EN
TR
Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti
Öz
Retinopati, diyabet hastalarında görülen genelde görme kaybına veya körlüğe sebep olan hastalıktır. Diyabetik retinopati, gözün retinasında bulunan kan damarlarının hasar görmesi sonucu ortaya çıkar. Bu hastalık dünya genelinde görme kaybına neden olan hastalıkların başında gelmektedir. Retinopati, diyabet hastalarının %30’unda görülmektedir. Hastalığın erken teşhisi diyabet hastalarının görme kaybını önlemek için önem arz etmektedir. Yakın zamanda sağlık alanında gerçekleştirilen birçok çalışmada hastalıkların tanı-tedavi süreçleri için yapay zekâ yaklaşımlarından faydalanılmıştır. Bu çalışmada retinopati hastalığının erken teşhisine yönelik hibrit bir yapay zekâ modeli önerilmiştir. Çalışmada kullanılan veri kümesindeki görüntüler fundus görüntüleme tekniği ile oluşturulmuş ve hastalığın ciddiyetine göre beş evrede basamaklandırılmıştır. Önerilen yaklaşımda ön işlem adımı teknikleri kullanılarak orijinal görüntülerin gereksiz görülen kısımları geri planda bırakılarak derin öğrenme modeli (Nasnet mobile) tarafından eğitilmesini sağlamaktadır. Önerilen yaklaşımın sınıflandırma sürecinde makine öğrenme yöntemleri kullanıldı. Ayrıca model eğitiminin zaman-performans sürecini iyileştirmek için de özellik seçim algoritmaları kullanıldı. Deneysel analizlerin sonucunda önerilen yaklaşım ile %100 genel doğruluk başarısı elde edildi. Bu çalışma ile diyabetik retinopati hastalarının tanı sürecine katkı sağlandığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Bu makale, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından yürütülen “Diyabetik Retinopati Teşhisine Yönelik Yapay Zekâ Tabanlı Karar Destek Modeli” adlı yüksek lisans tezine dayanmaktadır. M.T. fikir sahibidir. A.Ç. ve M.T. deneyleri gerçekleştirmiştir. A.Ç. ve M.T. sonuçları yorumlamış ve A.Ç. makaleyi yazmıştır.
Kaynakça
- URL-1 https://idf.org/aboutdiabetes/what-is-diabetes/facts-figures.html (Erişim Tarihi: 28.12.2022).
- M. Balcı "Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi", Türikiye Diyabet Vakfı, İstanbul, 2019.
- Ş. İmamoğlu and C. Özyardımcı Ersoy, Eds. "Diabetes Mellitusun Tanı, Tedavi ve İzleme", Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Bursa, 2022.
- Q. Jian, Y. Wu, and F. Zhang “Metabolomics in Diabetic Retinopathy: From Potential Biomarkers to Molecular Basis of Oxidative Stress”, Cells, vol. 11, no. 19, p. 3005, 2022.
- İ. Sucu and E. Ataman “Dijital Evrenı̇n Yenı̇ Dünyası Olarak Yapay Zeka Ve Her Fı̇lmı̇ Üzerı̇ne Bı̇r Çalışma”, Electron. J. New Media, vol. 4, no. 1, pp. 40–52, 2017.
- S. Subramanian, S. Mishra, S. Patil, K. Shaw and E. Aghajari “Machine Learning Styles for Diabetic Retinopathy Detection: A Review and Bibliometric Analysis”, Big Data Cogn. Comput., vol. 6, no. 4, p. 154, 2022.
- Y.B. Özçelik and A. Altan “Diyabetik Retinopati Teşhisi için Fundus Görüntülerinin Derin Öğrenme Tabanlı Sınıflandırılması”, Eur. J. Sci. Technol., no. 29, pp. 156–167, 2021.
- N. Yalcin, S. Alver, and N. Uluhatun “Classification of retinal images with deep learning for early detection of diabetic retinopathy disease”, in 2018 26th Signal Processing and Communications Applications Conference (SIU), 2018.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yapay Zeka, Bilgisayar Yazılımı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2023
Gönderilme Tarihi
14 Şubat 2023
Kabul Tarihi
24 Mart 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 5 Sayı: 1
APA
Çavlı, A., & Toğaçar, M. (2023). Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(1), 88-97. https://doi.org/10.46387/bjesr.1251433
AMA
1.Çavlı A, Toğaçar M. Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti. Müh.Bil.ve Araş.Dergisi. 2023;5(1):88-97. doi:10.46387/bjesr.1251433
Chicago
Çavlı, Abdulrahman, ve Mesut Toğaçar. 2023. “Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti”. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 5 (1): 88-97. https://doi.org/10.46387/bjesr.1251433.
EndNote
Çavlı A, Toğaçar M (01 Nisan 2023) Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 5 1 88–97.
IEEE
[1]A. Çavlı ve M. Toğaçar, “Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti”, Müh.Bil.ve Araş.Dergisi, c. 5, sy 1, ss. 88–97, Nis. 2023, doi: 10.46387/bjesr.1251433.
ISNAD
Çavlı, Abdulrahman - Toğaçar, Mesut. “Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti”. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 5/1 (01 Nisan 2023): 88-97. https://doi.org/10.46387/bjesr.1251433.
JAMA
1.Çavlı A, Toğaçar M. Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti. Müh.Bil.ve Araş.Dergisi. 2023;5:88–97.
MLA
Çavlı, Abdulrahman, ve Mesut Toğaçar. “Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti”. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 1, Nisan 2023, ss. 88-97, doi:10.46387/bjesr.1251433.
Vancouver
1.Abdulrahman Çavlı, Mesut Toğaçar. Yapay Zekâ Yaklaşımlarını Kullanarak Retinopati Hastalığının Tespiti. Müh.Bil.ve Araş.Dergisi. 01 Nisan 2023;5(1):88-97. doi:10.46387/bjesr.1251433
Cited By
DIAGNOSIS AND CLASSIFICATION OF DIABETIC RETINOPATHY WITH YOLOv8-BASED DEEP LEARNING MODEL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.17780/ksujes.1453034Artificial Intelligence-Based Screening for Diabetic Retinopathy: Model Comparison and Interpretability
Sakarya University Journal of Computer and Information Sciences
https://doi.org/10.35377/saucis.8.94717.1754835