Ödemiş Mezar Taşlarındaki Kitabe Özellikleri ve İçerikleri Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Mezar taşları tarihimizin en önemli ve sessiz şahitleridirler. Mezar taşlarımız mimari varlıklarımız içerisinde bir dünya mirasıdır. Türkler, tarih sahnesinde yer aldıkları günden beri mezar yapılarına önem vermişlerdir. Bazen kurgan adı verilen anıt mezarlar inşa ederek ölüleri buraya gömmüşler; bazen de mezarlar kaybolmasın diye başlarına balbal adını verdikleri taşlar dikmişlerdir. Bu gelenek Türklerin İslâmiyeti kabulünden sonra da devam etmiş; bir taraftan türbe ve kümbet tipi mezarlar inşa ederken, diğer taraftan sandukalı ve şahideli mezarlar yapmışlar. Sadece mezarların başına taş dikmekle kalmamışlar; mezar taşlarına yazdıkları kitabelerle vefat eden şahsın kimliği, mesleği ve vefat tarihi hakkında yörenin tarihine ve biyografisine ışık tutan önemli bilgiler verilmektedir. Diğer taraftan taşlardaki değişik süslemelerle dönem ve yörenin sanat anlayışı gelecek nesillere aktarılmış olmaktadır. Ne yazık ki, bu değerli kültür varlıklarımız, çeşitli sebeplerle gün geçtikçe yok olmaktadırlar. Yetersiz de olsa yapılan bu çalışmalar, gelecek nesillere bu değerleri taşımak amaçlanmaktadır.

Bu çalışmada, zengin mezar taşı potansiyeline sahip Ödemiş ve çevresindeki kültür varlıklarımızın kitabe özellikleri ve içerikleri ile bu yörede yaşamış önemli şahsiyetler hakkında bilgi verilmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ödemiş,mezar taşı(şahide),kitabe

Kaynakça

1. Metin HASEKİ, Plastik Açıdan Türk Mezar Taşları, İstanbul 1976.
2. Demet Karaağaç, Bursa’daki 14-15. Yüzyıl Mezar taşları, Ankara 1994; Aslan SAĞIROĞLU, Kayseri Zamantı Irmağı Çevresindeki Bezemeli Mezar taşları, Kayseri 2005, s.15. Gül TUNÇEL, Batı Anadolu Bölgesinde Cami Tasvirli Mezar taşları, Ankara 1989.
3. Edip YILMAZ, İzmir Ödemiş’teki Türk-İslâm Devri Mezar Taşları,, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü(Yayınlanmamış doktora tezi), Van 2013. Bkz. Katalog kısmı. Uğur DERMAN, “Mezar Kitabelerinde Yazı Sanatımız”, TTOKB, Sayı 49/328, s. 36-37. Rahmi Hüseyin Ünal, BİRGİ Tarihi, Tarihi Coğrafyası ve Türk Dönemi Anıtları, Ankara 2001.
4. Süleyman BERK, Hat Sanatı(İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları).