Araştırma Makalesi

Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri

Cilt: 8 Sayı: 2 27 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri

Öz

Bu çalışmada, yükseköğretimde öğrencilerin mezuniyet ve terk durumlarının erken tahmini için Destek Vektör Makineleri (SVM) ve Ekstra Ağaçlar (ET) modelleri Yapay Arı Kolonisi (ABC) algoritmasıyla optimize edilmiştir. Analizler, birinci dönem sonunda erişilebilir 10 değişken kullanılarak 3.630 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Modeller bağımsız test kümesinde çoklu performans ölçütleriyle değerlendirilmiştir. ABC optimizasyonu her iki modelin performansını artırmış; ABC-SVM 0,907 doğruluk ve 0,941 ROC-AUC ile en yüksek genel başarıyı göstermiştir. ABC-ET ise terk sınıfı duyarlılığında sınırlı üstünlük sağlamıştır. Permütasyon analizi, birinci dönemde başarıyla tamamlanan ders sayısının en belirleyici değişken olduğunu göstermiştir. Bulgular, ABC tabanlı optimizasyonun erken akademik risk tahmininde etkili bir yaklaşım sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. A. Behr, M. Giese, H. D. Teguim Kamdjou, and K. Theune, “Motives for dropping out from higher education—An analysis of bachelor’s degree students in Germany,” Eur. J. Educ., vol. 56, no. 2, pp. 325–343, 2021.
  2. S. C. Matz, C. S. Bukow, H. Peters, C. Deacons, A. Dinu, and C. Stachl, “Using machine learning to predict student retention from socio-demographic characteristics and app-based engagement metrics,” Sci. Rep., vol. 13, Art. no. 5705, 2023.
  3. M. Delogu, R. Lagravinese, D. Paolini, and G. Resce, “Predicting dropout from higher education: Evidence from Italy,” Econ. Model., vol. 130, Art. no. 106583, 2024.
  4. J. Berens, K. Schneider, S. Gortz, S. Oster, and J. Burghoff, “Early detection of students at risk—Predicting student dropouts using administrative student data from German universities and machine learning methods,” J. Educ. Data Min., vol. 11, no. 3, pp. 1–41, 2019.
  5. R. Asif, A. Merceron, S. A. Ali, and N. G. Haider, “Analyzing undergraduate students’ performance using educational data mining,” Comput. Educ., vol. 113, pp. 177–194, 2017.
  6. V. Christou, I. G. Tsoulos, V. Loupas, A. T. Tzallas, C. Gogos, P. S. Karvelis, N. Antoniadis, E. Glavas, and N. Giannakeas, “Performance and early drop prediction for higher education students using machine learning,” Expert Syst. Appl., vol. 225, Art. no. 120079, 2023.
  7. J. Bergstra and Y. Bengio, “Random search for hyper-parameter optimization,” J. Mach. Learn. Res., vol. 13, pp. 281–305, 2012.
  8. V. Realinho, J. Machado, L. Baptista, and M. V. Martins, “Predicting student dropout and academic success,” Data, vol. 7, no. 11, Art. no. 146, 2022.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Makine Öğrenme (Diğer), Memnuniyet ve Optimizasyon, Yapay Zeka (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

16 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

21 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ulu, M. (2026). Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 8(2), 221-232. https://doi.org/10.46387/bjesr.2019872
AMA
1.Ulu M. Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri. Müh.Bil.ve Araş.Dergisi. 2026;8(2):221-232. doi:10.46387/bjesr.2019872
Chicago
Ulu, Mesut. 2026. “Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri”. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 (2): 221-32. https://doi.org/10.46387/bjesr.2019872.
EndNote
Ulu M (01 Ekim 2026) Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 2 221–232.
IEEE
[1]M. Ulu, “Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri”, Müh.Bil.ve Araş.Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 221–232, Eki. 2026, doi: 10.46387/bjesr.2019872.
ISNAD
Ulu, Mesut. “Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri”. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Ekim 2026): 221-232. https://doi.org/10.46387/bjesr.2019872.
JAMA
1.Ulu M. Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri. Müh.Bil.ve Araş.Dergisi. 2026;8:221–232.
MLA
Ulu, Mesut. “Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri”. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Ekim 2026, ss. 221-32, doi:10.46387/bjesr.2019872.
Vancouver
1.Mesut Ulu. Yükseköğretimde Akademik Başarı Durumunun Erken Tahmini: Yapay Arı Kolonisi ile Optimize Edilmiş Makine Öğrenmesi Modelleri. Müh.Bil.ve Araş.Dergisi. 01 Ekim 2026;8(2):221-32. doi:10.46387/bjesr.2019872