EN
TR
Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı
Öz
Kompozit kutu kesitlerde yerel burkulma kontrolünü analitik olarak yapan bir çalışma mevcut değildir. Çünkü kritik burkulma gerilmelerinin belirlenebilmesi için gerekli olan elastik burkulma katsayıları bilinmemektedir. Bu nedenle söz konusu kesitlerde sadece mukavemet kontrolü yapılabilir veya en kesit boyutları mukavemet dayanımına göre belirlenebilir. Eğer söz konusu eksenel basınç yükü altındaki burkulma ihtimali çok yüksek olan ince cidarlı bir kompozit kutu kesit ise sadece mukavemet dayanımı yetersiz kalmakta ve burkulma kontrolünün dikkate alınması gerekmektedir. Ortaya çıkan bu problemin çözümü için sunulan bu çalışmada ‘’Eşdeğer Homojen Kesit’’ yöntemi, ilk defa kritik burkulma gerilmeleri dikkate alınmakla geliştirilmiştir. Kompozit kutu kesiti oluşturan malzemelerin Elastisite modülleri oranıyla emniyet gerilmeleri oranları arasındaki ilişkiye dayalı geliştirilen analitik yöntem ile eşdeğer homojen kutu kesitte burkulmanın meydana gelmeyeceği durumda, aynı olayın kompozit kutu kesitte de ortaya çıkmayacağı tespit edilmiştir. Optimum eşdeğer homojen ve optimum orijinal kompozit kutu kesitlerin, bunlarla aynı boyutlarda olan dolu homojen ve dolu kompozit kesitlerin içlerinin maksimum oranda çıkartılmasıyla elde edildiği varsayımı kabul edilmiş ve optimizasyon problemi, kutu kesitlerin değişken parametreleri ile burkulma katsayıları arasında fonksiyonel bağıntılar oluşturularak, kesit alanının minimize edilmesi ve çıkarma oranının da maksimize edilmesi şeklinde çözülmüştür. Belirlenmiş optimum boyutlara sahip orijinal kompozit kutu kesit alanı ile eşdeğer homojen kutu kesit alanı karşılaştırıldığında elde edilen tasarrufun kompozit kutu kesiti oluşturan malzemelerin Elastisite modülleri oranına bağlı olarak artmakta olduğu analitik olarak tespit edilmiş ve sayısal örneklerle de doğrulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- J. Y. R. Liew, N. E. Shanmugam and S.-L. Lee, “Optimum Design of Thin-Plated Steel Box Columns”, Eng. Opt., vol. 16, pp. 291-313, Jan. 1990, doi: 10.1080/03052159008941178.
- J. Kilkki, J. Lampine ve H. Martikka, “Applying the Differential Evolution Algorithm to the Optimisation of Cross Sections of Steel Columns”, in Computer Aided Optimum Design of Structures VII, WIT Press, 2001, pp. 87-96, doi: 10.2495/OP010081.
- Y. -B. Wanga, G. -Q. Li, C. Su-Wen ve S. Fei-Fei, “Experimental and Numerical Study on the Behavior of Axially Compressed High Strength Steel Box-Columns”, Engineering Structures, vol. 58, pp. 79-91, Now. 2014, doi: 10.1016/j.engstruct.2013.10.013.
- K. Jármai ve J. Farkas, “Comparison of Rectangular and Square Box Columns Composed from Cellular Plates with Welded and Rolled Stiffeners”, Engineering Structures, vol. 60, pp. 199-205, Jan. 2014, doi: 10.1016/j.engstruct.2013.12.034.
- K. Tambolia, P. M. George, ve R. Sanghvi, “Optimization of Steel Box Column for a Pillar-type Drilling Machine using Particle Swarm Optimization”, Procedia Technology, vol.14, pp. 473-479, Dec. 2014, doi: 10.1016/j.protcy.2014.08.060.
- M. Nuraliyev ve O. İynen, “Eğik Eğilme ile Birlikte Burulmaya Zorlanan Dikdörtgen Kesitlerin Optimum Boyutlandırılması”, Journal of Bartin University Engineering and Technological Sciences, vol. 5, Issue. 2, pp. 59-64, Jan. 2017.
- M. Nuraliyev, “Eğik Eğilme ve Eksenel Yüke Maruz Prizmatik Kirişlerin Optimum Kesit Boyutlarının Belirlenmesi”, Journal of Bartin University Engineering and Technological Sciences, vol. 6, Issue. 2, pp. 68-72, Jan. 2018.
- K. Jármai ve M. Petrik, “Optimization and Comparison of Different Standards for Compressed Welded Box Columns”, POLLACK PERIODICA An International Journal for Engineering and Information Sciences, vol. 15, no. 1, pp. 3-14, Sep.2020, doi: 10.1556/606.2020.15.1.1.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Makine Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
25 Haziran 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2025
Gönderilme Tarihi
27 Nisan 2025
Kabul Tarihi
2 Haziran 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 1
APA
Nuraliyev, M., Özer, A., & Mutu, H. B. (2025). Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı. Bozok Journal of Engineering and Architecture, 4(1), 117-136. https://izlik.org/JA54WS98PL
AMA
1.Nuraliyev M, Özer A, Mutu HB. Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı. BJEA. 2025;4(1):117-136. https://izlik.org/JA54WS98PL
Chicago
Nuraliyev, Mirali, Alaettin Özer, ve Halil Burak Mutu. 2025. “Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı”. Bozok Journal of Engineering and Architecture 4 (1): 117-36. https://izlik.org/JA54WS98PL.
EndNote
Nuraliyev M, Özer A, Mutu HB (01 Haziran 2025) Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı. Bozok Journal of Engineering and Architecture 4 1 117–136.
IEEE
[1]M. Nuraliyev, A. Özer, ve H. B. Mutu, “Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı”, BJEA, c. 4, sy 1, ss. 117–136, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54WS98PL
ISNAD
Nuraliyev, Mirali - Özer, Alaettin - Mutu, Halil Burak. “Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı”. Bozok Journal of Engineering and Architecture 4/1 (01 Haziran 2025): 117-136. https://izlik.org/JA54WS98PL.
JAMA
1.Nuraliyev M, Özer A, Mutu HB. Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı. BJEA. 2025;4:117–136.
MLA
Nuraliyev, Mirali, vd. “Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı”. Bozok Journal of Engineering and Architecture, c. 4, sy 1, Haziran 2025, ss. 117-36, https://izlik.org/JA54WS98PL.
Vancouver
1.Mirali Nuraliyev, Alaettin Özer, Halil Burak Mutu. Eksenel olarak sıkıştırılan ince cidarlı kompozit kutu kesitlerin optimum en kesit tasarımı. BJEA [Internet]. 01 Haziran 2025;4(1):117-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54WS98PL