Araştırma Makalesi

Türkiye'de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi

Cilt: 61 Sayı: 2 30 Haziran 2021
PDF İndir
EN TR

Türkiye'de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi

Öz

Plum pox virus (PPV), sert çekirdekli meyve türlerinin bilinen en tehlikeli viral etmenidir. PPV vektör yaprak bitleri tarafından taşınmakta ve sert çekirdekli meyve ağaçlarında özellikle erik, kayısı ve şeftalinin meyveleri, yaprakları ve çiçeklerinde ciddi hasarlara neden olmaktadır. Enfekteli bitkilerin eradike edilmesi, PPV'ye karşı alınması gereken tedbirlerin başında gelmektedir. Bu çalışmanın temel amacı; Ulusal Bitki Sağlığı Kurumu olan, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü (GKGM) tarafından 2013-2018 yılları arasında yürütülen Ulusal PPV sürvey ve eradikasyon programının sonuçlarını değerlendirmektir. Altı yıllık çalışma süresince Türkiye’de yaklaşık 60.000 bitki makroskobik olarak incelenmiş ve yedi farklı meyve türünde toplam 21.394 bitkiden örnek (çiçek, yaprak ve meyve) alınmıştır. Alınan örnekler ELISA (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) metodu ile analiz edilmiştir. ELISA’da şüpheli sonuç veren örnekler, RT-PCR (Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction) yöntemi ile doğrulanmıştır. Test sonuçlarına göre 161 farklı noktadan alınan örneklerin 2.718'i PPV pozitif olarak tespit edilmiş ve enfeksiyon ortalaması altı yıl boyunca %12.70 olarak hesaplanmıştır. Çalışma süresince 78.868 bitki eradike edilmiş, yoğun sürvey ve eradikasyon programı sonucunda PPV enfeksiyon oranının %35.72'den %7.47'ye gerilediği görülmüştür. Diğer taraftan, daha önce PPV'den ari olarak bilinen yedi ilde (Aydın, Bolu, Denizli, Erzincan, Kırıkkale, Sivas, Samsun) PPV’nin varlığı belirlenmiş ve eradikasyonu gerçekleştirilmiştir. Yapılan bu çalışma sonucunda eradikasyon uygulamalarının PPV’nin bulaşma ve yayılmasını baskılamada çok etkili bir yöntem olduğu ortaya konmuştur. Buna ek olarak ulusal sürvey ve eradikasyon programına ülke çapında devam edilmesi ve fidanlıklarda yoğunlaştırılması kanaatine varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Tarım ve Orman Bakanlığı

Kaynakça

  1. Agrios G. N., 1988. Plant Pathology. Control of plant viruses. Third Edition. Academic press, Londan. P 655-656.
  2. Akbaş B., Değirmenci K., Çiftçi O., Kaya A., Yurtmen M., Uzunoğulları N., Çelik N., Türkölmez Ş., 2011. Update on Plum pox virus distribution in Turkey, Phytopathologia Mediterranea, 50, 75−83.
  3. Anonim 2011. Bitki Karantinası Yönetmeliği EK2-BTürkiye’de Sınırlı Olarak Bulunan Karantinaya Tabi Zararlı Organizmalar. https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Kurum/24308110 (Erişim tarihi: 27.04.2020). Anonim 2013. Şarka Hastalığı İle Mücadele Hakkında Talimat. https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/56206 (Erişim tarihi: 27.04.2020).
  4. Anonim 2017. Şarka virüsü Plum pox potyvirus-PPV Sürvey Talimatı. https://www.tarimorman.gov.tr/Konu/943/Survey (Erişim tarihi: 27.04.2020).
  5. Anonim 2018. Zirai Karantinaya Tabi Zararlı Organizmalar Teşhis Protokolleri. Viroloji Meyve Virüsleri (Madde 10). https://www.tarimorman.gov.tr/gkgm/menu/55/bitki-sagligi-hizmetleri (Erişim tarihi: 27.04.2020).
  6. Anonim 2020. Bitki Sağlığı Uygulama Program kitapları (2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018) https://www.tarimorman.gov.tr/Konu/1803/Bitki_Sagligi_Uygulama_Programi_Kitaplari. (Erişim tarihi: 27.04.2020).
  7. Azeri T., 1994. Detection of Virus Diseases of Stone Fruits in Agean Region of Turkiye. 9th Congress of Mediterranean Phytopathological Union, Kuşadası, Aydın, Türkiye, 511-513. Buzkan N., Öztekin V., Demir M., Onura D., Ilgın M., 2006. SEKAMER Kayısı Koleksiyon Parselindeki Ağaçlarda Virüs Hastalıklarının Saptanması ve Çözüm Yolları. KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi; 9(2), 2006.
  8. CABI 2020. Plum pox virüs (Sharka). Date sheet. Invasive species compendium. https://www.cabi.org/isc/datasheet/42203#todiagnosis (Erişim tarihi: 27.04.2020).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

12 Eylül 2020

Kabul Tarihi

29 Mayıs 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 61 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Birişik, N., Morca, A. F., Erilmez, S., Çiftçi, O., Yurtmen, M., Uzunoğulları, N., Deligöz, İ., Şahin, M., & Öntepeli, M. L. (2021). Türkiye’de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi. Plant Protection Bulletin, 61(2), 19-32. https://doi.org/10.16955/bitkorb.793804
AMA
1.Birişik N, Morca AF, Erilmez S, vd. Türkiye’de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi. Plant Protection Bulletin. 2021;61(2):19-32. doi:10.16955/bitkorb.793804
Chicago
Birişik, Nevzat, Ali Ferhan Morca, Serpil Erilmez, vd. 2021. “Türkiye’de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi”. Plant Protection Bulletin 61 (2): 19-32. https://doi.org/10.16955/bitkorb.793804.
EndNote
Birişik N, Morca AF, Erilmez S, Çiftçi O, Yurtmen M, Uzunoğulları N, Deligöz İ, Şahin M, Öntepeli ML (01 Haziran 2021) Türkiye’de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi. Plant Protection Bulletin 61 2 19–32.
IEEE
[1]N. Birişik vd., “Türkiye’de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi”, Plant Protection Bulletin, c. 61, sy 2, ss. 19–32, Haz. 2021, doi: 10.16955/bitkorb.793804.
ISNAD
Birişik, Nevzat - Morca, Ali Ferhan - Erilmez, Serpil - Çiftçi, Osman - Yurtmen, Melike - Uzunoğulları, Nesrin - Deligöz, İlyas - Şahin, Murat - Öntepeli, Mehmet Levent. “Türkiye’de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi”. Plant Protection Bulletin 61/2 (01 Haziran 2021): 19-32. https://doi.org/10.16955/bitkorb.793804.
JAMA
1.Birişik N, Morca AF, Erilmez S, Çiftçi O, Yurtmen M, Uzunoğulları N, Deligöz İ, Şahin M, Öntepeli ML. Türkiye’de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi. Plant Protection Bulletin. 2021;61:19–32.
MLA
Birişik, Nevzat, vd. “Türkiye’de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi”. Plant Protection Bulletin, c. 61, sy 2, Haziran 2021, ss. 19-32, doi:10.16955/bitkorb.793804.
Vancouver
1.Nevzat Birişik, Ali Ferhan Morca, Serpil Erilmez, Osman Çiftçi, Melike Yurtmen, Nesrin Uzunoğulları, İlyas Deligöz, Murat Şahin, Mehmet Levent Öntepeli. Türkiye’de Plum pox virus’un altı yıllık ülkesel sürvey ve eradikasyon programının değerlendirilmesi. Plant Protection Bulletin. 01 Haziran 2021;61(2):19-32. doi:10.16955/bitkorb.793804

Cited By

1343513648136501364913445589c73e2330bd.jpg