Bazı ekmeklik ve makarnalık buğday çeşitlerinin Buğday gal nematodu [Anguina tritici (Steinbuch) Filipjev]’na karşı reaksiyonlarının belirlenmesi

Öz

Bu çalışmada seçilen bazı ekmeklik ve makarnalık buğday çeşitlerinin buğday gal nematoduna (Anguina tritici) karşı reaksiyonları tespit edilmiştir. Çeşit reaksiyon denemesinde Türkiye’de yaygın olarak yetiştirilen 20 ekmeklik ve 12 makarnalık buğday çeşidi kullanılmıştır. Her çeşide ilişkin toplam enfekteli ve sağlıklı taneler sayılarak kaydedilmiştir. Çeşitler arasında enfekteli tane sayısı (adet/bitki), sağlıklı tane sayısı (adet/bitki) ve enfekteli tane oranı açısından istatistiki olarak 0.01 düzeyinde önemli farklılık bulunmuştur. Buğday çeşitlerinde kontrolle kıyaslandığında enfekteli parsellerde, sağlıklı tane sayısında buğday gal nematodu zararından kaynaklanan %35.8 azalma olmuştur. Enfekteli tane sayısı ve enfekteli tane oranı en yüksek, ekmeklik buğday çeşidi olan Aldane çeşidinden elde edilmiştir. Denemede yer alan 23 çeşitte farklı oranlarda enfekteli tane elde edilirken diğer 9 çeşitte (makarnalık buğday çeşitleri; Mirzabey 2000, İmren, Şahinbey, Zühre, Yelken 2000, Altıntaş ve ekmeklik buğday çeşitleri; Bağcı 2002, Konya 2002, Ahmetağa) enfekteli tane oluşumu gerçekleşmemiştir. Enfekteli tane sayısı ve oranı dikkate alındığında makarnalık çeşitlerin daha tolerant olduğu tespit edilmiştir. Birçok hastalık ve zararlıda olduğu gibi günümüzde buğday gal nematoduna karşı en ekonomik ve çevreci mücadele yöntemlerinden birisi de, dayanıklı ya da tolerant çeşitlerin kullanılmasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Buğday
• buğday gal nematodu
• Anguina tritici
• dayanıklılık
• verim kaybı

Determination of the reactions of some bread and durum wheat varieties to the wheat seed gall nematode [Anguina tritici (Steinbuch) Filipjev]

Abstract

This study was conducted to determine the reactions of some bread and durum wheat varieties against wheat seed gall nematode. In the varietal reaction experiment, widely grown in Turkey, 20-bread and 12-durum wheat varieties were used. Total infected grains and healthy grains for each variety were counted and recorded. A statistically significant difference at the level of 0.01 was found among the cultivars in terms of the number of infected grains (pieces / plant), the number of healthy grains (pieces / plant) and the rate of infected grains. Compared to the control, there was a 35.8% decrease in the number of healthy grains in infected plots due to the damage of wheat gall nematodes in wheat varieties. The number of infected grains and the highest rate of infected grains were obtained from a bread wheat variety from cv. Aldane. While different rates of infected grains were obtained from 23 of the varieties included in the experiment, infected grain formation did not occur in the other 9 varieties (durum wheat varieties; Mirzabey 2000, İmren, Şahinbey, Zühre, Yelken 2000, Altıntaş, and bread wheat varieties; Bağcı 2002, Konya 2002, Ahmetağa). According to the number and ratio of infected grains, durum varieties were more tolerant. As with many diseases and pests, using resistant or tolerant varieties is one of the most economical and environmentally friendly method to control wheat gall nematode.

Keywords

• Wheat
• wheat seed gall nematode
• Anguina tritici
• resistance
• yield losses

Kaynakça

1. Al-Beldawi A., Stephan Z.A., Lwaa N.H., Shali R.A., 1977. Studies on wheat gall nematode in Iraq. Yearbook of Plant Protect. Res., Baghdad, 1:268-283.
2. Ami A.N., Taher İ.E., 2014. Survey, races identification and host range of wheat seed gall nematode Anguina tritici in Duhok province. Journal of Agriculture and Veterinary Science, Volume 7, Issue 5 Ver. II (May. 2014), pp 44-48
3. Bora A., 1970. Investigations on the determination of plant parasitic nematodes on Black Sea Region and their distribution and chemical control possibilities. Plant Protection Bulletin, 10, 53-71
4. Dababat A.A., Imren M., Erginbas-Orakci G., Ashrafi S., Yavuzaslanoglu E., Toktay H., Pariyar S.R., Elekcioglu H.I., Morgounov A., Mekete T., 2015. The importance and management strategies of cereal cyst nematodes, Heterodera spp., in Turkey. Euphytica. 202: 173-188.
5. Elmalı M., 2002. The distribution and damage of wheat gall nematode [A. tritici (Steinbuch)] (Tylenchida: Tylenchidae) in western part of Anatolia. Türk. Entomol. Dergisi. 26(2): 105-114, ISSN 1010-6960 (Turkish)
6. Leukel R.W., 1924. Investigations on the nematode diseases of cereals caused by Tylenchus tritici. Journal of Agricultural Research 27, 928-956.
7. McDonald A.H., Nicol J.M., 2005. Nematode parasites of cereals. In: Luc M, Sikora RA, and Bridge, J. (eds). Plant parasitic nematodes in subtropical and tropical agriculture. CABI Publishing, Wallingford, pp 131-191
8. Mohamedova M., Piperkova N., 2013. Seed gall nematode Anguina tritici in Bulgaria: nematode impact on wheat growth and grain yield. Agrolife Scientific Journal - Volume 2, Number 2, 2013

9. Needham J.T., 1743. A letter concerning certain chalky tubulous concretions, called malm; with some microscopically observation on the red lily, and of worms discovered in smutty corn. Philosophical Transaction of the Royal Society of London 42:634-41.
10. Özberk I., Yolcu S., Yücel A., Köten M., Nicol J.M., 2011. The impact of seed gall nematode on grain yield, quality and marketing prices on durum wheat in Anatolia, Turkey. African Journal of Agricultural Research Vol. 6(16), pp. 3891-3896.
11. Öztüzün N., 1970. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kültür Bitkilerine Arız Olan Bitki Parazit Nematodları Üzerinde Sürvey Çalışmaları. Bitki Koruma Bülteni, 10 (3), 180-198. (Turkish summary)
12. Parveen R., Khan A.A., Imran M., Ansari A.A., 2003. Response of wheat varieties to the seed gall nematode, Anguina tritici, Nematologia Mediterranea 31:103 - 104. Siddiqi M.R., 2000. Tylenchida parasites of plant and insects 2nd edn. CAB. Int. Wallingford, UK:
13. Smiley R.W., Nicol J.M., 2009. Nematodes which challenge global wheat production. p. 171-187 in Wheat Science and Trade, B.F. Carver (ed.), WileyBlackwell, Ames, IA.
14. Taher I.E., 2012. Pathogenicity, biology and control of wheat seed gall nematode Anguina tritici. M.Sc. Thesis College of Agriculture, University of Duhok. Thorne G., 1961. Principles of Nematology. London, UK: McGraw Hill.
15. Tulek A., Kepenekci I., Ciftcigil T. H., Ozturk I., Akin K., Seidi M., Yıldırım M., Dababat A.A., 2015. Effects of seed-gall nematode (Anguina tritici) on bread wheat grain characteristics and yields in Turkey. Nematology 17:1099-1104.
16. Tülek A., Dababat A.A., Çiftçigil T.H., Akın K., Kepenekçi İ., 2017. Occurrence and distribution of wheat seed gall nematode, [Anguina tritici (Steinbuch) Filipjev] in wheat (Triticum aestivum L.) growing areas in Thrace Region of Turkey. Sixth International Cereal Nematodes Symposium 11-15 September 2017 Agadir, Morocco p. 4.
17. Tülek A., Dababat A.A., Kepenekci İ., Öztürk İ., 2019. Effect of seed gall nematode, Anguina tritici, on grain yield of bread wheat cultivar under field conditions. Nematropica, Vol. 49, No. 1, 2019. p.59-62.