Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı

Rasime Taşan; Hülya Türkmen; Pelin Palas Karaca

doi:10.46413/boneyusbad.1213664

EN TR

Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı

Öz

Onkofertilite, kanser tedavisi gören ve kanserden kurtulan kişilerin gelecekteki üreme seçeneklerini keşfetmeyi, genişletmeyi, korumayı ve potansiyel zararı en aza indirmeyi amaçlayan bir disiplindir. Kanser tanısı alan kişiler, radyoterapi ve kemoterapinin fertilite fonksiyonlarını olumsuz etkilemesinden, çocuk sahibi olamama, kimlik rolünü yerine getirememe ve iyileşememe korkusundan dolayı psikolojik ve duygusal sağlık problemleri yaşarlar. Psikolojik problemler ile baş edebilmesi için hastalar kanser yolculukları boyunca desteklenmeli, fiziksel ve psikolojik gereksinimleri belirlenmeli ve onkofertilite danışmanlığı verilmelidir. Özellikle kadın ile en yakın temasta bulunan sahada çalışan ebeler tarafından verilen doğurganlığı koruma danışmanlığı kişilere umut, rahatlama, yaşama nedeni, ileriye bakma ve kanserden sonra bir hayat hayal etme, yaşam kalitesini artırma, doğurganlık ile ilgili daha az endişe ve daha fazla memnuniyet ve rahatlık yaşama fırsatı vermektedir. Ancak ülkemizde ebelerin onkofertilite konusundaki farkındalıklarının arttırılması ve bilgi düzeylerinin arttırılması gerekmektedir. Onkofertilite ile ilgili literatürde yapılan çalışmalar ışığında yazılan bu derleme, ebelere kanser hastalarına danışmanlık verme konusunda rehber olacak nitelikte hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Onkofertilite, Ebelik, Danışmanlık

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Kaynakça

Adams, E., Hill, E., Watson, E. (2013). Fertility preservation in cancer survivors: a national survey of oncologists' current knowledge, practice and attitudes. British Journal of Cancer, 108(8), 1602–1615. doi: 10.1038/bjc.2013.139.
Akdemir, N. (2018). Fertilitenin korunması. Bezmiâlem Science, 6(2), 143-146. doi: 10.14235/bs.2018.1685
Arecco, L., Perachino, M., Damassi, A., Latocca, M. M., Soldato, D., Vallome, G., … Lambertini, M. (2020). Burning questions in the oncofertility counseling of young breast cancer patients. Breast Cancer: Basic and Clinical Research, 14, 1178223420954179. doi: 10.1177/1178223420954179.
Barjasteh, S., Farnam, F., Elsous, A., Nedjat, S., Razavi Dizaji, S., Khakbazan, Z. (2022). Overcoming reproductive and psychological concerns of breast cancer survivors: A randomized controlled trial. Journal of Family & Reproductive Health, 16(1), 52–60. doi: 10.18502/jfrh. v16i1.8594.
Barlevy, D., Elger, B. S., Wangmo, T., Ravitsky, V. (2017). Adolescent oncofertility discussions: Recommendations from a systematic literature review. AJOB Empirical Bioethics, 8(2), 106–115. doi: 10.1080/23294515.2017.1305006.
Benedict, C., Shuk, E., Ford, J. S. (2016). Fertility issues in adolescent and young adult cancer survivors. Journal of Adolescent and Young Adult Oncology, 5(1), 48–57. doi: 10.1089/jayao.2015.0024.
Bentsen, L., Pappot, H., Hjerming, M., Colmorn, L. B., Macklon, K. T., Hanghøj, S. (2021). How do young women with cancer experience oncofertility counselling during cancer treatment? a qualitative, single centre study at a danish tertiary hospital. Cancers, 13(6), 1355. doi: 10.3390/cancers13061355.
Breuer, N., Sender, A., Daneck, L., Mentschke, L., Leuteritz, K., Friedrich, M., … Geue, K. (2017). How do young adults with cancer perceive social support? A qualitative study. Journal of Psychosocial Oncology, 35(3), 292–308. doi: 10.1080/07347332.2017.1289290.
Cebeci, F., Yangın, H. B., Tekeli, A. (2012). Life experiences of women with breast cancer in south western Turkey: a qualitative study. European Journal of Oncology Nursing: the Official Journal of European Oncology Nursing Society, 16(4), 406–412. doi: 10.1016/j.ejon.2011.09.003
Cil, A. P., Bang, H., Oktay, K. (2013). Age-specific probability of live birth with oocyte cryopreservation: an individual patient data meta-analysis. Fertility and Sterility, 100(2), 492–9.e3. doi: 10.1016/j.fertnstert.2013.04.023

Crespi, C., Adams, L., Gray, T. F., Azizoddin, D. R. (2021). An integrative review of the role of nurses in fertility preservation for adolescents and young adults with cancer. Oncology Nursing Forum, 48(5), 491–505. doi: 10.1188/21.ONF.491-505.
Çelik, A. S., Kırca, N. (2018). İnfertil kadınların uyguladıkları tamamlayıcı ve destekleyici bakım uygulamaları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 21(3), 178-188.
Deshpande, N. A., Braun, I. M., & Meyer, F. L. (2015). Impact of fertility preservation counseling and treatment on psychological outcomes among women with cancer: A systematic review. Cancer, 121(22), 3938–3947. doi:10.1002/cncr.29637
Diaz-Garcia, C., Domingo, J., Garcia-Velasco, J. A., Herraiz, S., Mirabet, V., Iniesta, I., … Pellicer, A. (2018). Oocyte vitrification versus ovarian cortex transplantation in fertility preservation for adult women undergoing gonadotoxic treatments: a prospective cohort study. Fertility and Sterility, 109(3), 478–485.e2. doi: 10.1016/j.fertnstert.2017.11.018.
Dolmans M. M. (2018). Recent advances in fertility preservation and counseling for female cancer patients. Expert Review of Anticancer Therapy, 18(2), 115–120. doi: 10.1080/14737140.2018.1415758.
Donnez, J., Dolmans, M. M. (2011). Preservation of fertility in females with haematological malignancy. British Journal of Haematology, 154(2), 175–184. doi: 10.1111/j.1365-2141.2011.08723.x.
Donnez, J., Dolmans, M.M., Pellicer, A., Diaz-Garcia, C., Sanchez Serrano, M., Schmidt, K. T., … Andersen, C.Y. (2013). Restoration of ovarian activity and pregnancy after transplantation of cryopreserved ovarian tissue: a review of 60 cases of reimplantation. Fertility and Sterility, 99(6), 1503–1513. doi: 10.1016/j.fertnstert.2013.03.030.
Foster, R. H., Brouwer, A. M., Dillon, R., Bitsko, M. J., Godder, K., Stern, M. (2017). "Cancer was a speed bump in my path to enlightenment:" A qualitative analysis of situational coping experiences among young adult survivors of childhood cancer. Journal of Psychosocial Oncology, 35(4), 377–392. doi: 10.1080/07347332.2017.1292575.
Garvelink, M.M., ter Kuile, M.M., Bakker, R.M., Geense, W.J., Jenninga, E., Louwé, L. A., … Stiggelbout, A.M. (2015). Women's experiences with information provision and deciding about fertility preservation in the Netherlands: 'satisfaction in general, but unmet needs'. Health Expectations: An International Journal of Public Participation in Health Care and Health Policy, 18(5), 956–968. doi: 10.1111/hex.12068.
Güngör Satılmış, İ., Mecdi Kaydırak, M., Akın, S., Coşkuner Potur, D. (2021). Onkolojide Fertilitenin Korunması Ölçeğinin Türkçe ’ye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 10 (2), 1-12. doi: 10.46971/ausbid.890220.
Global Canser Observatory (GCO). (2020). International Agency for Research on Cancer. Erişim Tarihi 20.01.2023, https://gco.iarc.fr/
Hoeg, D., Schmidt, L., Macklon, K. T. (2016). Young female cancer patients' experiences with fertility counselling and fertility preservation-a qualitative small-scale study within the Danish health care setting. Upsala Journal of Medical Sciences, 121(4), 283–288. doi: 10.1080/03009734.2016.1204394.
Jensen, A.K., Kristensen, S.G., Macklon, K.T., Jeppesen, J.V., Fedder, J., Ernst, E., … Andersen, C. Y. (2015). Outcomes of transplantations of cryopreserved ovarian tissue to 41 women in Denmark. Human Reproduction (Oxford, England), 30(12), 2838–2845. doi: 10.1093/humrep/dev230.
Kaliampos, A., Roussi, P. (2018). Quality of partner support moderates positive affect in patients with cancer. Psycho-oncology, 27(4), 1298–1304. doi: 10.1002/pon.4672.
Karakartal, D. (2018). Kanser hastalarının yaşadıkları psiko-sosyal sorunların incelenmesi. Uluslararası Beşerî Bilimler ve Eğitim Dergisi, 4 (9), 48-62.
Kervancıoğlu, G. (2018). Kanser hastalarında fertilitenin korunmasında kullanılan kriyoprezervasyon yöntemleri. Tıp Fakültesi Klinikleri Dergisi, 1(2), 17-26.
Körükcü, Ö. (2018). Bazı yaşamsal geçişler zordur. Jinekolojik kanser tanısı almak gibi... Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (3), 248-254. doi.org/10.31067/0.2018.22
Topdemir Koçyiğit, O. (2012). İnfertilite ve sosyo-kültürel etkileri. İnsanbilim Dergisi, 1(1), 27-37.
Klosky, J. L., Simmons, J. L., Russell, K. M., Foster, R. H., Sabbatini, G. M., Canavera, K. E., … McDermott, M. J. (2015). Fertility as a priority among at-risk adolescent males newly diagnosed with cancer and their parents. Supportive care in cancer: official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer, 23(2), 333–341. doi: 10.1007/s00520-014-2366-1.
Krouwel, E. M., Nicolai, M., van Steijn-van Tol, A., Putter, H., Osanto, S., Pelger, R., … Elzevier, H. W. (2017). Fertility preservation counselling in Dutch Oncology Practice: Are nurses ready to assist physicians? European Journal of Cancer Care, 26(6), 10.1111/ecc.12614. doi: 10.1111/ecc.12614.
Lau, G. A., Schaeffer, A. J. (2020). Pediatric oncofertility: an update. Translational Andrology and Urology, 9(5), 2416–2421. doi: 10.21037/tau-20-991.
Letourneau, J. M., Ebbel, E. E., Katz, P. P., Katz, A., Ai, W. Z., Chien, A. J., … Rosen, M. P. (2012). Pretreatment fertility counseling and fertility preservation improve quality of life in reproductive age women with cancer. Cancer, 118(6), 1710–1717. doi: 10.1002/cncr.26459.
Ljungman, L., Ahlgren, J., Petersson, L. M., Flynn, K. E., Weinfurt, K., Gorman, J. R., … Lampic, C. (2018). Sexual dysfunction and reproductive concerns in young women with breast cancer: Type, prevalence, and predictors of problems. Psycho-oncology, 27(12), 2770–2777. doi: 10.1002/pon.4886.
Lund, J., Gerhart-Hines, Z., Clemmensen, C. (2020). Role of energy excretion in human body weight regulation. Trends in Endocrinology and Metabolism: TEM, 31(10), 705–708. doi: 10.1016/j.tem.2020.06.002.
Pacheco, F., Oktay, K. (2017). Current success and efficiency of autologous ovarian transplantation: a meta-analysis. Reproductive Sciences (Thousand Oaks, Calif.), 24(8), 1111–1120. doi: 10.1177/1933719117702251.
Read, S. C., Carrier, M. E., Whitley, R., Gold, I., Tulandi, T., Zelkowitz, P. (2014). Complementary and alternative medicine use in infertility: cultural and religious influences in a multicultural Canadian setting. Journal of Alternative and Complementary Medicine (New York, N.Y.), 20(9), 686–692. doi: 10.1089/acm.2013.0329.
Pening, D., Constant, M., Bruynbroeck, M., Delbaere, A., Demeestere, I. (2022). Impact of cancer on cryopreserved sperm quality and fertility: A cohort study. Health Science Reports, 5(4), e726. doi: 10.1002/hsr2.726.
Robson, D., Phua, C., Howard, R., Marren, A. (2020). Fertility preservation in oncology patients: A literature review examining current fertility preservation techniques and access to oncofertility services in Australia. The Australian & New Zealand Journal of Obstetrics & Gynaecology, 60(1), 18–26. doi: 10.1111/ajo.13081.
Rodriguez-Wallberg, K. A., Oktay, K. (2014). Fertility preservation during cancer treatment: clinical guidelines. Cancer Management and Research, 6, 105–117. doi: 10.2147/CMAR.S32380.
Ruddy, K. J., Gelber, S., Ginsburg, E. S., Schapira, L., Abusief, M. E., Meyer, M. E., … Partridge, A. H. (2011). Menopausal symptoms and fertility concerns in premenopausal breast cancer survivors: a comparison to age- and gravidity-matched controls. Menopause (New York, N.Y.), 18(1), 105–108. doi: 10.1097/gme.0b013e3181ef39f8.
Ruggeri, M., Pagan, E., Bagnardi, V., Bianco, N., Gallerani, E., Buser, K., … Pagani, O. (2019). Fertility concerns, preservation strategies and quality of life in young women with breast cancer: Baseline results from an ongoing prospective cohort study in selected European Centers. Breast (Edinburgh, Scotland), 47, 85–92. doi: 10.1016/j.breast.2019.07.001.
Sandheinrich, T., Wondmeneh, S. B., Mohrmann, C., Gettinger, K., Henry, J., Hayashi, R. J. (2018). Knowledge and perceptions of infertility in female cancer survivors and their parents. Supportive care in cancer: official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer, 26(7), 2433–2439. doi: 10.1007/s00520-018-4080-x.
Sehring, J., Hussain, A., Grimm, L., Rosen, E., Esguerra, J., Matevossian, K., … Jeelani, R. (2021). A call to action: unified clinical practice guidelines for oncofertility care. Journal of Assisted Reproduction and Genetics, 38(7), 1745–1754. doi: 10.1007/s10815-021-02142-z.
Serçekuş, P., Başkale, H. (2015). Living and coping with cancer: experiences of cancer blog users in Turkey. Holistic Nursing Practice, 29(3), 144–150. doi: 10.1097/HNP.0000000000000082
Serçekuş, P., Vardar, O. (2017). Jinekolojik kanserin aile üzerine etkisi. Turkiye Klinikleri Journal of Obstetric-Women’s Health and Diseases Nursing-Special Topics, 3, 70-4.
Takai, Y. (2018). Recent advances in oncofertility care worldwide and in Japan. Reproductive Medicine and Biology, 17(4), 356–368. doi: 10.1002/rmb2.12214.
Tarasiewicz, M., Martynowicz, I., Knapp, P., Sieczyński, P. (2019). "Oncofertility" procedures in children and adolescents. Procedury „Oncofertility" u dzieci i młodocianych. Pediatric Endocrinology, Diabetes, and Metabolism, 25(3), 144–149. doi:10.5114/pedm.2019.87710.
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2020). Sağlık İstatistikleri Yıllığı: ISBN: 978-975-590-854-0.
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2014). Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete (30 Eylül 2014). Resmî Gazete Sayısı: 29135
Türkiye İstatistik Kurumu (2019). Ölüm ve Ölüm Nedenleri İstatistikleri. Erişim Tarihi 20.01.2023, https://www.tuik.gov.tr/
Van der Berg, M., Baysal, Ö., Nelen, W., Braat, D., Beerendonk, C., Hermens, R. (2019). Professionals' barriers in female oncofertility care and strategies for improvement. Human Reproduction (Oxford, England), 34(6), 1074–1082. doi: 10.1093/humrep/dez062.
Valli-Pulaski, H., Peters, K. A., Gassei, K., Steimer, S. R., Sukhwani, M., Hermann, B. P., … Orwig, K. E. (2019). Testicular tissue cryopreservation: 8 years of experience from a coordinated network of academic centers. Human reproduction (Oxford, England), 34(6), 966–977. https://doi.org/10.1093/humrep/dez043.
Vu, J. V., Llarena, N. C., Estevez, S. L., Moravek, M. B., Jeruss, J. S. (2017). Oncofertility program implementation increases access to fertility preservation options and assisted reproductive procedures for breast cancer patients. Journal of Surgical Oncology, 115(2), 116–121. doi: 10.1002/jso.24418.
Yetkin, D. (2020). Kanser tanısı alan hastaların fertiliteye yönelik duygu ve düşünceleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Pamukkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
Yüksel, K.D., Duman, B.N. (2017). Fertilty preserving approach in gynecological cancers. Turkiye Klinikleri Journal of Obstetric-Women’s Health and Diseases Nursing-Special Topics, 3(1), 27-34.
Zaami, S., Melcarne, R., Patrone, R., Gullo, G., Negro, F., Napoletano, G., … Giacomelli, L. (2022). Oncofertility and reproductive counseling in patients with breast cancer: a retrospective study. Journal of Clinical Medicine, 11(5), 1311. doi: 10.3390/jcm11051311.
Wang, Y., Logan, S., Stern, K., Wakefield, C. E., Cohn, R. J., Agresta, F., … Anazodo, A. (2020). Supportive oncofertility care, psychological health and reproductive concerns: a qualitative study. Supportive care in cancer: official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer, 28(2), 809–817. doi: 10.1007/s00520-019-04883-1.
World Health Organization (WHO). World Cancer Report. (2020). Cancer Research for Cancer Prevention.: ISBN 978-92-832-0447-3.
Wright, E., Norton, W., Geary, M. (2018). Nurses' experiences of undertaking fertility-related discussions with teenagers and young adults with cancer: An interpretive phenomenological analysis. Journal of Advanced Nursing, 74(12), 2860–2870. doi: 10.1111/jan.13804.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Rasime Taşan ^*
0000-0002-7853-2635
Türkiye

Hülya Türkmen
0000-0001-6187-9352
Türkiye

Pelin Palas Karaca
0000-0002-9336-6209
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Nisan 2023

Gönderilme Tarihi

2 Aralık 2022

Kabul Tarihi

12 Şubat 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 5 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1213664

IZ

https://izlik.org/JA39JA76UK

APA

Taşan, R., Türkmen, H., & Palas Karaca, P. (2023). Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(1), 84-94. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1213664

AMA

1.Taşan R, Türkmen H, Palas Karaca P. Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2023;5(1):84-94. doi:10.46413/boneyusbad.1213664

Chicago

Taşan, Rasime, Hülya Türkmen, ve Pelin Palas Karaca. 2023. “Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 5 (1): 84-94. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1213664.

EndNote

Taşan R, Türkmen H, Palas Karaca P (01 Nisan 2023) Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 5 1 84–94.

IEEE

[1]R. Taşan, H. Türkmen, ve P. Palas Karaca, “Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı”, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 1, ss. 84–94, Nis. 2023, doi: 10.46413/boneyusbad.1213664.

ISNAD

Taşan, Rasime - Türkmen, Hülya - Palas Karaca, Pelin. “Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 5/1 (01 Nisan 2023): 84-94. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1213664.

JAMA

1.Taşan R, Türkmen H, Palas Karaca P. Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2023;5:84–94.

MLA

Taşan, Rasime, vd. “Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 1, Nisan 2023, ss. 84-94, doi:10.46413/boneyusbad.1213664.

Vancouver

1.Rasime Taşan, Hülya Türkmen, Pelin Palas Karaca. Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 01 Nisan 2023;5(1):84-9. doi:10.46413/boneyusbad.1213664

23788 Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı

Oncofertility and Midwifery Approach

Öz

Anahtar Kelimeler

Onkofertilite ve Ebelik Yaklaşımı

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster