Derleme

Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Nisan 2024
PDF İndir
TR EN

Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi

Öz

Amaç: Bu derlemenin amacı; beyindeki nörogenez merkezleri, bu merkezlerin mikro mimarisi, nörogenezi etkileyen faktörleri, nöroblastların göç etmeleri, farklılaşmaları ve olgun nöron oluşturma mekanizmaları hakkında bilgiler sunmaktadır. İnsan ve diğer memeliler arasındaki farklara değinilerek nörogenez ve koku duyusu arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, yetişkin memeli beyninde nörogenez ve koku duyusu hakkında literatür taraması yapılarak derlenmiştir. Bulgular: Nörogenez, kök hücrelerin bölünüp farklılaşarak yeni nöron üretmesidir. Yetişkin memeli beyninde nörogenezin varlığı gösterilmiştir. Beyinde, Subventriküler zon (SVZ) ve Subgranüler zon (SGZ) iki ana nöral kök hücre topluluğu olarak bilinmektedir. Bu bölgelerdeki nöral kök hücreler bölünüp farklılaşarak nöroblastları meydana getirmektedir. Nöroblastlar göç ederek hedef bölgelerinde olgun nöron halini almaktadırlar. SVZ’de üretilen nöroblastlar olfaktör bulbusta, SGZ’de üretilenler ise hipokampusun granüler katmanında olgun nöron olarak işlev görmektedir. Koku duyusu, burunda olfaktör epitelde başlamaktadır. Olfaktör epitelde koku molekülleri, kendilerine özgü reseptörlerine bağlanarak, olfaktör duyu nöronlarında sinirsel uyarıyı başlatmaktadır. Sinirsel uyarı beyinde önce olfaktör bulbusta işlenmekte daha sonra koku merkezlerine iletilmektedir. Koku bilgisinin iletildiği yapılar arasında; priform korteks, ön koku alma çekirdeği, koku alma tüberkülü, amigdala, hipotalamus, orbitofrontal korteks, entorinal korteks ve hipokampus bulunmaktadır. Sonuç: Yetişkin memeli beyninde nörogenez ile meydana gelen yeni nöronlar, koku duyusu alanları ile doğrudan veya dolaylı olarak bağlantı kurmaktadır. Yeni nöronlar olfaktör bulbusta ara nöron halini alarak doğrudan koku duyusuyla ilişki kurarken, hipokampustaki yeni nöronlar koku hafızası oluşumunda dolaylı olarak katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ables, J. L., Breunig, J. J., Eisch, A. J., & Rakic, P. (2011). Not(ch) just development: Notch signalling in the adult brain. Nature reviews. Neuroscience, 12(5), 269–283. https://doi.org/10.1038/nrn3024
  2. Adams, W., Graham, J. N., Han, X., & Riecke, H. (2019). Top-down inputs drive neuronal network rewiring and context-enhanced sensory processing in olfaction. PLoS computational biology, 15(1), e1006611. https://doi.org/10.1371/journal.pcbi.1006611
  3. Azadian, M. M., & George, P. M. (2023). Neurogenesis. Reference Module in Neuroscience and Biobehavioral Psychology. Elsevier. doi.org/10.1016/B978-0-12-820480-1.00040-1.
  4. Bartkowska, K., Turlejski, K., Koguc-Sobolewska, P., & Djavadian, R. (2023). Adult neurogenesis in the mammalian hypothalamus: impact of newly generated neurons on hypothalamic function. Neuroscience, doi.org/10.1016/j.neuroscience.2023.02.012.
  5. Breton-Provencher, V., & Saghatelyan, A. (2012). Newborn neurons in the adult olfactory bulb: unique properties for specific odor behavior. Behavioural brain research, 227(2), 480–489. https://doi.org/10.1016/j.bbr.2011.08.001
  6. Carvalho, M. M., Tanke, N., Kropff, E., Witter, M. P., Moser, B., & Moser, E. I. (2020). A Brainstem Locomotor Circuit Drives the Activity of Speed Cells in the Medial Entorhinal Cortex. Cell Reports, 32(10). https://doi.org/10.1016/j.celrep.2020.108123
  7. Chang, E. H., Adorjan, I., Mundim, M. V., Sun, B., Dizon, M. L., & Szele, F. G. (2016). Traumatic Brain Injury Activation of the Adult Subventricular Zone Neurogenic Niche. Frontiers in neuroscience, 10, 332. https://doi.org/10.3389/fnins.2016.00332
  8. Chen, P., Guo, Z., & Zhou, B. (2023). Insight into the role of adult hippocampal neurogenesis in aging and Alzheimer's disease. Ageing research reviews, 84, 101828. https://doi.org/10.1016/j.arr.2022.101828

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Patoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2024

Gönderilme Tarihi

28 Şubat 2024

Kabul Tarihi

5 Nisan 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Ekici, O., & Şimşek, G. (2024). Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi. Balıkesir Medical Journal, 8(1), 35-56. https://doi.org/10.33716/bmedj.1444256
AMA
1.Ekici O, Şimşek G. Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi. BMedJ. 2024;8(1):35-56. doi:10.33716/bmedj.1444256
Chicago
Ekici, Oğuzhan, ve Gönül Şimşek. 2024. “Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi”. Balıkesir Medical Journal 8 (1): 35-56. https://doi.org/10.33716/bmedj.1444256.
EndNote
Ekici O, Şimşek G (01 Nisan 2024) Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi. Balıkesir Medical Journal 8 1 35–56.
IEEE
[1]O. Ekici ve G. Şimşek, “Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi”, BMedJ, c. 8, sy 1, ss. 35–56, Nis. 2024, doi: 10.33716/bmedj.1444256.
ISNAD
Ekici, Oğuzhan - Şimşek, Gönül. “Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi”. Balıkesir Medical Journal 8/1 (01 Nisan 2024): 35-56. https://doi.org/10.33716/bmedj.1444256.
JAMA
1.Ekici O, Şimşek G. Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi. BMedJ. 2024;8:35–56.
MLA
Ekici, Oğuzhan, ve Gönül Şimşek. “Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi”. Balıkesir Medical Journal, c. 8, sy 1, Nisan 2024, ss. 35-56, doi:10.33716/bmedj.1444256.
Vancouver
1.Oğuzhan Ekici, Gönül Şimşek. Yetişkin Memeli Beyninde Nörogenez ve Koku Duyusu ile İlişkisi. BMedJ. 01 Nisan 2024;8(1):35-56. doi:10.33716/bmedj.1444256

Cited By