Yıl 2019, Cilt 8 , Sayı 2, Sayfalar 605 - 620 2019-12-31

Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi

Ramazan TARİK [1]


19. asırdan itibaren İslam dünyasında Müslümanlar arasında meydana gelen parçalanma ve bölünmelere karşı politikalar geliştirilemeye başlanmış bir takım kavramlar ortaya atılmıştır. İslam Birliği, (Panislamism) bu kavramların ilki olup özellikle 20. Asrın ortalarına kadar bu kavramla alakalı çalışmalar yürütülmüştür. Ancak ortaya çıkan başarısızlıklar ve olumsuzluklar karşısında İslam Birliği kavramı yerini takrîbü’l-mezâhib düşüncesine bırakmıştır. Özellikle 1945’ten itibaren Mısır merkezli olarak ortaya atılan ve Mısır’da “Dârû’t-Takrîb Beyne’l-Mezâhibi’l-İslâmiyye” adıyla kurumsallaşmıştır. İlmi, dini ve akademik birçok çalışmaya imza atan bu kurum, ortaya çıkan siyasi ve dini nedenlerden dolayı 1960’tan itibaren derin bir sessizliğe bürünmüştür.

Bu çalışmada, takrîbü’l-mezâhib düşüncesi ile ilgili olarak ülkemizde yapılan akademik çalışmalar farklı başlıklar altında tasnif edilerek tespit edilmeye çalışılmıştır. Özellikle konu ile alakalı önem arz eden bazı çalışmalarla ilgili dipnotlarda açıklayıcı bilgiler verilmiştir. Çalışmaların zaman aralığı tespit edilirken, düşüncenin resmi olarak ortaya çıkış tarihi baz alınmıştır. Bu tarihi belirlerken de -her ne kadar bazı kaynaklarda bu düşüncenin kökeninin çok eskiye dayandığı ifade edilse de- takrîbü’l-mezâhib kavramının 1940’lı yıllarda Mısır’da dillendirildiği ve kavramlaşarak bir topluluk etrafında kurumsal bir kimliğe büründüğü zaman dilimi esas alınmıştır.

Çalışma, takrîbü’l-mezâhib düşüncesinin tanımı ile başlayıp tarihsel süreci hakkında genel bir girişten sonra ülkemizde yapılan çalışmaların başlıklar halinde tasnif edilerek her birinin altına yapılan çalışmalar sıralanmak suretiyle yapılmıştır.

Mezhep, Ehl-i Sünnet
  • Bengio, O.; Litvak M. (2011). The Sunna and Shi’a in History: Division and Ecumenism in the Muslim Middle East, (ed: O. Bengio, Meir Litvak), US: Palgrave Macmillan.
  • Brunner, R., (2004). Islamic Ecumenism in the 20th Century: The Azhar and Shiism between Rapprochement and Restraint, Leiden: E. J. Brill.
  • el-Mecmaû’l-Âlemî li’t-Takrîb Beyne’l-Mezahibi’l-İslamiyye: Ehdafühü ve menhecühü ve müncezâtühü, (2005). Tahran: el-Mecmaû’l-Âlemî li’t-Takrîb Beyne’l-Mezahibi’l-İslamiyye.
  • Ende, W., (2004). “Takrîb”, Encylopaedia Dictionary Islam Muslim World, (etc. Gibb, Kramer. Scholars), 12 vols., Brill Publisher, 139-140.
  • Süveydî, Ebü’l-Berekât A. (2014). Hucec-i Kat’iyye, Hak Sözün Vesikaları, İstanbul: Hakîkat Kitâbevi Yayınları, No: 2.
  • Tarik, R. (2018). İslam Düşüncesinde Mezhepleri Yakınlaştırma Girişimleri (Takrîbü’l-Mezahib: Mısır Örneği), Basılmamış Doktora Tezi, (Danışman: Prof. Dr. Halil İbrahim Bulut), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, İstanbul.
  • “İslam âlimlerinden birliktelik çağrısı”, Dünya Bülteni, 15.04.2007, (Çevrimiçi)https://www.dunyabulteni.net/arsiv/islam-alimlerinden-birliktelik-cagrisi-h11643.html. 04.10.2019.
Birincil Dil tr
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-1912-6610
Yazar: Ramazan TARİK
Kurum: BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ, İSLAMİ İLİMLER FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { bitlissos636304, journal = {Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {2147-5962}, eissn = {2147-5598}, address = {}, publisher = {Bitlis Eren Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {8}, pages = {605 - 620}, doi = {}, title = {Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi}, key = {cite}, author = {TARİK, Ramazan} }
APA TARİK, R . (2019). Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 8 (2) , 605-620 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/issue/51576/636304
MLA TARİK, R . "Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8 (2019 ): 605-620 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/issue/51576/636304>
Chicago TARİK, R . "Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8 (2019 ): 605-620
RIS TY - JOUR T1 - Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi AU - Ramazan TARİK Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 605 EP - 620 VL - 8 IS - 2 SN - 2147-5962-2147-5598 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi %A Ramazan TARİK %T Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi %D 2019 %J Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 2147-5962-2147-5598 %V 8 %N 2 %R %U
ISNAD TARİK, Ramazan . "Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8 / 2 (Aralık 2020): 605-620 .
AMA TARİK R . Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 8(2): 605-620.
Vancouver TARİK R . Türkiye’de Takrîbü’l-Mezâhib Alanında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 8(2): 620-605.