Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı

Ebru Sönmez Sarı; Zila Özlem Kırbaş

doi:10.46413/boneyusbad.1274199

TR EN

Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı

Öz

Amaç: Bu araştırma üniversite öğrencilerinde COVID-19 aşı okuryazarlığı düzeyi ve aşı karşıtlığı durumlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı-ilişki arayıcı tipte yapılan araştırmanın örneklemini sağlık programlarında öğrenim gören üniversite öğrencileri (n=422) oluşturmuştur. Veri; Kişisel Bilgi Formu, COVID-19 Aşı Okuryazarlığı Ölçeği ve Aşı Karşıtlığı Ölçeği-Kısa Form kullanılarak çevrimiçi toplanmıştır. Veri analizinde bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Öğrencilerin COVID-19 Aşı Okuryazarlığı puan ortalamaları 2.76 ± 0.49 ve Aşı Karşıtlığı Ölçeği puan ortalamaları 31.85 ± 9.07 bulunmuştur. COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ile Aşı Karşıtlığı arasında zayıf, negatif yönde doğrusal ilişki olduğu görülmüştür (r= -0.226, p<0.01). COVID-19 aşı okuryazarlığı düzeyi arttıkça aşı karşıtlığı azalmaktadır. Sonuç: Üniversite öğrencilerinde COVID-19 aşı okuryazarlığı ve aşı karşıtlığı durumlarının belirlenmesi toplum sağlığının korunması ve geliştirilmesi için yapılacak çalışmalara yol gösterici olması açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Aşı tereddütü, Aşı okuryazarlığı, Öğrenci, COVID-19

Proje Numarası

None

COVID-19 Vaccine Literacy and Vaccine Hesitancy Among University Students

Öz

Aim: This study aims to determine the COVID-19 vaccine literacy level and vaccine hesitancy in university students. Material and Method: The sample of the descriptive-relationship-seeking study consisted of university students (n=422) studying in health programs. Data; The Personal Information Form was collected online using the COVID-19 Vaccine Literacy Scale and the Vaccine Hesitancy Scale-Short Form. In data analysis, independent samples t-test, One Way ANOVA, and Pearson correlation test were used. The level of statistical significance was accepted as p<0.05. Results: The COVID-19 Vaccine Literacy mean scores of the students were found to be 2.76 ± 0.49 and the Vaccine Hesitancy Scale mean scores were 31.85 ± 9.07. It has been observed that there was a weak, negative linear relationship between COVID-19 Vaccine Literacy and Vaccine Hesitancy (r= -0.226, p<0.01). As the level of COVID-19 vaccine literacy increases, vaccine hesitancy decreases. Conclusions: Determining the COVID-19 vaccine literacy and vaccine hesitancy status in university students is important in terms of guiding the studies to be carried out for the protection and promotion of public health.

Anahtar Kelimeler

Vaccine hesitancy, Vaccine literacy, COVID-19, Student

Destekleyen Kurum

None

Proje Numarası

None

Kaynakça

Alıcılar, H. E., Çöl, M. (2021). Yeni Koronavirüs Hastalığına Karşı Aşılanma Tutumu. İçinde Türk Tabipleri Birliği (Ed.), Yeni koronavirüs pandemisi sürecinde Türkiye’de COVID-19 aşılaması ve bağışıklama hizmetlerinin durumu (s. 61-66).
Al‐Rawashdeh, S., Rababa, M., Rababa, M., Hamaideh, S. (2022). Predictors of intention to get COVID‐19 vaccine: A cross‐sectional study. Nursing Forum, 57(2), 277-287. doi: 10.1111/nuf.12676
Alshehry, A. S., Cruz, J. P., Alquwez, N., Alsharari, A. F., Tork, H. M., Almazan, J. U., ... Balay‐Odao, E. (2022). Predictors of nursing students’ intention to receive COVID‐19 vaccination: A multi‐university study in Saudi Arabia. Journal of Advanced Nursing, 78(2), 446-457. doi: 10.1111/jan.15002
Altun, U., Atalay, B., Kalafat, E., Yıldız, M. S. (2021). Aşı karşıtlığı tutumu düzeyinin incelenmesi: sağlık yönetimi bölümü öğrencileri. Isparta 6. Uluslararası Sağlık Bilimleri ve Yönetimi Kongresi, Sözlü Sunum, 164-169.
Ba, M. F., Faye, A., Kane, B., Diallo, A. I., Junot, A., Gaye, I., ... Ridde, V. (2022). Factors associated with COVID-19 vaccine hesitancy in Senegal: a mixed study. Human Vaccines & Immunotherapeutics, 18(5), 2060020. doi: 10.1080/21645515.2022.2060020
Biasio, L. R. (2019). Vaccine literacy is undervalued. Human Vaccines & Immunotherapeutics, 15(11), 2552-2553. doi: 10.1080/21645515.2019.1609850
Biasio, L. R., Bonaccorsi, G., Lorini, C., Pecorelli, S. (2021). Assessing COVID-19 vaccine literacy: a preliminary online survey. Human vaccines & immunotherapeutics, 17(5), 1304-1312. doi: 10.1080/21645515.2020.1829315
Cascini, F., Pantovic, A., Al-Ajlouni, Y., Failla, G., Ricciardi, W. (2021). Attitudes, acceptance and hesitancy among the general population worldwide to receive the COVID-19 vaccines and their contributing factors: A systematic review. EClinical Medicine, 40, 101113. doi: 10.1016/j.eclinm.2021.101113
Correa-Rodríguez, M., Rueda-Medina, B., Callejas-Rubio, J. L., Ríos-Fernández, R., de la Hera-Fernández, J., Ortego-Centeno, N. (2022). COVID-19 vaccine literacy in patients with systemic autoimmune diseases. Current Psychology, 1-16. doi: 10.1007/s12144-022-02713-y
Coşkun Erçelik, H., Çamlıca, T. (2022). Fear of COVID-19 among nursing students and evaluation of their attitudes towards vaccination: a descriptive cross-sectional research. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 14(1). doi: 10.5336/nurses.2021-83719

Dağ, A., Demirci, H. (2021). Koronavirüs (COVID-19) aşısı karşıtlığına yönelik nicel bir araştırma. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (Unika Toplum ve Bilim) Dergisi, 1(2), 74-83.
Delgado-Gallegos, J. L., Padilla-Rivas, G. R., Zúñiga-Violante, E., Avilés-Rodríguez, G., Arellanos-Soto, D., Gastelum-Arias, L. J., ... Islas, J. F. (2021). Determinants of COVID-19 vaccine hesitancy: a cross-sectional study on a Mexican population using an online questionnaire (COV-AHQ). Frontiers in Public Health, 9, 728690. doi: 10.3389/fpubh.2021.728690
Doherty, I. A., Pilkington, W., Brown, L., Billings, V., Hoffler, U., Paulin, L., ... Kumar, D. (2021). COVID-19 vaccine hesitancy in underserved communities of North Carolina. PLoS One, 16(11), e0248542. doi: 10.1371/journal.pone.0248542
Durmus, A., Akbolat, M., Amarat, M. (2021). Turkish validity and reliability of COVID-19 vaccine literacy scale. Cukurova Medical Journal, 732-741. doi: 10.17826/cumj.870432
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) (2013). Health literacy: The solid facts. Erişim tarihi: 14.12.2021, https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/128703/e96854.pdf
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ). (2019). Ten threats to global health in 2019. Erişim tarihi: 11.04.2022, https://www.who.int/news-room/spotlight/ten-threats-to-global-health-in-2019
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ). (2021). Coronavirus disease (COVID-19). Erişim tarihi: 14.12.2021, https://www.who.int/health-topics/coronavirus#tab=tab_1
Eadie, C. (2014). Health literacy: A conceptual review. Medical-Surgical Nursing, 23(1), S1-S1.
Ebrahimi, O. V., Johnson, M. S., Ebling, S., Amundsen, O. M., Halsøy, Ø., Hoffart, A., ... Johnson, S. U. (2021). Risk, trust, and flawed assumptions: vaccine hesitancy during the COVID-19 pandemic. Frontiers in Public Health, 9, 700213. doi: 10.3389/fpubh.2021.700213
El Gamal, M., Siddiqua, A., Abdul, W. K., Almurshidi, B. H., Howari, F. M. (2022). Investigation of factors affecting COVID-19 vaccine acceptance among communities of universities in the United Arab Emirates. Human Vaccines & Immunotherapeutics, 18(5), 2068930. doi: 10.1080/21645515.2022.2068930
Ersin, F., Gözükara, F., Polat, P., Erçetin, G., Bozkurt, M. E. (2015). Determining the health beliefs and breast cancer fear levels ofwomen regarding mammography. Turkish Journal of Medical Sciences, 45(4), 775-781. doi: 10.3906/sag-1406-74
Ertaş, H., Göde, A. (2021). Sağlık okuryazarlığı ile aşı karşıtlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Journal of Academic Value Studies, 1, 1-14. doi: 10.29228/javs.49907
Gendler, Y., Ofri, L. (2021). Investigating the influence of vaccine literacy, vaccine perception and vaccine hesitancy on Israeli parents’ acceptance of the COVID-19 vaccine for their children: A cross-sectional study. Vaccines, 9(12), 1391. doi: 10.3390/vaccines9121391
George, D., Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
Gusar, I., Konjevoda, S., Babić, G., Hnatešen, D., Čebohin, M., Orlandini, R., Dželalija, B. (2021). Pre-Vaccination COVID-19 vaccine literacy in a Croatian adult population: A cross-sectional study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(13), 7073. doi: 10.3390/ijerph18137073
Gür, E. (2019). Vaccine hesitancy-vaccine refusal. Turkish Archives of Pediatrics/Türk Pediatri Arşivi, 54(1), 1.
Ishikawa, H., Takeuchi, T., Yano, E. (2008). Measuring functional, communicative, and critical health literacy among diabetic patients. Diabetes Care, 31(5), 874-879. doi: 10.2337/dc07-1932
Joshi, A., Kaur, M., Kaur, R., Grover, A., Nash, D., El-Mohandes, A. (2021). Predictors of COVID-19 vaccine acceptance, intention, and hesitancy: a scoping review. Frontiers in Public Health, 9, 698111. doi: 10.3389/fpubh.2021.698111
Karagöz, Y. (2019). SPSS-AMOS-META Uygulamalı İstatistiksel Analizler. (Güncellenmiş 2. Basım). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Karaman, D., Yılmaz, D., Yılmaz, H. (2021). İntörn hemşirelik öğrencilerinin Koronavirüs (COVID-19) korkusunun aşı karşıtlığına etkisinin incelenmesi. The Journal of Turkish Family Physician, 12(4), 179-191. doi: 10.15511/tjtfp.21.00479
Khalafalla, H. E., Tumambeng, M. Z., Halawi, M. H. A., Masmali, E. M. A., Tashari, T. B. M., Arishi, F. H. A., ... Mahfouz, M. S. (2022). COVID-19 vaccine hesitancy prevalence and predictors among the students of Jazan University, Saudi Arabia using the health belief model: a Cross-Sectional Study. Vaccines, 10(2), 289. doi: 10.3390/vaccines10020289
Kılınçarslan, M. G., Sarigül, B., Toraman, C., Şahin, E. M. (2020). Development of valid and reliable scale of vaccine hesitancy in Turkish language. Konuralp Medical Journal, 12(3), 420-429. doi: 10.18521/ktd.693711
Kweon, S. S., Yun, I., Choi, C., Ryu, S. Y., Cho, J. H., Shin, M. H. (2022). Factors associated with COVID-19 vaccine hesitancy in Korea. Chonnam Medical Journal, 58(1), 43. doi: 10.4068/cmj.2022.58.1.43
Lucia, V. C., Kelekar, A., Afonso, N. M. (2021). COVID-19 vaccine hesitancy among medical students. Journal of Public Health, 43(3), 445-449. doi: 10.1093/pubmed/fdaa230
MacDonald, N. E. (2015). Vaccine hesitancy: Definition, scope and determinants. Vaccine, 33(34), 4161-4164. doi: 10.1016/j.vaccine.2015.04.036
Nath, R., Imtiaz, A., Nath, S. D., Hasan, E. (2021). Role of vaccine hesitancy, eHealth literacy, and vaccine literacy in young adults’ COVID-19 vaccine uptake intention in a lower-middle-income country. Vaccines, 9(12), 1405. doi: 10.3390/vaccines9121405
Özbey, G. A., Acar, G. A., Bozdağ, F., Yalçın, B. N. B., Çoban, T., Ener, D., … Yekdeş, D. H. (2021). Pandeminin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü. P. Okyay, S. Üner (Ed.). Halk sağlığı bakış açısıyla COVID-19, Pandeminin İlk Yılı: yapılanlar–yapıl(a)mayanlar–yapılması gerekenler. Ankara: Hipokrat Yayıncılık.
Patwary, M. M., Alam, M. A., Bardhan, M., Disha, A. S., Haque, M. Z., Billah, S. M., ... Kabir, R. (2022). COVID-19 vaccine acceptance among low-and lower-middle-income countries: a rapid systematic review and meta-analysis. Vaccines, 10(3), 427. doi: 10.3390/vaccines10030427
Ratzan, S. C. (2011). Vaccine literacy: A new shot for advancing health. Journal of health communication, 16(3), 227-229. doi: 10.1080/10810730.2011.561726
Ren, L. L., Wang, Y. M., Wu, Z. Q., Xiang, Z. C., Guo, L., Xu, T., ... Wang, J. W. (2020). Identification of a novel coronavirus causing severe pneumonia in human: a descriptive study. Chinese Medical Journal, 133(09), 1015- 1024. doi: 10.1097/CM9.0000000000000722
Roy, D. N., Huda, M. N., Azam, M. S. (2022). Factors influencing COVID-19 vaccine acceptance and hesitancy among rural community in Bangladesh: a cross-sectional survey based study. Human Vaccines & Immunotherapeutics, 18(5), 2064685. doi: 10.1080/21645515.2022.2064685
Saied, S. M., Saied, E. M., Kabbash, I. A., Abdo, S. A. E. F. (2021). Vaccine hesitancy: Beliefs and barriers associated with COVID‐19 vaccination among Egyptian medical students. Journal of Medical Virology, 93(7), 4280-4291. doi: 10.1002/jmv.26910
Salali, G. D., Uysal, M. S. (2022). COVID-19 vaccine hesitancy is associated with beliefs on the origin of the novel coronavirus in the UK and Turkey. Psychological Medicine, 52(15), 3750-3752. doi: 10.1017/S0033291720004067
Sallam, M., Al-Sanafi, M., Sallam, M. (2022). A global map of COVID-19 vaccine acceptance rates per country: an updated concise narrative review. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 21-45. doi: 10.2147/JMDH.S347669
Shakeel, C. S., Mujeeb, A. A., Mirza, M. S., Chaudhry, B., Khan, S. J. (2022). Global COVID-19 vaccine acceptance: a systematic review of associated social and behavioral factors. Vaccines, 10(1), 110. doi: 10.3390/vaccines10010110
Tam, C. C., Qiao, S., Li, X. (2022). Factors associated with decision making on COVID-19 vaccine acceptance among college students in South Carolina. Psychology, Health & Medicine, 27(1), 150-161. doi: 10.1080/13548506.2021.1983185
Troiano, G., Nardi, A. (2021). Vaccine hesitancy in the era of COVID-19. Public Health, 194, 245-251. doi: 10.1016/j.puhe.2021.02.025
Willis, D. E., Presley, J., Williams, M., Zaller, N., McElfish, P. A. (2021). COVID-19 vaccine hesitancy among youth. Human Vaccines & Immunotherapeutics, 17(12), 5013-5015. doi: 10.1080/21645515.2021.1989923

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ebru Sönmez Sarı ^*
0000-0001-7337-4853
Türkiye

Zila Özlem Kırbaş
0000-0003-4030-5442
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

24 Ağustos 2023

Yayımlanma Tarihi

24 Ağustos 2023

Gönderilme Tarihi

31 Mart 2023

Kabul Tarihi

8 Temmuz 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 5 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1274199

IZ

https://izlik.org/JA73ER74LW

APA

Sönmez Sarı, E., & Kırbaş, Z. Ö. (2023). Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(2), 141-150. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1274199

AMA

1.Sönmez Sarı E, Kırbaş ZÖ. Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2023;5(2):141-150. doi:10.46413/boneyusbad.1274199

Chicago

Sönmez Sarı, Ebru, ve Zila Özlem Kırbaş. 2023. “Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 5 (2): 141-50. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1274199.

EndNote

Sönmez Sarı E, Kırbaş ZÖ (01 Ağustos 2023) Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 5 2 141–150.

IEEE

[1]E. Sönmez Sarı ve Z. Ö. Kırbaş, “Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı”, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 2, ss. 141–150, Ağu. 2023, doi: 10.46413/boneyusbad.1274199.

ISNAD

Sönmez Sarı, Ebru - Kırbaş, Zila Özlem. “Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 5/2 (01 Ağustos 2023): 141-150. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1274199.

JAMA

1.Sönmez Sarı E, Kırbaş ZÖ. Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2023;5:141–150.

MLA

Sönmez Sarı, Ebru, ve Zila Özlem Kırbaş. “Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 2, Ağustos 2023, ss. 141-50, doi:10.46413/boneyusbad.1274199.

Vancouver

1.Ebru Sönmez Sarı, Zila Özlem Kırbaş. Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 01 Ağustos 2023;5(2):141-50. doi:10.46413/boneyusbad.1274199

Cited By

COVID-19 Vaccine Literacy, Attitudes Towards Vaccine, and Related Factors Among Health Sciences Faculty Students

Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi

https://doi.org/10.69487/hemarge.1798131

23788 Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Üniversite Öğrencilerinde COVID-19 Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Karşıtlığı

Öz

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

COVID-19 Vaccine Literacy and Vaccine Hesitancy Among University Students

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

COVID-19 Vaccine Literacy, Attitudes Towards Vaccine, and Related Factors Among Health Sciences Faculty Students