Derleme

Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri

Cilt: 4 Sayı: 3 26 Aralık 2022
PDF İndir
TR EN

Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri

Öz

Dünyadaki hızlı nüfus artışı, teknolojik gelişmeler ve şehirleşme çevresel yozlaşmaya yol açarak ekolojik dengeyi ciddi bir tehdit altında bırakmıştır. Bu nedenle çevreye karşı daha duyarlı bir tutum geliştirmek adına, uzun yıllar “sürdürülebilirlik” kavramı üzerinde çalışılmıştır. Sürdürülebilirlik ile var olan kaynakların verimli kullanılması ve gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılamak hedeflenmiştir. Dünyadaki bütün olaylar gibi insan yaşamının merkezinde olan beslenme de sürdürülebilirliğin önemli bir parçasıdır. Besinlerin yaşam döngüsü boyunca oluşturduğu çevresel etkiler “sürdürülebilir beslenme” kavramının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Besinlerin tarladan sofraya gelene kadar geçen tüm süreçlerde atmosfere salınan sera gazı emisyonu, su, arazi ve enerji kullanımı, üretim, depolama, paketleme, taşıma gibi aşamalarda meydana gelen atık ve kayıplar sürdürülebilirlik için oldukça önem arz etmektedir. Sürdürülebilir beslenme, bitkisel kaynaklı besinleri içeren meyve, sebze, tam tahıllar, baklagiller, yağlı tohumlar ve zeytinyağı tüketimini öneren, hayvansal gıda, doymuş yağ ve şeker alımını kısıtlayan beslenme modellerini kapsamaktadır. Bu beslenme modellerine Akdeniz, Barilla Çift Piramit, DASH, Yeni Nordik, Vejetaryen, Vegan ve Flexitarian diyet örnek olarak verilebilir. Sürdürülebilir beslenme konusunda atılacak her adım, gıda üretiminde harcanan kaynakların en aza indirilmesini, biyoçeşitliliğin korunmasını, sera gazı emisyonlarının önlenmesini, ambalajlı ve yoğun enerji içeren besinlerin tüketiminin azalmasını ve en önemlisi gıda israfının son bulmasını sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Beslenme, Çevresel Etki, Sürdürülebilirlik

Kaynakça

  1. Ahluwalia, N., Andreeva, V. A., Kesse-Guyot, E., Hercberg, S. (2013). Dietary patterns, inflammation and the metabolic syndrome. Diabetes & Metabolism, 39(2), 99–110. doi: 10.1016/j.diabet.2012.08.007
  2. Akay, G. (2020). Sürdürülebilir beslenme ve çevre ilişkisi hakkında sağlık alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  3. Aleksandrowicz, L., Green, R., Joy, E. J. M., Smith, P., Haines, A. (2016). The Impacts of Dietary Change on Greenhouse Gas Emissions, Land Use, Water Use, and Health: A Systematic Review. Plos One, 11(11), 1–16. doi: 10.1371/journal.pone.0165797
  4. Atar, A. (2021). Kurumsal şirket çalışanlarının sürdürülebilir beslenme hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  5. Bach-Faig, A., Berry, E. M., Lairon, D., Reguant, J., Trichopoulou, A., Dernini, S., ... Serra-Majem, L. (2011). Mediterranean diet pyramid today. Science and cultural updates. Public Health Nutrition, 14(12A), 2274–2284. doi: 10.1017/S1368980011002515
  6. Bakaloudi, D. R., Halloran, A., Rippin, H. L., Oikonomidou, A. C., Dardavesis, T. I., Williams, J., ... Chourdakis, M. (2021). Intake and adequacy of the vegan diet. A systematic review of the evidence. Clinical Nutrition, 40(5), 3503–3521. doi: 10.1016/j.clnu.2020.11.035
  7. Banar, M., Özkan, A. (2008). Characterization of the Municipal Solid Waste in Eskisehir City, Turkey. Environmental Engineering Science, 25(8), 1213–1220. doi: 10.1089/ees.2007.0164
  8. Belgacem, W., Mattas, K., Arampatzis, G., Baourakis, G. (2021). Changing Dietary Behavior for Better Biodiversity Preservation: A Preliminary Study. Nutrients, 13(6), 2076. doi: 10.3390/nu13062076
  9. Benedetti, I., Biggeri, L., Laureti, T., Secondi, L. (2016). Exploring the Italians’ Food Habits and Tendency towards a Sustainable Diet: The Mediterranean Eating Pattern. Agriculture and Agricultural Science Procedia, 8, 433–440. doi: 10.1016/j.aaspro.2016.02.040
  10. Berners-Lee, M., Hoolohan, C., Cammack, H., Hewitt, C. N. (2012). The relative greenhouse gas impacts of realistic dietary choices. Energy Policy, 43, 184–190. doi: 10.1016/j.enpol.2011.12.054

Kaynak Göster

APA
Olgun, S. N., Manisalı, E., & Çelik, F. (2022). Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 4(3), 261-271. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1188273
AMA
1.Olgun SN, Manisalı E, Çelik F. Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2022;4(3):261-271. doi:10.46413/boneyusbad.1188273
Chicago
Olgun, Sevde Nur, Emre Manisalı, ve Fatma Çelik. 2022. “Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 4 (3): 261-71. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1188273.
EndNote
Olgun SN, Manisalı E, Çelik F (01 Aralık 2022) Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 4 3 261–271.
IEEE
[1]S. N. Olgun, E. Manisalı, ve F. Çelik, “Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri”, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy 3, ss. 261–271, Ara. 2022, doi: 10.46413/boneyusbad.1188273.
ISNAD
Olgun, Sevde Nur - Manisalı, Emre - Çelik, Fatma. “Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 4/3 (01 Aralık 2022): 261-271. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1188273.
JAMA
1.Olgun SN, Manisalı E, Çelik F. Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2022;4:261–271.
MLA
Olgun, Sevde Nur, vd. “Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy 3, Aralık 2022, ss. 261-7, doi:10.46413/boneyusbad.1188273.
Vancouver
1.Sevde Nur Olgun, Emre Manisalı, Fatma Çelik. Sürdürülebilir Beslenme ve Diyet Modelleri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 01 Aralık 2022;4(3):261-7. doi:10.46413/boneyusbad.1188273