glandular puberulous, the flower monocline, diclamideic, fruit 9-18 mm, denticid capsula, seeds reniform, brown, at the size of 1.62-2.17 x 1.25-1.67 x 0.75-1.125 mm. Pollen periporate, prolate-spherical (A/B=1.03), long axis of pollen (A) 31.18 μm, short axis of pollen (B) 30.14 μm, structure tektat, ornamentation microechinat-perphorate, number of pores 24-34, the length of pore (Plg) 4.95 μm, the width of pore (Plt) 4.18 μm, distance between pores 5.34 μm, the width of ecsin 2.23 μm on the average. In our study, it was determined that the chromosome number of the species was 2n=24.

Anahtar Kelimeler

Silene , anatomy , morphology , pollen , ecology , karyology.

Kaynakça

• Aydın Z, Ertekin AS, Långström E, Oxelman B (2014). A new section of Silene (Caryophyllaceae) including a new species from South Anatolia, Türkiye. Phytotaxa 178(2):98-112.
• Aytaç Z (1998). A new species of Silene (Caryophyllaceae) from Anatolia (Türkiye). Thaiazia Journal of Botany 8: 7-11.
• Aytaç Z, Kandemir A, Fişne A (2015). Silene kemahensis (Caryophyllaceae): A new species from Erzincan (Türkiye). Bağbahçe Bilim Dergisi 2: 37-42.
• Aytaç Z, Duman H (2004). Six new taxa (Caryophyllaceae) from Türkiye. Annales Botanici Fennici 41: 213-221.
• Bağcı Y, Biçer H (2015). Analysis of Anatomical and Morphological Character of The Silene cappadocica Boiss. Heldr. And Silene spergulifolia Bieb. Caryophyllaceae Species. Horticulture 293-302.
• Budak Ü, Koç M (2011). Silene hamzaoglui (Caryophyllaceae), a new species from Çekerek (Yozgat, Türkiye). Turkish Journal of Botany 35: 285–289.
• Budak Ü, Koç M, Hamzaoğlu E (2018). Silene goksuensis (Caryophyllaceae), a new species from south Türkiye. Phytotaxa 345(2): 170-174.
• Cabi E (2005). Trakya Bölgesindeki Gramineae Familyasına Ait Bazı Türlerin Polen Morfolojisinin İncelenmesi ve Polen Ekstrelerinin Hazırlanması. Trakya Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi. Edirne.
• Chowdhuri, P.K. (1957). Studies in the genus Silene. Notes from the Royal Botanic Garden Edinburgh 22: 221-278.
• Coode MJE, Cullen J (1967). Silene L. In: Davis PH (ed.). Flora of Türkiye and the East Aegean Islands. Edinburgh: Edinburgh Univ. Press 2: 179-242.
• Dadandı MY, Yıldız K (2015). Seed morphology of some Silene L. (Caryophyllaceae) species collected from Türkiye. Turkish Journal of Botany 39:280-297.
• Davis PH (1965). Flora of Türkiye and the East Aegean Islands, Edinburgh Univ. Press, Edinburgh.
• Davis PH, Mill RR, Tan K (1988). Flora of Türkiye and the East Aegean Islands, Supplement: 1, Edinburgh Univ. Press, Edinburgh.
• Darlington CD, Wylie AP (1955). Chromosome Atlas of Flowering Plants. George Allen & Unwin Ltd., London.
• Deniz İG, Düşen OD (2004). Silene sumbuliana (Caryophyllaceae), a new species from SW Anatolia, Türkiye. Annales Botanici Fennici 41: 293-296.
• Duran A, Menemen Y (2003). A new species of Silene (Caryophyllaceae) from east Anatolia, Türkiye. Botanical Journal of the Linnean Society 143: 109-113.
• Elçi Ş (1982). Sitogenetik Gözlemler ve Araştırma Yöntemleri. Fırat Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Yayınları, Elazığ.
• Eminağaoğlu Ö, Eminağaoğlu Z (2018). Some Thoughts on Botanical Garden Establishment in Artvin. International Journal of Ecosystems and Ecology Science 8 (4): 767-776.
• Erdtman G (1960). The Acetolysis Method A Revised description Svensk. Bot. Tidskr. 54: 561-564.
• Federov A (1974). Chromosome Numbers of Flowering Plants. Otto Koeltz Sciense Publishers D.624 Koenigstein/ West Germany.
• Fırat M, Yıldız K (2016a) Silene miksensis (Caryophyllaceae), a new species from eastern Anatolia. Phytotaxa 273: 283-292.
• Fırat M, Yıldız K (2016b). Silene konuralpii (Sect. Spergulifoliae, Caryophyllaceae), a new species from eastern Anatolia. Phytotaxa 288: 214-226.
• Greuter W (1995). Silene L. (Caryophyllaceae) in Greece: a subgeneric and sectional classification. Taxon 44:543-581.
• Genç GE, Kandemir A, Genç İ (2007). A new species of Silene (Caryophyllaceae) from east Anatolia, Türkiye. Nordic Journal of Botany 25:58-63.
• Güner A, Aslan S, Ekim T, Vural M, Babaç MT, (edlr.), (2012). Türkiye Bitkileri listesi (Damarlı Bitkiler). Nezehat Gökyiğit Botanik Bahçesi ve Flora Araştırmaları Derneği Yayını, İstanbul.
• Güner ED, Duman HA (2016). A new species from Türkiye, Silene bilgilii (Caryophyllaceae). Phytotaxa, 246(4): 293-299.
• Hamzaoğlu E, Koç M, Budak Ü (2011). A new species of Silene (Caryophyllaceae) from East Anatolia (Türkiye): Silene gevasica Hamzaoğlu sp. nova. Turkish Journal of Botany 35: 67-70.
• Hamzaoğlu E (2012). A new species of Gypsophila and a new name for Silene (Caryophyllaceae) from Türkiye. Turkish Journal of Botany 36: 135-139.
• Huber-Morath A (1967) Materials for flora of Türkiye XIII Silene L. Notes from the Royal Botanic Garden, Edinburgh 28: 1-7.
• IUCN (2012). IUCN Red List Categories and Criteria. Version 3.1. (2nd Ed.). IUCN, Gland, Switzerland & Cambridge, 32.
• Kandemir A, Genç GE, Genç İ (2009). Silene dumanii (Caryophyllaceae), a new species from East Anatolia, Türkiye. Ann Bot Fenn 46: 71-74.
• Keshavarzi M, Mahdavinejad M, Sheidai M, Gholipour MA (2014). Anatomical study of some Silene L. species of Lasiostemones Boiss. section in Iran. Acta Biologica 58(1): 15-19.
• Kılıç S (2007). Türkiye’nin Silene L. ( Caryophyllaceae) Cinsi Brachypodeae Boiss ve Auriculatae Boiss. Seksiyonları Üzerinde Biyosistematik Çalışmalar, Süleyman Demirel Üniversitesi Doktora Tezi, Isparta.
• Löve A, Löve D (1961). Chromosome Numbers of Central and Northwest European Plant Species Botanica, A Societate Botanica Lundensi, in suplementum seriei, Botaniska Notiser edita Vol. 5, Stockholm.
• Martin E, Duran A, Dinç M, Öztürk M (2008). Karyotype Analysis of Silene beben L. (Caryophyllaceae). Journal of Applied Biological Sciences 2(1):13- 15.
• Melzheimer V (1977). Biosystematiche Revision Einiger Silene-Arten (Caryophyllaceae) der Balkanbinsel (Griechenland). Botanische Jahrbücher fur Systematik 98:1-92.
• Metcalfe CR, Chalk L (1957). Anatomy of the Dicotyledons, Clarendon Press, I, Oxford.
• Moore DM (1982). Flora Europea Check-List and Chromosome Index. Cambridge University Press.
• Özhatay N (2006). Türkiye’nin BTC Boru Hattı Boyunca Önemli Bitki Alanları.
• Pınar NM (1989). Centaurea triumfetti All. Grup A, B ve C Polen Morfolojilerinin Işık ve Elektron Mikroskoplarında Karşılaştırmalı İncelenmesi. Ankara Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi. Ankara.
• Punt W, Blackmore S, Nilsson S, Lethomoy A (1994). A Glossary of Pollen and Spore Terminology LPP Foundation, LPP Contributions Series No:1. Utrecht.
• Punt W, Hoen PP (1995). The Northwest European Pollen Flora 56, Caryophyllaceae. Rev. Palaeobot. Palynol. 88: 83-272.
• Tan K, Vural M (2000). Silene L. In: Güner A, Özhatay N, Ekim T & Başer KHC (eds.) Flora of Türkiye and the East Aegean Islands, (Suppl. 2), Vol. 11, pp. 50–53. Edinburgh: Edinburgh University Press.
• Vural M, Dönmez AA (2002). Two new taxa of Silene (Caryophyllaceae) from Türkiye. Ann Bot Fenn 46: 464-468.
• Yentür S (1995). Bitki Anatomisi, İstanbul Üniversitesi Yayınları, Sayı No:3808, Yayın No:227, İstanbul.
• Yıldız K, Minareci E (2008). Morphological, Anatomical, Palynological and Cytological Investigation on Silene urvillei Schott. (Caryophyllaceae).
• Yıldız K, Dadandı MY (2009). Silene cirpici (Caryophyllaceae), a new species from, Türkiye. Ann Bot Fenn 46: 464-468.
• Yıldız K, Gücel S (2006). Chromosome Numbers of 16 Endemik plant taxa from Northern Cyprus. Turkish Journal of Botany, 30: 181-192.
• Yıldız K, Erik S (2010). Silene aydosensis (Caryophyllaceae), a new species from, Türkiye. Ann Bot Fenn 47: 151-155.
• Yıldız K (1990). Tokat Çevresinin Silene L. Türleri Üzerinde Morfolojik Araştırmalar. Marmara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.
• Yıldız K, Minareci E, Çırpıcı A (2009). Karyotypic study on Silene, section Lasiostemones species from Türkiye.
• Yıldız K (2012). Silene L. In: Guner A, Aslan S, Ekim T, Vural M, Babaç MT (Eds.) Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler), İstanbul Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları, pp. 354-365. [in Turkish].
• Wodehouse RP (1935). Pollen Grain. McGraw, Hill N. Y.
• Wrigley F (1986). Taxonomy and chorology of Silene section Otites (Caryophyllaceae). Ann. Bot. Fenn. 23: 69-81.