Yıl 2019, Cilt 8 , Sayı 1, Sayfalar 270 - 286 2019-03-12

İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları

Seda OĞUR [1] , Nuray ERKAN [2]


Bu çalışmada İstanbul’un bazı semtlerinde ikamet eden, farklı eğitim seviyesine sahip katılımcıların gıda güvenliği ve hijyen konusundaki bilgi ve tutumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. 1 Şubat- 30 Haziran 2014 tarihleri arasında yürütülen çalışmada, gelişigüzel örnekleme yöntemiyle seçilen 596 katılımcının cinsiyet ve eğitim durumlarıyla gıda güvenliği ve hijyen ile ilgili en önemli kavramlar, donmuş et ürünü alma ve çözdürme, el yıkama, mutfakta yemek hazırlama, pişirme ve saklama aşamalarında dikkat edilmesi gereken parametreler konusundaki bilgi düzeylerini ve alışkanlıklarını değerlendirmeyi sağlayacak şekilde tasarlanmış, 23 adet sorudan oluşan bir anket formu uygulanmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde, IBM SPSS 21® programındaki sıklık ve Pearson ki-kare testleri uygulanmış, p<0,05 düzeyi istatistiksel açıdan anlamlı kabul edilmiştir. “Mutfakta yemek hazırlığı sırasında kullanılan araç, gereç, alet vb. temizliğini ne sıklıkla yaparsınız?” sorusu dışında, katılımcıların sorulara verdikleri cevaplar ile cinsiyetleri arasında anlamlı farkın olmadığı (p>0,05), katılımcıların eğitim durumları ile “hijyen ne demektir?”, “aşağıdakilerden hangisi gıda zehirlenmelerine sebep olur?”, “mutfakta mikroorganizmaların yayılmasında hangisi etkili olur?”, “yıkanmış ellerin kurulanmasında aşağıdakilerden hangisini tercih edersiniz?”, “mutfakta yemek hazırlığı ve pişirmesi sırasında aşağıdakilerden hangilerini kullanırsınız?”, “pişen et, tavuk ya da balığın iç sıcaklığı aşağıdaki şıklardan hangisi olmalıdır?” sorularına verdikleri yanıtlar arasında ise anlamlı fark (p<0,05) olduğu bulunmuştur. Gıda güvenliği ve hijyen ile ilgili olarak en önemli olduğunu düşündüğümüz bilgiler ve uygulamalar konusunda; katılımcıların doğru bilgi veya doğru alışkanlık sahibi olmaları ile eğitim seviyesi arasındaki ilişkinin beklenildiği şekilde anlamlı olmadığı gözlemlenmiştir.

Gıda güvenliği, hijyen, bilgi
  • 1. Kayaardı S. 2012. Gıda Hijyeni ve Sanitasyon, Sidas, 252s. İzmir.
  • 2. Göktan D., Tunçel G. 2016. Temel Gıda Hijyeni, Sidas, 210s. İzmir.
  • 3. Kutluay Merdol T., Beyhan Y., Ciğerim N., Sağlam F., Tayfur M., Baş M., Dağ A. 2003. Toplu Beslenme Yapılan Kurumlarda Çalışan Personel İçin Sanitasyon/Hijyen Rehberi, Hatipoğlu Yayınları, 142s. Ankara.
  • 4. Tayar M., Kılıç V. 2014. Gıda Endüstrisinde Hijyen ve Sanitasyon, Dora Yayıncılık, 556s. Bursa.
  • 5. Askarian M., Kabir G., Aminbaig M., Memish Z., Jafari P. 2004. Knowledge, attitudes, and practices of food service staff regarding food hygienein Shiraz, Iran, Infection ControlHospital Epidemiology, 25: 16-20.
  • 6. McSwane D., Rue N.R., Linton R. 2005. Essentials of Food Safety and Sanitation, 5th ed, Pearson Prentic Hall, p.440. New Jersey.
  • 7. Koçoğlu G., Sümer H., Nur N., Polat H. 2002. Gıda maddesi üreten ve satan yerlerde çalışanların sanitasyon konusunda bilgi düzeyleri, Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Üçüncü Bölüm: Çevre Sağlığı, 23-28 Eylül, Bildiri Kitabı, 392s. Diyarbakır.
  • 8. Uzunöz M., Büyükbay E.O., Bal H.S.G. 2008. Kırsal kadınların gıda güvenliği konusunda bilinç düzeyleri (Tokat ili örneği), Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22 (2): 35-46.
  • 9. Şanlıer N., Cömert M., Durlu-Özkaya F. 2010. Hygiene perception: condition of hotel kitchen staffs in Ankara, Turkey, Journal of Food Safety, 30 (2): 415-431.
  • 10. Ünüsan N. 2007. Consumer food safety knowledge and practices in the home in Turkey, Food Control, 18 (1): 45-51.
  • 11. Memiş Kocaman E., Şanlıer N. 2014. Öğretmenlerin gıda güvenliği bilgi düzeylerinin tutumlarına etkisi, TAF Preventive Medicine Bulletin, 13 (2): 151-160.
  • 12. Karakuş S.Ş., Küçükkömürler S. 2012. Kadınların gıda güvenliğine yönelik uygulamaları, TAF Preventive Medicine Bulletin, 11 (6): 651-660.
  • 13. Sağlam F., Gümüş A., Dokcan B. 1999. Tüketicilerin gıda satın alımına ilişkin bilgi, tutum ve davranışları, Beslenme ve Diyet Dergisi, 28 (1): 39-46.
  • 14. Lynch R.A., Elledge B.L., Charles P.H., Griffith C.C., Boatright D.T. 2003. A comparison of food safety knowledge among restourant managers, by source of training and experience, in Oklahoma Country, Journal of Environmental Health, 66 (2): 9-14.
  • 15. Koçak H. 2005. Amasya İli Merkez İlçesi ve Köylerinde Yiyecek Hazırlama, Pişirme ve Saklama Uygulamaları, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ev Ekonomisi (Beslenme Bilimleri) Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 134s, Ankara.
  • 16. Talas C., Uçar A., Özçelik Ö.A. 2009. Women food safety practices from shopping to eating in Ankara, Turkey, Pakistan Journal of Nutrition, 8 (9): 1422-1429.
  • 17. Demirci A., Ersoy A.F. 2011. Gıda reyonunda çalışan personelin kişisel hijyen kurallarına dikkat etme durumları, NWSA Academy Journal, 6 (2): 2C0035.
  • 18. Pragle A., Harding A., Mack C. 2007. Food workers perspectives on hand washing behaviors and barriers in the restourant environment, Journal of Environmental Health, 69: 27-32.
  • 19. Enç N., Atabek T., Acaroğlu R. 1994. Üniversite öğrencilerinin el yıkama alışkanlıkları ile ilgili bilgi düzeylerinin karşılaştırılması, Hemşirelik Bülteni, 8: 33.
  • 20. Çıkmaz N. 1997. A.Ü. Tıp Fakültesi hastaneleri ve dekanlık mutfak, yemekhane çalışanlarının gıda hijyeni ile ilgili bilgi ve uygulamaları, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yüksek Lisans Tezi, 96 s, Ankara.
  • 21. Clayton D., Griffith C. 2004. Observation of food safety practices in catering using notational analysis, British Food Journal, 106 (3): 211-227.
  • 22. Elmacıoğlu F. 1998. Samsun ili öğrenci yurtlarının mutfaklarında hijyen durumunun değerlendirilmesi, 1. Ulusal Kurum Ev İdaresi Kongresi, s. 363-370, 21-23 Ekim, Ankara.
  • 23. Green L., Radke V., Mason R., Bushnell L., Reimann D., Mack J., Motsinger M., Stigger T., Selman C. 2007. Factors related to food worker hand hygiene practices, Journal of Food Protection, 70 (3): 661-666.
  • 24. Ural D. 2007. Konaklama İşletmelerinde Çalışan Personelin Kişisel Hijyen Bilgileri ve Uygulamaları Üzerine Bir Araştırma. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 96 s, Ankara.
  • 25. Alterkruse S.F., Street D.A., Fein S.B., Levy A.S. 1996. Consumer knowledge of foodborne microbial hazards and food-handling practices, Journal of Food Protection, 59 (3): 287-294.
  • 26. McSwane D.Z., Linton R., Rue N.R. 2007. Retail Best Practices and Guide to Safety Food and Sanitation, 2th ed., Prentice Hall, p.386. Washington.
  • 27. Şimşek I., Baykara T. 1986. İlaç imalatında personel hijyeni, Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 43 (2): 103-112.
  • 28. Bilici S. 2008. Toplu Beslenme Sistemleri Çalışanları İçin Hijyen El Kitabı, Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 48s. Ankara.
  • 29. Ciğerim N., Beyhan Y. 1994. Toplu Beslenme Sistemlerinde Hijyen, 1. Baskı, Kök Yayıncılık, Ankara.
  • 30. Scott E., Bloomfield S.F. 1990. The survival and transfer of microbial contamination via cloths, hands and utensils, Journal of Applied Microbiology, 68 (3): 271-278.
  • 31. Byrd-Bredbenner C., Moe G., Beshgetoor D., Berning J. 2012. Wardlaw’s Perspectives in Nutrition, 9th ed., Mc Graw Hill Education, p.976. Boston.
  • 32. Bilici S., Uyar M.F., Beyhan Y., Sağlam F. 2008. Besin Güvenliği, Beslenme Bilgi Serisi, 1. Baskı, Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayınları, 347-356.
  • 33. De Jong A.E., Verhoeff-Bakkenes L., Nauta M.J., de Jonge R. 2008. Cross contamination in the kitchen: effect of hygiene measures, Journal of Applied Microbiology, 105 (2): 615-624.
  • 34. Howes M., McEwen S., Griffiths M., Haris L. 1996. Food handler certification by home study: measuring changes in knowledge and behaviour, Dairy Food Environ Sanit, 16: 737-744.
  • 35. Sneed J., Strohbehn C., Gilmore S.A., Mendonca A. 2004. Microbiological evaluation of food service contact surfaces in Iowa assisted-living facilities, Journal of Food Protection, 1722: 4.
  • 36. Duyff R.L. 1998. The American Dietetic Association Complete Food & Nutrition Guide, 4th ed., Chronimed Publishing, p.673. New York.
  • 37. Worsfold D., Griffith C.J. 1997. Assessment of the standard of consumer food safety behavior, Journal of Food Protection, 60 (4): 399-406.
  • 38. Fischer A.R.H., de Jong A.E., van Asselt E.D., de Jonge R., Frewer L.J., Nauta M.J. 2007. Food safety in the domestic environment: an interdisciplinary investigation of microbial hazards during food preparation, Risk Analysis, 27 (4): 1065-1082.
  • 39. Worsfold D., Griffith C.J. 2003. A survey of food hygiene and safety training in the retail and catering industry, Nutrition & Food Science, 33 (2): 68-79.
  • 40. Clayton D.A. 2002. Food handlers’ beliefs and self-reported practices, International Journal of Environmental Health Research, 12(1): 25-39.
Birincil Dil tr
Konular Fen
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Yazar: Seda OĞUR (Sorumlu Yazar)
Kurum: BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ, MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ, GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Ülke: Turkey


Yazar: Nuray ERKAN
Kurum: İŞLEME TEKNOLOJİSİ ANABİLİM DALI
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 12 Mart 2019

Bibtex @araştırma makalesi { bitlisfen466492, journal = {Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi}, issn = {2147-3129}, eissn = {2147-3188}, address = {}, publisher = {Bitlis Eren Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {8}, pages = {270 - 286}, doi = {10.17798/bitlisfen.466492}, title = {İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları}, key = {cite}, author = {OĞUR, Seda and ERKAN, Nuray} }
APA OĞUR, S , ERKAN, N . (2019). İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi , 8 (1) , 270-286 . DOI: 10.17798/bitlisfen.466492
MLA OĞUR, S , ERKAN, N . "İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları". Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 8 (2019 ): 270-286 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlisfen/issue/43819/466492>
Chicago OĞUR, S , ERKAN, N . "İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları". Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 8 (2019 ): 270-286
RIS TY - JOUR T1 - İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları AU - Seda OĞUR , Nuray ERKAN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.17798/bitlisfen.466492 DO - 10.17798/bitlisfen.466492 T2 - Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 270 EP - 286 VL - 8 IS - 1 SN - 2147-3129-2147-3188 M3 - doi: 10.17798/bitlisfen.466492 UR - https://doi.org/10.17798/bitlisfen.466492 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları %A Seda OĞUR , Nuray ERKAN %T İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları %D 2019 %J Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi %P 2147-3129-2147-3188 %V 8 %N 1 %R doi: 10.17798/bitlisfen.466492 %U 10.17798/bitlisfen.466492
ISNAD OĞUR, Seda , ERKAN, Nuray . "İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları". Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 8 / 1 (Mart 2019): 270-286 . https://doi.org/10.17798/bitlisfen.466492
AMA OĞUR S , ERKAN N . İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2019; 8(1): 270-286.
Vancouver OĞUR S , ERKAN N . İstanbul’un Bazı Semtlerinde Yaşayan Bireylerin Gıda Güvenliği ve Hijyen Konusundaki Bilgi ve Tutumları. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2019; 8(1): 286-270.