Yıl 2019, Cilt 8 , Sayı 1, Sayfalar 1 - 11 2019-06-30

Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları

İrşad Sami Yuca [1]


Türkiye’de son yıllarda giderek önem kazanan mikro tarih ve kültür çalışmaları, ülkenin geniş taşrasında saklı insani zenginlikleri gün yüzüne çıkarmasından dolayı önemi giderek artmaktadır. Günümüzde Anadolu taşrasıyla alakalı yapılmakta olan birçok yeni nesil sosyal incelemelerde hem metotların farklılaşması hem de disiplinler arası ilişkinin daha fazla kurulmasından kaynaklı olarak ortaya yepyeni bilgiler çıkmaktadır. Bu çalışmaların tarih alanının farklı dönmeleriyle ilgili varlığı söz konusu olsa da daha çok Cumhuriyet dönemi Türkiye’sini anlamaya dönük bir yoğunlaşma söz konusudur. Bu düşünsel çerçeveden hareketle Türkiye’nin Tek Partili yıllarında ülkenin en uzak vilayetlerinden ve hakkında çok az şey yazılan Hakkâri hakkında bilgi verebilmek mikro tarih anlayışı bağlamında heyecan vericidir. Bu bildiride, Tek Partili yılların merkezi ve ideolojik erkinin Hakkâri vilayeti hakkında tasavvurlarının izini verecek iki raporun bir karşılaştırması yapılacaktır. Tek Partili yıllarda Hakkâri merkezden uzak sosyo-ekonomik geri kalmışlığının yanı sıra devlete/rejime itaatin de zayıf olduğu farz edilen bir vilayettir. Bu zaman zarfında resmi hüviyetli makam ve kişilerce tutulan raporlardan ilki dönemin Hakkâri mebusu İzzet U. Aykurt’un diğer ise Hakkâri Halkevi başkanı İhsan Kazandıoğlu’na aittir. Anılan bu raporların içeriğinde devrin hakkim siyasi-bürokratik bakışının bir resmini çıkarmak çalışmanın gayelerinden biridir. Ayrıca bu çalışma ile iki raporun muhtevasından hareketle rejimin benimsediği Türk ve Türkçe kimliğinin dışında kalan Hakkâri’nin sahip olduğu sosyal ve kültürel yapısına karşın merkezi siyasi ve bürokratik erkin yaklaşımını görebilmek de ayrı bir önem arz etmektedir.

Tek Parti, CHP, Hakkâri, Hakkâri Halkevi
  • CCA., 30.10.76.500.16., CCA. 490.01.940.647.1.75/79. CCA., 490.01.956.701.2.24.CCA., 490.1.658.199.2.1.CCA., 490.1.658.199.2.2.CCA., 490.1.658.199.2.3.CCA., 490.1.658.199.2.5.CCA., 490.1.985.817.3.1/6.CCA., 490.1.985.817.3.2.CCA., 490.1.985.817.3.3/4.CCA., 490.1.985.817.3.4-8.AHMAD, Feroz, Modern Türkiye’nin Oluşumu, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2011.ARIKAN, Zeki, “Halkevlerinin Kuruluşu ve Tarihsel İşlevi”, Atatürk Yolu Dergisi, Cilt: VI, Sayı: 23, 1999, ss. 261-281.DEMİRTAŞ, Mehmet, “XIX Yüzyılın İkinci Yarısında Hakkâri Sancağında Demografik Durum”, Uluslararası Tarihte Hakkâri Sempozyumu 14-16 Kasım 2014, Ankara, 2016, ss. 163-182. İLYAS, Ahmet, “Cumhuriyet’in Yitik Modernleşme Mirasına Bir Örnek: Hakkâri Halkevi Ve Çalışmaları”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Sayı: 18, 2019, ss. 589-603.İLYAS, Ahmet, “Tek Parti Döneminde Aşiretleri Kontrol Altına Almak İçin Çıkarılan Kanun ve Hazırlanan Raporlar”, JASSS, Sayı: 28, Sonbahar, 2014, ss. 329-348.KAPLAN, Yaşar, Hakkâri Tarihi, Hakkâri İl Yıllığı, Vameda Yayınevi, Van, 2015.KARDAŞ, Canser, Diyarbakır Halkevi ve Karacadağ Dergisi, Grafiker Yayınları, Ankara, 2018.KARPAT, Kemal H., Türkiye’de Siyasal Sistemin Evrimi 1876-1980, İmge Kitabevi, Ankara, 2007.KAYA, Faruk, “Hakkâri İli’nin İdari Coğrafya Analizi”, JASSS, Sayı: 11, Kış 2015.ÖZGEN, Özden, “Cumhuriyet Dönemi Hakkâri Bölgesindeki Madenler 1923-1980”, Uluslararası Tarihte Hakkâri Sempozyumu 14-16 Kasım 2014, Ankara, 2016, ss. 323-344. TBMM Albümü 1920-2010, TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Yayınları, Cilt: 1, Ankara, 2010.TCBİUM Umumi Nüfus Tahriri (1927), Fasikül I, Matbuat Matbaası, Ankara, 1929.TOP, Mehmet, Hakkâri, Hakkâri Valiliği Yayınları, Anıt Matbaa, Ankara 2010.TUNÇAY, Mete, Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek-Parti Yönetiminin Kurulması 1923-1931, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2012.TURAN, İlter, “Siyasal İdeoloji Olarak İslam ve Milliyetçilik”, (Der.) Richard Tapper, Çağdaş Türkiye’de İslam, İstanbul, 1991. ZÜRCHER, Erik Jan, Savaş, Devrim ve Uluslaşma: Türkiye Tarihinde Geçiş Dönemi 1908-1928, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2009.
Birincil Dil tr
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-5797-3100
Yazar: İrşad Sami Yuca (Sorumlu Yazar)
Kurum: Muş Alparslan Üniversitesi
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { bitlissos560949, journal = {Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {2147-5962}, eissn = {2147-5598}, address = {}, publisher = {Bitlis Eren Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {8}, pages = {1 - 11}, doi = {}, title = {Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları}, key = {cite}, author = {Yuca, İrşad Sami} }
APA Yuca, İ . (2019). Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 8 (1) , 1-11 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/issue/46641/560949
MLA Yuca, İ . "Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (2019 ): 1-11 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/issue/46641/560949>
Chicago Yuca, İ . "Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (2019 ): 1-11
RIS TY - JOUR T1 - Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları AU - İrşad Sami Yuca Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1 EP - 11 VL - 8 IS - 1 SN - 2147-5962-2147-5598 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları %A İrşad Sami Yuca %T Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları %D 2019 %J Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 2147-5962-2147-5598 %V 8 %N 1 %R %U
ISNAD Yuca, İrşad Sami . "Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 / 1 (Haziran 2019): 1-11 .
AMA Yuca İ . Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019; 8(1): 1-11.
Vancouver Yuca İ . Tek Parti Dönemi Türkiye’sinin Taşrasından: Hakkâri Hakkında Aykurt ve Kazandıoğlu Raporlarının Anlattıkları. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019; 8(1): 11-1.