Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması

Demet Sökün Ayaz; Suzan Yıldız

doi:10.46413/boneyusbad.1409869

EN TR

Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması

Öz

İnsanoğlunun temel gereksinimlerinden biri olan uyku, yaşamın önemli fizyolojik olaylarından biridir. Bireyin sağlığını sürdürebilmesi için yaşına uygun oranda kaliteli bir uykuya ihtiyacı vardır. Ancak çocuklarda, özellikle adolesan dönemde uyku ile ilişkili problemler sıklıkla görülebilmekte ve kaliteli bir yaşam sürmelerine engel olmaktadır. Adolesan döneme özgü yaşanan sorunları çözümlemek uyku ile ilgili oluşabilecek problemleri ortadan kaldırmaya katkı sağlayabilir. Son yıllarda adolesanlarda sağlığın korunması ve tedaviye uyum süreçlerinde kullanımı giderek yaygınlaşan, etkinliği kanıtlanmış motivasyonel görüşme tekniği; uygulanması kolay, pratik bir yöntem olup uyku problemlerini ortadan kaldıracağı düşünülmektedir. Bu derlemede motivasyonel görüşme tekniği ve uyku sorunu yaşayan adolesanlarda kullanımının önemi vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Adölesan, Uyku, Uyku bozuklukları, Motivasyonel görüşme

Destekleyen Kurum

Destekleyen Kurum Bulunmamaktadır

Etik Beyan

Bu bir derleme makaledir. Etik kurul onayı gerekmez

Teşekkür

YOK

Kaynakça

André, N., Béguier, S. (2015). Using motivational interviewing as a supplement to physical activity program in obese adolescents: A randomized controlled study study. Eating and Weight Disorders, 20(4), 519-523. doi: 10.1007/s40519-015-0219-7.
Arkkukangas, M., Hultgren, S. (2019). Implementation of motivational interviewing in a fall prevention exercise program: Experiences from a randomized controlled trial. BioMed Central(BMC) Research Notes, 12(1), 270. doi: 10.1186/s13104-019-4309-x.
Ardıç, E., Ünsal Barlas, G., Karaca, S. (2021). Hemşirelik öğrencilerinde motivasyonel görüşmenin kilo verme üzerine etkisi. Journal of Health Sciences and Management, 1(2), 69-74. doi: 10.29228/johesam.1
Baykal-Çiftçi, D. (2023). Motivasyonel görüşmenin tip 1 diyabetli çocukların ebeveynlerinde hipoglisemi korkusu bakım verme yorgunluk ve öz merhamete etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Okan Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul
Bildirici, Y., Sungur, S., Muz, F. N. Ö., Mediha, B. A. L., Akkoca, Z., Metintas, S. (2023). Okul çocuklarında uyku bozukluğu semptomları ile sağlıklı yaşam davranışları arasındaki ilişki. Osmangazi Tıp Dergisi, 45(5), 732-746. doi: 10.20515/otd.1344793
Bilgin, S., Evcimen, H. (2020). Fazla kilolu ve obez adölesanlarda motivasyonel görüşme tekniğinin kullanımı. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(2), 258-262. doi: 10.33631/duzcesbed.553805
Bülbül, S., Kurt, G., Ünlü, E., Kırlı, E. (2010). Adolesanlarda uyku sorunları ve etkileyen faktörler. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 53(3), 204-210.
Bonde, A. H., Bentsen, P., Hindhede, A. L. (2014). School Nurses’ experiences with motivational interviewing for preventing childhood obesity. The Journal of School Nursing, 30(6), 448-455. doi: 10.1177/1059840514521240
Browne, N. E., Newton, A. S., Gokiert, R., Holt, N. L., Gehring, N. D., Perez, A., Ball, G. D. (2022). The application and reporting of motivational interviewing in managing adolescent obesity: A scoping review and stakeholder consultation. Obesity Reviews, 23(11), doi: 10.1111/obr.13505.
Cankardaş S., İnce B. (2020). Çocukluk dönemi uyku sorunlarının tedavisinde davranışçı müdahalelerin etkinliği: Gözden geçirme çalışması. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 9(3), 237-347. doi: 10.5455/JCBPR.53091

Ceylan, Ç., Törüner Kılıçarslan, E. (2020). Adölesanlarda sağlık davranışı değişikliğinde motivasyonel görüşmenin kullanılması: sistematik derleme. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2(1), 39-51.
Chervin R., D., Dillon J., E,, Archbold K.,H, Ruzicka D., L. (2003). Conduct problems and symptoms of sleep disorders in children. Journal of American Academy of Child and Adolescenty Psychiatr, 42(1), 201-208. doi: 10.1097/00004583-200302000-00014.
Cingöz Bilgiç E. (2019). The investigation of sleep disorders of the children and adolescents with divorced and non-divorced parents. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Colby, S. M., Monti, P. M., Barnett, N. P., Rohsenow, D. J., Weissman, K., Spirito, A.,… Lewander, W. J. (1998). Brief motivational interviewing in a hospital setting for adolescent smoking: a preliminary study. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 66(3), 574-8. doi: 10.1037//0022-006x.66.3.574
Çağlar, S. (2020). Sosyal medya hatırlatmaları ile desteklenen ve desteklenmeyen uyku eğitiminin 14-18 yaş grubu ergenlerde uyku kalitesi üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bolu.
Çiftçi-Baykal D. (2023). Motivasyonel görüşmenin tip 1 diyabetli çocukların ebeveynlerinde hipoglisemi korkusu bakım verme yorgunluk ve öz merhamete etkisi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Okan Üniversitesi, İstanbul.
Çubukcu E., Yardımcı F. (2022). Why is adolescent health important? Recent Research Studies in, page 57-74.
D'Amico, E. J., Houck, J. M., Hunter, S. B., Miles, J. N., Osilla, K. C., Ewing, B. A. (2015). Group motivational interviewing for adolescents: change talk and alcohol and marijuana outcomes. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 83(1), 68-80. doi: 10.1037/a0038155.
Dicle, A. N. (2017). Motivasyonel görüşme: Öğeler, ilke ve yöntemler. International Journal Of Socıal Humanıtıes Sciences Research, 4(15), 2043-2053.
Early, G. J., Cheffer, N. D. (2019). Motivational interviewing and home visits to ımprove health behaviors and reduce childhood obesity: A pilot study. Hispanic Health Care International, 17(3), 103-110. doi: 10.1177/1540415319836384
Ertem, M. Y., Duman, Z. Ç. (2019). The effect of motivational interviews on treatment adherence and insight levels of patients with schizophrenia: A randomized controlled study. Perspectives in Psychiatric Care, 55(1), 75-86. doi: 10.1111/ppc.12301.
Erol, S., & Erdoğan, S. (2007). Sağlık davranışlarını geliştirmek ve değiştirmek için transteoretik modelin kullanılması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(2), 86-94.
Freira, S., Fonseca, H., Williams, G., Ribeiro, M., Pena, F., Machado, M.,D,C., Lemos, M. S. (2019). Quality-of-life outcomes of a weight management program for adolescents based on motivational interviewing. Patient Education and Counseling, 102(4), 718-725. doi: 10.1016/j.pec.2018.11.011.
Haylı, Ç. M., Demir Kösem D. (2023). Ergenlerde uyku ve uyku alışkanlıklarının değerlendirilmesi. Journal of Turkish Sleep Medicine, 10(1), 9-16. doi: 10.4274/jtsm.galenos.2022.70783
Heckman, C. J., Egleston, B. L., Hofmann, M. T. (2010). Efficacy of motivational interviewing for smoking cessation: A systematic review and meta-analysis. Tobacco Control, 19(5), 410-416. doi: 10.1136/tc.2009.033175.
Hemmati Maslakpak, M., Parizad, N., Ghahremani, A., Alinejad, V., (2021). The effect of motivational ınterviewing on the self-efficacy of people with type 2 diabetes: A randomised controlled trial. Journal of Diabetes Nursing, 25(4), 1-8
Genç S., Dikmen N. (2017). Yeni uyku bozuklukları sınıflaması (ICSD-3): ICSD-3 ile uykuda solunum bozuklukları sınıflamasındaki değişiklikler. Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Dergisi, 8(31), 23-31.
Ige, T. J., DeLeon, P., Nabors, L. (2017). Motivational interviewing in an obesity prevention program for children. Health Promotion Practice, 18(2), 263-274. doi: 10.1177/1524839916647330
Kandemir, M., Bozdemir, E, Hayran, Y., Tonga, Z., Kandemir, A. (2021). Çocuk ve ergenler için uyku yoksunluğu ölçeği. Journal of Individual Differences in Education, 3(1),48-61. doi: 10.47157/jietp.875187
Kaur H, Bhoday H. S.(2017). Changing adolescent sleep patterns: Factors affecting them and the related problems. The Journal Of the Association Physicians of India. 5(3):73-77.
Karatay, G., Kublay, G., Emiroğlu, O. N. (2010). Effect of motivational interviewing on smoking cessation in pregnant women. Journal of Advanced Nursing, 66(6), 1328-1337. doi:10.1111/j.1365-2648.2010.05267.x.
Kızılırmak, M., Demir, S. (2018). Motivasyonel görüşme ve hemşirelikte kullanımı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(4), 103-109.
Kose, S., Yildiz, S. (2021). Motivational support programme to enhance health and well-being and promote weight loss in overweight and obese adolescents: A Randomized controlled trial in Turkey. Internatıonal Journal of Nursing Practice, 27(1). doi: 10.1111/ijn.12878.
Levensky ER, Forcehimes A, O’Donohue WT, Beitz K. (2007) Motivational interviewing: An evidence-based approach to counseling helps patients follow treatment recommendations. American Journal of Nursing; 107(10), 50- 58. doi: 10.1097/01.NAJ.0000292202.06571.24.
Li HY, Lee LA. (2009). Sleep-disordered breathing in children. Chang Gung Medical Journal, 32(3), 247-257
Mazurek MO, Sohl K. (2016). Sleep and behavioral problems in children with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 46(6), 1906-1915. doi: 10.1007/s10803-016-2723-7
Meltzer, L. J., Johnson, C., Crosette, J., Ramos, M., Mindell, J. A. (2010). Prevalence of diagnosed sleep disorders in pediatric primary care practices. Pediatrics 125(6). doi:10.1542/peds.2009-2725.
Murphy, J. G., Dennhardt, A. A., Skidmore, J. R., Martens, M. P., McDevitt-Murphy, M. E. (2010). Computerized versus motivational interviewing alcohol interventions: İmpact on discrepancy, motivation, and drinking. Psychology of Addictive Behaviors, 24(4), 628. doi: 10.1037/a0021347
Meltzer, L. J., Plaufcan, M. R., Thomas, & Mindell, J. A. (2014). Sleep problems and sleep disorders in pediatric primary care: treatment recommendations, persistence, and health care utilization. Journal of Clinical Sleep Medicine, 10(4), 421-426. doi: 10.5664/jcsm.3620
Nasstasia, Y., Baker, A. L., Lewin, T. J., Halpin, S. A., Hides, L., Kelly, B. J., Callister, R. (2019). Differential treatment effects of an integrated motivational interviewing and exercise intervention an depressive symptom profiles and associated factors: A randomised controlled cross-over trial among youth with major depression. Journal of Affective Disorders, 259, 413-423. doi:10.1016/j.jad.2019.08.035
Özdemir, H., Taşcı, S. (2012). Motivasyonel görüşme tekniği ve hemşirelikte kullanımı. ERÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(1), 41-47
Palacio, A., Garay, D., Langer, B., Taylor, J., Wood, B. A., & Tamariz, L. (2016). Motivational interviewing improves medication adherence: a systematic review and meta-analysis. Journal Of General İnternal Medicine, 31(8), 929-940. doi: 10.1007/s11606-016-3685-3.
Rohsenow, D. J., Martin, R. A., Monti, P. M., Colby, S. M., Day, A. M., Abrams, D. B., ... Swift, R. M. (2014). Motivational interviewing versus brief advice for cigarette smokers in residential alcohol treatment. Journal of Substance Abuse Treatment, 46(3), 346-355. doi: 10.1016/j.jsat.2013.10.002
Riekert KA, Borrelli B, Bilderback A, Rand C.S. (2011). The development of a motivational interviewing intervention to promote medication adherence among inner-city, African-American adolescents with asthma. Patient Education and Counseling 82(1), 117-122. doi: 10.1016/j.pec.2010.03.005.
Suire, K. B., Kavookjian, J., Wadsworth, D. D. (2020). Motivational interviewing for overweight children: A systematic review. pediatrics, 146(5). doi: 10.1542/peds.2020-0193
Şenol, V., Soyuer, F., Akça, R. P., Argün, M. (2012). Adolesanlarda uyku kalitesi ve etkileyen faktörler. Kocatepe Tıp Dergisi, 13(2), 93-104.
Taş, F., Seviğ, E. Ü., Güngörmüş, Z. (2016). Sigara bağımlılığında davranış değişimi için transteoretik model ile motivasyonel görüşme tekniğinin kullanılması. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 8(4), 380-392. doi: 10.18863/pgy.253444
Zhang WJ., Yan C., Shum D., Deng CP. (2020). Responses to academic stress mediate the association between sleep difficulties and depressive/anxiety symptoms in chinese adolescents. Journal of Affective Disorders, (15), 263:89-98. doi: 10.1016/j.jad.2019.11.157
Vardar S, Öztürk L, Vardar E, Kurt C. (2005). Ergen sporcu kızlarda egzersiz yoğunluğu ve öznel uyku kalitesi ilişkisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 6(3), 154-62
Yıldız, İ., Bayat, M. (2018). Motivasyonel görüşmenin çocuk ve adölesanlarda kullanımı. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(4), 249-257. doi: 10.26453/otjhs.351343
Yetim, A., Tipici, B. E., Durak, C., Apaydın, R., Güdek, K., Baş, F. (2023). Obez bir ergende motivasyonel görüşme tekniğinin etkisi: Olgu sunumu ve literatür taraması. Journal of the Child/Çocuk Dergisi, 23(2), 189-193. doi: 10.26650/jchild.2023.891281
Wu, L., Gao, X., Lo, E.C.M., Ho, S.M.Y., McGrath, C., Wong, M.C.M. (2017). Motivational ınterviewing to promote oral health in adolescents. Journal of Adolescent Health, 61(3), 378-384. doi: 10.1016/j.jadohealth.2017.03.010

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Demet Sökün Ayaz ^*
0009-0007-1025-1937
Türkiye

Suzan Yıldız
0000-0002-2528-2185
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

22 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

21 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

25 Aralık 2023

Kabul Tarihi

27 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1409869

IZ

https://izlik.org/JA67ES26RE

APA

Sökün Ayaz, D., & Yıldız, S. (2025). Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 7(1), 279-285. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1409869

AMA

1.Sökün Ayaz D, Yıldız S. Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2025;7(1):279-285. doi:10.46413/boneyusbad.1409869

Chicago

Sökün Ayaz, Demet, ve Suzan Yıldız. 2025. “Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 7 (1): 279-85. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1409869.

EndNote

Sökün Ayaz D, Yıldız S (01 Nisan 2025) Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 7 1 279–285.

IEEE

[1]D. Sökün Ayaz ve S. Yıldız, “Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması”, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 1, ss. 279–285, Nis. 2025, doi: 10.46413/boneyusbad.1409869.

ISNAD

Sökün Ayaz, Demet - Yıldız, Suzan. “Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 7/1 (01 Nisan 2025): 279-285. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1409869.

JAMA

1.Sökün Ayaz D, Yıldız S. Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2025;7:279–285.

MLA

Sökün Ayaz, Demet, ve Suzan Yıldız. “Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 1, Nisan 2025, ss. 279-85, doi:10.46413/boneyusbad.1409869.

Vancouver

1.Demet Sökün Ayaz, Suzan Yıldız. Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 01 Nisan 2025;7(1):279-85. doi:10.46413/boneyusbad.1409869

23788 Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması

Sleep Problems in Adolescents and the Importance of Motivational Interviewing: A Review Study

Öz

Anahtar Kelimeler

Adolesanlarda Uyku Sorunları ve Motivasyonel Görüşmenin Önemi: Derleme Çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster