Rize ili çay alanlarındaki akar türlerinin sürveyi

Öz

Bu çalışma, Rize ili çay bahçelerinde bulunan akar türlerini tespit etmek amacıyla 2017-2019 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışma süresince, 9 ilçede (Ardeşen, Çayeli, Derepazarı, Fındıklı, Güneysu, İyidere, Kalkandere, Merkez ve Pazar) tesadüfi örnekleme yöntemi ile çay bitkisinin 1., 2. ve 3. sürgün dönemine denk gelecek şekilde mayıs-eylül ayları arasında sürvey çalışmaları yürütülmüştür. Birinci sürgün döneminde 9 ilçede toplam 73 çay bahçesinde, ikinci sürgün döneminde 107 çay bahçesinde ve üçüncü sürgün döneminde ise 97 çay bahçesinde arazi çalışmaları yapılmış ve çay örnekleri toplanmıştır. Çalışma sonunda en yaygın ve en yüksek sayıda tespit edilen tür %49.7 ile Polyphagotarsonemus latus (Banks) (Acari: Tarsonemidae) olmuştur. Belirlenen diğer akarlar ise sırasıyla; %24.3 ile Calacarus carinatus (Green) (Prostigmata: Eriophyidae), %19.9 ile Brevipalpus phoenicis (Geijskes) (Prostigmata: Tenuipalpidae), %17.1 ile Tydeus californicus (Banks) (Prostigmata: Tydeidae), %5.9 ile Neoseiulus californicus (McGregor) (Mesostigmata: Phytoseiidae), %2.9 ile Czenspinskia transversostriata (Oudemans) (Acari: Winterschmidtiidae), %1.8 ile Tuckerella sp. (Prostigmata: Tuckerellidae) ve Oribatida türleridir. Bu çalışmada bulunan akarlar, daha önceki yıllarda yapılan çalışmalarla bütünleşecek şekilde tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• çay
• Polyphagotarsonemus latus
• Acarina
• fauna
• Türkiye

Survey of mite species of tea plantations in Rize

Öz

This study was carried out between 2017-2019 to determine the mite species found in the tea gardens of Rize province (Türkiye). During the study, surveys in 9 districts (Ardeşen, Çayeli, Derepazarı, Fındıklı, Güneysu, İyidere, Kalkandere, Centre and Pazar) were carried out between May and September with the random sampling method, corresponding to the tea plant's 1st, 2nd and 3rd shoot period. Studies were conducted in 73 tea gardens in 9 districts in the first shoot period, 107 tea gardens in the 2nd shoot period and in 97 tea gardens in the 3rd shoot period and plant samples were taken. At the end of the study, Polyphagotarsonemus latus (Banks) (Acari: Tarsonemidae) was the most common and highest number detected species with 49.7%. Other mites identified are Calacarus carinatus (Green) (Prostigmata: Eriophyidae) with 24.3%, Brevipalpus phoenicis (Geijskes) (Prostigmata: Tenuipalpidae) with 19.9%, Tydeus californicus (Banks) (Prostigmata: Tydeidae) with 17.1%, Neoseiulus californicus (Oudemans) (Mesostigmata: Phytoseiidae) with 5.9%, Czenspinskia transversostriata (Oudemans) (Acari: Winterschmidtiidae) with 2.9%, Tuckerella sp. (Prostigmata: Tuckerellidae) with 1.8%, and Oribatida species, respectively. The mites found in this study have been completed in a way that integrates with previous studies.

Anahtar Kelimeler

• tea
• Polyphagotarsonemus latus
• Acarina
• fauna
• Türkiye

Kaynakça

1. Akyazı F., 2003. Samsun, Ordu, ve Giresun İllerinde Fındık Bahçelerinde Görülen Akar Türleri ve Yoğunluklarının Belirlenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 82 s., Samsun.
2. Akyazı F., Ueckermann E. A., Akyol D., Soysal M., 2018. Distribution of mite species (Acari) on persimmon trees in Turkey (Ordu), with one newly recorded mite species and one re-described species. International Journal of Acarology, 45 (1-2), 563-581.
3. Akyazı R., Sekban R., Soysal M., Akyol D., Colee J., Bostan S. Z., 2019. Ecofriendly control approaches for Polyphagotarsonemus latus (Acari: Tarsonemidae) on tea (Camellia sinensis L.). International Journal of Acarology, 45 (1-2), 79–89.
4. Alaoğlu Ö., 1984. Erzurum ve Erzincan Yörelerinde Bazı Bitkilerde Bulunan Eriophyoidea (Acarina: Actinedida) Akarları Üzerinde Çalışmalar. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, 107 s., Erzurum.
5. Anonim, 2008. Fauna Europaea. http://www.faunaeur.org.
6. Anonim, 2013. Dünya'da ve Türkiye'de çay sektörü - Doğu Karadeniz İhracatçı Birlikleri. https://www.google.com.tr/?gfe_rd=cr&ei=_ZZkWIqADsPD8geT7KKQCg#q=t%C3%BCrkiye+de+%C3%A7ay (Erişim tarihi: 29.12.2016).
7. Anonim, 2015. Dünyada ve Türkiye’de Çay İstatistikleri. https://gidadedektifi.com/2018/04/14/dunyada-ve-turkiyede-cay-istatistikleri/ (Erişim tarihi 05.11.2019).
8. Aubert B., Lossois P., Narchal J., Rabaud J., De Bousvilliers P., 1981. Mise en Evidence de degats causes par Polyphagotarsonemus latus (Bank) sur papayer a l’ile de la Reunion. Fruits, 36, 9-24.

9. Baker E. W., 1965. A rewiew of the genera of the family Tydeidae (Acarina). Advances in Acarology, 2, 95-133.
10. Baker E. W., Tuttle D. M., Abbatiello J. M., 1975. The false spider mites of Northwestern and North Central Mexico (Acarina: Tenuipalpidae). Smithsonian Institution Press, 23 p.
11. Baker A. E., Tuttle M., 1987. The False Spider Mites of Mexico (Tenuipalpidae: Acari) U.S. Department of Agriculture, Technical Bulletin No. 1706, 237 p.
12. Beattie G., Gellatley J., 1983. Mite pets of Citrus. Agfacts H2, AE3, Dept. Agriculture, New South Wales. 6 p.
13. Castagnoli M., 1989. Recent advances in knowledge of the mite fauna in the biocenoses of grapevine in Italy. In: Influence of Environmental Factors on the Control of Grape Pests, Diseases and Weeds. Cavalloro, R. (Eds.). Balkema, Rotterdam, 169–180 p.
14. Castagnoli M., Liguori M., 1994. Utilizzazione del polline per I’allevamento massale di Amblyseius californicus (McGregor) e Typhlodromus exhilaratus Ragusa (Acari: Phytoseiidae). In: Convegno ‘Lotta biologica’, Acireale 1991. Viggiani G. (Eds.). Ist. Sper. Pat. Veg. Roma, 139–144 p.
15. Channabasavanna G. P., 1996. Sugarcane, Coffee and Tea. In: Eriophyoid Mites – Their Biology, Natural Enemies and Control. Lındquıst E. E., Sabelis M. W., Bruin J. (Eds.). Elsevier Science Publ., Amsterdam, 634-636 p.
16. Chant D. A., Yoshida-Shaul E., 1986. A world rewiew of the pyri species group in the genus Typhlodromus Scheuten (Acari: Phytoseiidae). Canadian Journal of Zoology, 65, 1170-1804.
17. Costilla M. A., 1980. Bioecological aspects of the white citrus mite. -Revista Ind. Agric. Tucuman, 57, 15-21.
18. Çakmak I., Çobanoğlu S., 2006. Amblyseius californicus (McGregor, 1954) (Acari: Phytoseiidae), a new record for the Turkish fauna. Turkish Journal of Zoology, 30, 55-58.
19. Çobanoğlu S., 1993a. Türkiye’nin önemli elma bölgelerinde bulunan Phytoseiidae (Parasitiformis) türleri üzerinde sistematik çalışmalar I. Türkiye Entomoloji Dergisi, 17 (2), 41-44.
20. Çobanoğlu S., 1993b. Türkiye’nin önemli elma bölgelerinde bulunan Phytoseiidae (Parasitiformis) türleri üzerinde sistematik çalışmalar II. Türkiye Entomoloji Dergisi, 17 (2), 99-106.
21. Çobanoğlu S., 1993c. Türkiye’nin önemli elma bölgelerinde bulunan Phytoseiidae (Parasitiformis) türleri üzerinde sistematik çalışmalar III. Türkiye Entomoloji Dergisi, 17 (3), 175-192.
22. Çobanoğlu S., 1993d. Türkiye’nin önemli elma bölgelerinde bulunan Phytoseiidae (Parasitiformis) türleri üzerinde sistematik çalışmalar IV. Türkiye Entomoloji Dergisi, 17 (4), 99-106.
23. Çobanoğlu S., 1995. Some new Tarsonemidae (Acarina: Prostigmata) species for Turkish Acarofauna. Türkiye Entomoloji Dergisi,19 (2), 87-94.
24. Çobanoğlu S., 1996. Typhloctonus Muma,1961 (Acarina: Phtyoseiidae) species from Thrace of Turkey. Turkish Journal of Agriculture & Forestry, 20 (4), 353-357.
25. Çobanoğlu S., Kazmierski A., 1999. Tydeidae and Stigmaidae (Acarina: Prostigmata) from orchards, trees and shrups in Turkey. Biological Bulletin of Poznan, 36 (1), 71-82.
26. Çobanoğlu S., 2000. Recent data on the knowledge of Tarsonemidae (Acarina: Heterostigmata) in Turkey. Türkiye Entomoloji Dergisi, 24 (4), 255-267.
27. Çobanoğlu S., Kumral N. A., 2014. Ankara, Bursa ve Yalova illerinde domates yetiştirilen alanlarda zararlı ve faydalı akar (Acari) biyolojik çeşitliliği ve popülasyon dalgalanması. Türkiye Entomoloji Dergisi, 38 (2), 197-214.
28. Dhooria M. S., Bindra O. S., 1977. Polyphagotarsonemus latus (Banks) a mite pest of chilli and potato in Punjab. Acarol Newsletter, 4, 7-9. Düzgünes Z., 1963. Mites newly found in Turkey. Bitki Koruma Bülteni, 3, 237-246.
29. Düzgünes Z., 1965. Türkiye’de bitkilerde zarar veren Tenuipalpidae Sayed familyası türleri üzerine incelemeler. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yıllığı Fasikül, 3, 120-148.
30. Düzgünes Z., 1980. Küçük arthropodların toplanması, saklanması ve mikroskobik preparatlarının hazırlanması. Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğü, Ankara, 77s.
31. Ecevit O., 1976. Akar ‘Acarina’ ların Toplanması, Saklanması ve Preparatlarının Yapılması, Atatürk Üniversitesi Yayınları, 480, 32 s.
32. Ehara S., 1966. The Tetranychoid Mites of Okinawa Island (Acarina: Prostigmata). Journal of ohe Faculty of Science Hokkaido University Series VI. Zoology, 16 (1), 1-22.
33. Erdoğan H., Yanar D., 2015. Tokat ilinde kayısı (Prunus armeniacavL.) ağaçlarında bulunan faydalı ve zararlı akar türlerinin belirlenmesi. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 8 (1), 71-75.
34. Fletchman C. W., Rosa A., 1980. Winged beans, Psophocarpus tetragonolobus in S. Paulo-Brasi!. Preliminary observations. Anais da Sociedade Entomológica do Brasil, 9, 289-292.
35. Fourie P. F., 1989. Citrus silvermite- a sporadic pest on citrus and tea. Information Bulletin Citrus and Subtropical Fruit Research Institue, 201, 7-8.
36. Geijskes D. C., 1939. Contributions to the knowledge of European spinning mites with particular reference to the Netherlands species. Arten. Mededelingen van de Landbouwhogescholl Wageningen, 42, 1-68.
37. Göven M. A., Çobanoğlu S., Güven B., 2009. Ege Bölgesi bağ alanlarındaki avcı akar faunası. Bitki Koruma Bülteni, 49 (1), 1-10.
38. Green E. E., 1890. Insect pests of the tea plant. Colombo, Ceylion.
39. Gutierrez J., Bolland H. R., Helle W., 1979. Karyotypes of the Tetranychidae and the significance for taxonomy. Recent Advances in Acarology. Proceedings of the V International Congress of Acarology, New-York, Academic Press, II, 399-404.
40. Gutierrez J., 1985. Mounting Techniques. World Crop Pests. In: Spider Mites-Their Biology, Natural Enemies and Control. Helle W., Sabelis M.W. (Eds.). Elsevier Sciences, Amsterdam, The Netherlands, 1 A, 351-353.
41. Hong X. Y., Zhang Z. Q., 1996. The eriophyoid mites of China: An illustrated catalog and identification keys (Acari: Prostigmata: Eriophyoidea). Memoirs on Entomology, International 7.
42. Lacob N., 1978. New mite pests on greenhouse crops and on grapevine (abstract only). Annual Review of Entomology, 67 (12), 595-596.
43. Jeppson L. R., Keifer H. H., Baker E. W., 1975. Mites Injurious to Economic Plants. University of California Press, Ltd., London, 614 p.
44. Kasap İ., Çobanoğlu S., Pehlivan S., 2013. Çanakkale ve Balıkesir illeri yumuşak çekirdekli meyve ağaçları ve yabancı otlar üzerinde bulunan predatör akar türleri. Türkiye Biyolojik Mücadele Dergisi, 4, 109–124.
45. Kasap İ., Polat B., Kök Ş., 2014. Çanakkale ili bağ alanlarında görülen önemli zararlı ve yararlı akar (Acari) türleri ve bu türlerin popülasyon değişimleri. Türkiye Entomoloji Dergisi, 38 (4), 451-458.
46. Krantz G. W., 1978. A Manual of Acarology, 2nd ed. Oregon State University Bookstores, Inc., Corvallis, Oregon, USA, 509 p.
47. Kumral N. A., Kovancı B., 2004. Bursa ili zeytin ağaçlarında bulunan akar türleri. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 18 (2), 25-34.
48. Laffi F., 1982. Occurrence of Polyphagotarsonemus latus(Banks) on capsicum sedbedsin North Italy. Informatore Fitopatologico, 32, 55-57.
49. Lee J. H., Jung S., Lee S., 2014. Three newly recorded species of the genera Acaphylla Keifer and Calacarus Keifer (Prostigmata: Eriophyidae) from Camellia spp. (Theaceae) in Korea. Korean Journal of Applied Entomology, 53 (1), 59-64.
50. Lindquist E. E., 1986. The world genera of Tarsonemidae (Acari: Heterostigmatidae). A morphological, phylogenetic, and systematic revision, with a reclassification of family – group taxa in the Heterostigmata. Memoirs of the Entomological Society of Canada, 136, 1-517.
51. Lin J. Z., Zhang Z. Q., 2002. Tarsonemidae of the World: Key to Genera, Geographical Distribution, Systematic Catalogue & Annotated Bibliography. Systematic & Applied Acarology Society, London, 440 p.
52. Lofego A. C., Rezende J. M., Verona R. L. C., Feres R. J. F., 2013. Mites (Acari) associated with three species of the genus Jatropha (Euphorbiaceae) in Brazil, with emphasis on Jatropha curcas. Systematic and Applied Acarology, 18 (4), 24.
53. Manson D. C. M., 1984. Eriophyoidea except Eriophyinae (Arachnida: Acari). Fauna of New Zealand, No. 4, 1-142.
54. Mcmurtry J. A., Croft B. A., 1997. Life-styles of phytoseiid mites and their roles in biological control. Annual Review of Entomology, 42, 291–321.
55. Muma M. H., 1961. Mites associated with citrus in Florida. Agricultural Exper. Stations, Gainesville, Florida, Bulletin 640, 37.
56. Muma M.H., Denmark A., 1970.’Phytoseiidae of Florida’.Arthropods of Florida and Neighboring Land Areas. Florida Department of Agriculture and Consumer Services, the Division of Plant Industry, 6, 1-150.
57. Nucifora A., 1963. Observazioni sulja reproduzioni di Hemitarsoneml/S latus (Banks) (Acarina: Tarsonemidae). Att. Acad. Naz. Ital. Entomol., 10, 142-153.
58. Özman S. K., Çobanoğlu S., 2001. Current status of hazelnut mites in Turkey. Acta Horticulturae, 556, 479-487.
59. Özman-Sullivan S. K., Diler H., Mıcık M., 2007. Distribution of mite species of tea plantations in Turkey. XVI International Plant Protection Congress, 15-18 October, Glasgow UK., 764-765.
60. Pena J. E., Baranswki R. M., Denmark H. A., 1989. Survey of predators of the broad mite in Southern Florida. Florida Entomologist, 72 (2), 373-377, (Abstr. in: Rev. app. ent., (1990), 78 (7), 6841.
61. Pritchard A. E., Baker E. W., 1951. The False Spider Mites of California (Acarina: Phytoptipalpidae). University of California Publications in Entomology, 9 (1), 1-94.
62. Pritchard A. E., Baker E. W., 1958. The false spider mites (Acarina: Tenuipalpidae). University of California, Publications in Entomology, 14 (3), 1-274.
63. Sağlam H. D., Çobanoğlu S., 2010. Determination of Tenuipalpidae (Acari: Prostigmata) species in parks and ornamental plants of Ankara, Turkey. Türkiye Entomoloji Dergisi, 34 (1), 37-52.
64. Sahraoui H., Lebdi-Grissa K., Kreiter S., Douin M., Tixier M. S., 2012. Phytoseiid mites (Acari: Mesostigmata) of Tunisian citrus orchards: Catalogue, Biogeography and key for identification. Acarologia, 52 (4), 433-452.
65. Shereef G. M., 1972. Observations on oribatid mites in Laboratory cultures. Acarologia, 14, 281-291.
66. Smith J., Beattie A., Broadley R., 1997. Citrus; pests and their natural enemies. Integrated pest management in Australia. DPI Queensland, DeDt. Primary Ind., Info. Ser. Q197030, 272 p.
67. Tunç İ., Göçmen H., 1995. Antalya’da bulunan iki sera zararlısı Polyphagotarsonemus latus (Banks) (Acarina, Tarsonemidae) ve Frankliniella occidentalis (Perdange) (Thysanoptera, Thripidae) üzerine notlar. Türkiye Entomoloji Dergisi, 19 (2), 101-109.
68. Tuttle D. M., Baker E. W., 1968. Spider mites of southwestern United States and a revision of the family Tetranychidae. Tuscon, Usa, The University of Arizona Press, 143 p.
69. Üstün Ç., Demirci N., 2013. Çay Bitkisinin (Camellia Sinensis L.) Tarihsel Gelişimi ve Tıbbi Açıdan Değerlendirilmesi. Lokman Hekim Dergisi, 3 (3), 5-12.
70. Vega F. E., Ebert A., Ming R., 2008. Coffee germplasm resources, genomics, and breeding, In: Janick, J. (Eds.). Plant Breeding Reviews, Plant breeding reviews, 30, 415-447.
71. Yabaş C., Ulubilir A., 1995. Akdeniz bölgesinde biberde yeni saptanan bir zararlı Polyphagotarsonemus latus (Banks) (Acari, Tarsonmeidae). Türkiye Entomoloji Dergisi, 19, 43-46.
72. Yanar D., Ecevit O., 2005. Tokat Yöresinde Elma (Molus communis L.) Bahçelerinde Bulunan Faydalı ve Zararlı Akarlar, Popülasyon Değişimleri ve Faydalı Akarların Biyolojik Mücadelede Kullanım Olanakları Üzerinde Araştırmalar. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 25 s., Tokat.
73. Yazıcıoğlu Y., Erdoğan S., 2014. SPSS Uygulamalı Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Detay Yayıncılık, Ankara, 448 s.
74. Yeşilayar A., Çobanoğlu S., 2011. İstanbul (Türkiye)’daki park ve süs bitkilerinde predatör akar (Acari: Phytoseiidae) türlerinin dağılımı. Türkiye Entomoloji Bülteni, 1, 135-144.
75. Yeşilayar A., Çobanoğlu S., 2016. Tokat’ta önemli bir tür Tydeus californicus (Banks, 1904) (Tydeidae; Acarina). Uluslararası Katılımlı Türkiye VI. Bitki Koruma Kongresi, Konya-Turkey.
76. Yorulmaz S., Ay R., 2012. Isparta İli elma bahçelerinden toplanan avcı akar Neoseiulus californicus (Acari: Phytoseiidae) popülasyonlarının bazı akarisitlere karşı direnç düzeyleri ve direnç mekanizmaları. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 16, 122-132.
77. Watt G., 1898. The pests and blights of the tea plant. Report of investigations conducted an Assam and to some extent also in Kangra, Office, Supt. Govt. Printing, Calcutta, India, 400-408.
78. Zeiss M. R., Den Braber K., 2001. Major Insect Pests of Tea in Vietnam.