Araştırma Makalesi

Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm

Cilt: 13 Sayı: 1 30 Haziran 2024
PDF İndir
EN TR

Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm

Öz

Yakın Doğu'da Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem yerleşim yerlerinde ortaya çıkarılan anıtsal yapılar (Jeriko, Mureybet, Jerf el-Ahmar, Göbeklitepe, Karahantepe vb.), kil sıvalı kafatasları, taş veya kemikten yapılmış objelerin dönemin tasvir sanatını veya dini ritüellerini temsil ettiği düşünülmektedir. Fakat Neolitiğ’in geç evresi olarak bilinen Çanak Çömlekli Neolitik Dönem’de, Göbeklitepe ve yakın çevresinden de tanıdığımız baskın anıtsal mimari olarak anılan yapıların artık Yakındoğu'da kullanılmadığı görülmektedir. Kuzey Mezopotamya kültürleri olarak bilinen Hassuna, Samarra ve özellikle Halaf kültürleri Çanak Çömlekli Neolitik Dönem kültürel ve sosyo-ekonomik yapıları hakkında önemli bilgiler vermektedir. Bu dönemde bilhassa çanak ve çömlekler veya mühürler üzerinde simgesel öğelerin yoğunlaştığı görülmektedir. Özellikle Halaf kültürüne ait kapların üzerindeki iki veya üç katlı yapıları betimleyen sahneler, başları gövdelerinden ayrık olan insanları içeren tasvirler, dans eden insan motifleri, boğa başları (bukranium) ve bitki motifleri Geç Neolitik Dönem sembolizmi ve sanatı hakkında daha detaylı bilgiler vermektedir. Bu çalışma, Kuzey Mezopotamya'daki Halaf kültürünün sosyo-kültürel ve ekonomik yapısı, Halaf çanak çömlekleri üzerinde yer alan sahnelerin dönemin sanatı veya dinini temsil ettiği düşünülen öğeleri hakkında bilgi vermeyi ve yeniden yorumlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akkermans, P. M. M. G., & Le Mière, M. (1992). The 1988 excavations at tell Sabi Abyad, a Later Neolithic village in northern Syria. American Journal of Archaeology, 96(1), 1-22.
  2. Akkermans, P. M. M. G., & Schwartz, G. M. (2003). The Archaeology of Syria: From Complex hunter-gatherers to early urban societies (ca.16,000-300 BC). Cambridge University Press.
  3. Akkermans, P.M.M.G. (1987). A Late Neolithic and early Halaf village at Sabi Abyad, Northern Syria. Paléorient, 13(1), 23-40.
  4. Akkermans, P.M.M.G. (1989). Halaf mortuary practices: A survey. Haex, O. M. C., Curvers, H. H. & Akkermans, P. M. M. G. (Editors), To the Euphrates and Beyond: Archaeological Studies in Honour of Maurits N. van Loon. (ss, 75-88). A. A. Balkema.
  5. Akkermans, P. M. M. G. (1991). New radiocarbon dates for the Later Neolithic of northern Syria. Paléorient, 17(1), 121-126.
  6. Akkermans, P.M.M.G. (2013a). Northern Syria in the Late Neolithic, ca. 6800–5300 BC. Orthmann, W., Matthiae, P. & al-Maqdissi, M. (Editörler), Archéologie et Histoire de la Syrie I: La Syrie de l’époque néolithique à l’âge du fer. (ss, 17-31). Harrassowitz Verlag.
  7. Akkermans, P.M.M.G. (2013b). Living Space, Temporality and Community Segmentation: Interpreting Late Neolithic Settlement in Northern Syria. Nieuwenhuyse, O., Bernbeck, R., Akkermans, P.M.M.G. & Rogasch, J. (Editörler), Interpreting the Late Neolithic of Upper Mesopotamia. (ss, 63-75). Brepols Publisher.
  8. Anadolu Ajansı. (2024, 27 Şubat). https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/-domuztepe-hoyugunde-okculuga-dair-bulgulara-rastlandi-/1596589

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arkeoloji Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

5 Mart 2024

Kabul Tarihi

4 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
İpek, B., Şan, M., & Eksik, M. (2024). Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 34-52. https://doi.org/10.47130/bitlissos.1447395
AMA
1.İpek B, Şan M, Eksik M. Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;13(1):34-52. doi:10.47130/bitlissos.1447395
Chicago
İpek, Bahattin, Mehmet Şan, ve Mekiye Eksik. 2024. “Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm”. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13 (1): 34-52. https://doi.org/10.47130/bitlissos.1447395.
EndNote
İpek B, Şan M, Eksik M (01 Haziran 2024) Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13 1 34–52.
IEEE
[1]B. İpek, M. Şan, ve M. Eksik, “Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm”, Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 34–52, Haz. 2024, doi: 10.47130/bitlissos.1447395.
ISNAD
İpek, Bahattin - Şan, Mehmet - Eksik, Mekiye. “Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm”. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13/1 (01 Haziran 2024): 34-52. https://doi.org/10.47130/bitlissos.1447395.
JAMA
1.İpek B, Şan M, Eksik M. Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;13:34–52.
MLA
İpek, Bahattin, vd. “Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm”. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 13, sy 1, Haziran 2024, ss. 34-52, doi:10.47130/bitlissos.1447395.
Vancouver
1.Bahattin İpek, Mehmet Şan, Mekiye Eksik. Geç Neolitik Dönem Halaf Kültürü’nde Sanat ve Sembolizm. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Haziran 2024;13(1):34-52. doi:10.47130/bitlissos.1447395

© 2012-2026 Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi  ISSN: 2147-5962. e-ISSN: 2147-5598

Bitlis Eren Sosyal Bilimler Dergisi BOAI ilkelerini benimseyen açık erişimli bir dergidir. Dergimizde yayımlanan tüm makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı ile ruhsatlandırılmıştır. Eserler, ticari olmamak şartıyla ve orijinal kaynağa uygun şekilde atıf yapılmak kaydıyla kopyalanabilir, dağıtılabilir ve üzerinde değişiklik yapılabilir.