Akarsu Tipi Hidroelektrik Santraller ve Bu Santrallerde Kullanılan Türbin-Generatörler

Öz

Artan nüfus ve gelişen teknoloji ile enerjiye olan ihtiyaç her geçen gün artmaktadır. Enerji arz güvenliğinin sağlanması ve enerjinin çeşitlendirilmesi amacıyla yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına olan ilgi artmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının bir türü olan hidroelektrik enerji Türkiye’deki potansiyeli açısından dikkat çekmektedir. Hidroelektrik santrallerde, hidrolik türbin ve generatör sistemin en önemli parçalarındandır. Bu elemanların doğru bir şekilde seçimi sistemin toplam verimini etkilemektedir. Türbin seçimi ve boyutlandırılması gerçekleştirilirken düşü, debi, özgül hız gibi teknik detaylar dikkate alındığı gibi maliyet ve kurulum sahasının durumu da dikkate alınmaktadır. Bu çalışmada ilk olarak Türkiye’nin enerji görünümü incelenmiştir. Hidroelektrik santraller güçlerine göre sınıflandırılarak akarsu tipi santraller detaylı olarak incelenmiştir. Santrallerde, türbin ve generatör seçiminde dikkat edilecek hususlar ve türbinlerin çalışma özellikleri verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Nehir tipi HES
• Yenilenebilir Enerji
• Hidroelektrik Santraller

Öz

With the increasing population and developing technology, the energy demand is increasing day by day. There is an increasing interest in using renewable energy sources in order to ensure energy supply security and diversify energy. Hydroelectric power, which is a type of renewable energy sources has attracted attention for their potential in Turkey. In hydroelectric power plants, the hydraulic turbine and generator are the most important parts of the system. The proper selection of these elements affects the total efficiency of the system. While selecting and sizing the turbine, technical details such as head, flow rate and specific speed are taken into consideration, as well as the cost and condition of the installation site. In this study, the energy outlook in Turkey has been investigated. Then, hydroelectric power plants are classified according to their power and river type power plants examined in detailed. Finally, the issues to be considered in the selection of turbines and generators in power plants and the operating characteristics of the turbines are given.

Anahtar Kelimeler

• River type HEPP
• renewable energy
• Turbine
• Hydroelectric power plant

Kaynakça

1. [1] İnternet Kaynağı, https://www.iea.org/, erişim: 07.09.2020.
2. [2] Andrew L.R, Renewable Energy vs. Biodiversity: Policy Conflicts and The Future of Nature Conversation (https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0959378011001063 ).
3. [3] Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, 2018 yılı Piyasa Gelişim Raporu.
4. [4] TEİAŞ 2018 Yılı Türkiye Elektrik İletimi Sektör Raporu, Erişim: 08.09.2020.
5. [5] Türkiye Elektrik Üretim İstatistikleri 2018 (https://www.teias.gov.tr/tr-TR/turkiye-elektrik-uretim-iletim-istatistikleri )
6. [6] Elektrik İşleri Genel Müdürlüğünün İstatistik Raporları (https://www.eigm.gov.tr/tr-TR/Istatistik-Raporlari ).
7. [7] EPDK 2019 yılı Doğalgaz Piyasası Raporu (https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-94/yillik-sektor-raporu ).
8. [8] YEGM’nin Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası ( http://www.yegm.gov.tr/MyCalculator/ )

9. [9] Uluslararası Enerji Ajansının 2019 Yılı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Raporu (https://www.iea.org/reports/renewables-2019 )
10. [10] Uluslararası Hidroelektrik Enerjisi Kurumunun (IHA) ‘’2019 ve 2020 yılı Hidroelektrik Enerji Görünümü Raporu’’ ( https://www.hydropower.org/statusreport ).
11. [11] TEİAŞ 2019 Yılı Aralık Sonu Kurulu Güç Raporu (https://www.teias.gov.tr/tr-TR/kurulu-guc-raporlari ).
12. [12] Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün 2018 Yılı Faaliyet Raporu (http://www.dsi.gov.tr/docs/stratejik-plan/dsi-2018-faaliyet-raporu.pdf?sfvrsn=2#page=50 ).
13. [13] Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğünün Hidrolik Enerji Nedir Konulu Çalışması (http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/h_hidrolik_nedir.aspx).
14. [14] Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Enerji Konulu Raporu (http://www.dsi.gov.tr/docs/hizmet-alanlari/enerji.pdf ).
15. [15] A.Dalcalı ve ark. ‘’ Mikro ve mini hidroelektrik santralleri için mikrodenetleyici tabanlı bir elektronik governor sisteminin tasarımı’’ 2012.
16. [16] Y. Aslan ve diğ ‘’ Bir Mikro-Hidro Örneği: Kayaboğazı Barajı’’ 2004.
17. [17] M.T. Özdemir, A.Orhan, M.Cebeci ‘’Çok Küçük Hidroelektrik Potansiyellerin Enerji Üretim Amacı ile Yerel İmkanlarla Değerlendirilmesi’’ 2011.
18. [18] B. Mercan ‘’Orta Ölçekli Hidroelektrik Enerji Tesislerinin İncelenmesi İçin Örnek Bir Çalışma Bağışlı Regülatörü ve HES ÖLÇEKLİ HİDROELEKTRİK ENERJİ TESİSLERİNİN İNCELENMESİ İÇİN ÖRNEK BİR ÇALIŞMABAĞIŞLI REGÜLATÖRÜ VE HES’’ Yüksek Lisans Tezi.
19. [19] M.Yılmaz, ‘’Türkiye’nin Enerji Potansiyeli ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Açısından Önemi’’ Ankara Üni. Çevrebilimleri Dergisi (2012).