PAMUKTA SOLGUNLUK HASTALIĞI (Verticillium dahliae Kleb.)’NIN LİF KALİTESİ ÜZERİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ

Öz

Bu çalışma, solgunluk hastalığının pamuk (Gossipium hirsitum L.) lif kalitesine etkisinin belirlenmesi amacıyla, 2014 yılında Diyarbakır’da Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma alanında daha önce hastalık etmeni ile doğal bulaşık olan bir tarlada yapılmıştır. Deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada hastalığa karşı orta derecede tolerant Stoneville 468 çeşidi ve hastalığa orta derecede duyarlı Beyaz Altın 119 pamuk çeşitleri kullanılmıştır. Toprak işlenip ekime hazır hale getirildikten sonra, pamuk tohumları 23 Mayıs 2014 tarihinde ekilmiştir. Hasada kadar gerekli kültürel ve bakım işlemleri yapılmıştır. Hasat esnasında her parseldeki bitkiler toprak seviyesinde 5-6 cm yukarıda gövdeleri enine kesilerek 0-3 hastalık skalasına göre değerlendirilmiştir. Ayrıca Diyarbakır ve Batman’da 5’er üretici tarlasındaki bitkiler aynı şekilde kontrol edilerek 0-3 skalasına göre değerlendirilmiştir. Her hastalık skala değeri için hasat esnasında 40-50 gram kütlü pamuk örneği alınarak laboratuvara getirilmiştir. Çırçır işleminden sonra, solgunluk hastalığının lif kalite özelliklerine olan etkisini belirlemek için her karakter için 20 gram pamuk lif örnekleri alınarak "HVI 1000 Spectrum" cihazında analizleri yapılmıştır. 0-3 hastalık şiddeti skala değerlerine göre, 100 tohum ağırlığı üretici tarlalarında farksız fakat deneme alanında farklı bulunmuştur. İncelenen lif teknolojik özelliklerinden lif inceliği, olgunluk, çepel sayısı, çepel alanı hem deneme alanı hem üretici tarlalarında farklılık gösterdiği halde, uniformite indeksi, iplik eğrilebilirlik eğrisi, üst yarı ortalama uzunluk, analiz edilen liflerin adedi, lif kopma dayanıklılığı ve sarılık derecesi yönünden üretici tarlalarında ve deneme alanında farklı bulunmamıştır. Kısa lif indeksi, lif elastikiyeti, parlaklık beyazlık derecesi üretici tarlalarında farksız, deneme alanında farklı bulunmuştur. Nem ise üretici tarlalarında farklı ve deneme alanında ise farksız bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Pamuk
• Solgunluk hastalığı
• Verticillium dahliae
• Lif teknolojik özellikleri

DETERMINATION OF THE EFFECT OF COTTON WILT DISEASE (Verticillium dahliae Kleb.) ON FIBER QUALITY

Öz

The study was carried out to determine the effect of wilt disease (Verticillium dahliae) fiber quality of cotton (Gossipium hirsitum L.). The experiment set up in randomized blocks design methods with four replications in Dicle University, Agricultural Faculty Research Area that is naturally infested with the pathogen in Diyarbakır in 2014. Stoneville 468 (Moderately Tolerant) and Beyaz Altın 119 (Moderately Susceptible) cotton varieties are used in the study. The land prepared for sowing and cotton seeds were sown in the 23th of May, 2014. Necessary agricultural practices were performed until the harvest. During the harvest, the stem of plants were cut 5-6 cm above ground level for each plot and the disease severity was recorded according to 0-3 disease scales. Also in Diyarbakir and Batman 5 farmers field were checked in the same way and the plants were evaluated according to the 0-3 scale respectively. After ginning, for each character to determine the effect of wilt disease on fiber quality properties, 20 g lint analized by “HVI 1000 Spectrum” device. According to 0-3 disease scale; 100 seed weigh were not determined differently at the farmers field, but were found differently in research area. Investigation of the technological properties Micronaire, maturity, trash count, trash area were determined differently in both farmers field and research area. Uniformity index, spinning consistency index, upper half mean length, amount fiber, strength and yellowness were not found differently in the farmers field and also research area. Short fiber index, elongation, reflectance were not determined differently in the farmers field, but were found differently in the research area. The moisture of lint was found differently at the farmers field but not differently at the research area.

Anahtar Kelimeler

• Cotton
• Wilt disease
• Verticillium dahliae
• Fiber technology characters

Kaynakça

1. Çelik İ., Soysal M., İnan Ö., Çetinkaya M., 2010. Antalya Bölgesinde pamuk solgunluk astalığı (Verticillium dahliae) sürveyi. Derim Dergisi, 27 (1), 18-32.
2. El-Zik K., 1985. Integrated control of verticillum wilt of cotton. Plant disease, 69 (12), 1025-1032. DOI: 10.1094/PD-69-1025.
3. Erdoğan O., Benlioğlu K., 2007. Fluoresan pseudomonasların pamukta Verticillium solgunluğu (Verticillium dahliae Kleb.)’na ve bitki gelişimine etkileri. Doktora tezi, 121 s., Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
4. Erwin D.C., Tsot S.D., Khan R.A., 1976. Reduction of severity of Verticillium wilt of cotton by the growth retardant tributyl (5-chloro-2-thienyl methyl) phosphonium chloride. Pytopathology, 66, 106-110. DOI: 10.1094/Phyto-66-106.
5. Esentepe M., 1979. Adana ve Antalya illerinde pamuklarda görülen solgunluk hastalığının etmeni, yayılışı, kesafeti ve zarar derecesi ile ekolojisi üzerinde araştırmalar. İzmir Bölge Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü, Araştırma Eserleri Serisi No: 32, 45 s.
6. Harem E., 2014. Türkiye pamuk çeşit kataloğu. Pamuk Araştırma İstasyonu, Yayın No: 74, Nazilli, 134 s.
7. Joaquim T.R., Rowe R.C., 1990. Reassessment of vegetative compatibility relationships among strains of Verticillium dahliae using nitrate-nonutilizing mutants. Phytopathology, 80 (11), 1160-1166. DOI: 10.1094/Phyto-80-1160.
8. Karaca İ., Karcılıoğlu A., Ceylan S., 1971. Wilt disease of cotton in the Ege Region of Turkey. The Journal of Turkish Phytopathology, 1, 4-11.

9. Karcılıoğlu, A., Esentepe M., Sezgin E., 1982. Investigations on the determination of susceptibility of some cotton varieties against cotton wilt disease caused by Verticillium dahliae Kleb. The Journal of Turkish Phytopathology, 1-2, 55-59.
10. Meschke H., Walter S., Schrempf H., 2012. Characterization and localization of prodiginines from streptomyces lividans suppressing Verticillium dahliae in the absence or presence of arabidopsis thaliana. Environmental Microbiology, 14 (4), 940-52.
11. Nemli T., 2003. Pamuk hastalıkları ve savaşım yöntemleri. Pamukta Eğitim Semineri, 14-17 Ekim, İzmir, 103-111 s.
12. Pegg G.F., 1984. The impact of verticillium diseases in agriculture. Phytopathology Mediterranean, 23, 176-192.
13. Sağır A., Tatlı F., Gürkan B., 1995. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde pamuk ekim alanlarında görülen hastalıklar üzerinde araştırmalar. GAP Bölgesi Bitki Koruma Sorunları ve Çözüm Önerileri Sempozyumu Bildirileri, 27-29 Nisan 1995, Şanlıurfa, 257-268 s.
14. Sağır A., Başbağ S., 2002. Determination of the effect of wilt disease caused by Verticillium dahliae Kleb. on some physiological and technological properties in cotton. The Journal of Turkish Phytopathology, 31 (1), 1-8.
15. Sağır P., Bars Orak A., Karademir E., Baran B., 2019. Sığır gübresinin Pamuk solgunluk hastalığı (Verticillium dahliae Kleb.) ve lif teknolojik özellikleri üzerine etkisi. Plant Protection Bulletin, 59 (2), 55-65. https://doi.org/10.16955/bitkorb.498375
16. Sakçı N., Sağır A., Temiz M. G., 2017. Determination of the effect of Cotton wilt disease (Verticillium dahliae Kleb.) on seed content. Plant Protection Bulletin, 57 (1), 1-11. https://doi.org/10.16955/bitkorb.299002
17. Sezgin E., 1985. Pamuk solgunluk hastalığı ile savaşta kültürel işlemlerin önemi. Bornova Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü, Yıllık 3: 23-31, Bornova, İzmir.
18. Uygun O., Urkan E., Menger M., Saray N., 1978. Aydın, İzmir ve Manisa illerinde Nazilli 66/100 çeşidine solgunluk hastalığının etkisi. Bölge Zirai Mücadele Karantina Başkanlığı, Proje No:105.814.