Acil Sağlık Çalışanları Arasında İlaç Uygulama Hataları ve Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 1 , 1 - 11 , 27.04.2026

Merve Can Özcebeci , Merve Tarhan

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1544078

https://izlik.org/JA72KP54UR

Öz

Amaç: İlaç uygulama hataları, ilaç güvenliği açısından yüksek risk taşıyan acil servislerde önemli bir sorundur. Araştırma, acil sağlık çalışanları arasında ilaç uygulama hataları ve etkileyen faktörleri incelemeyi amaçladı.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel tasarımlı araştırma, İstanbul’da dokuz özel hastanenin acil servislerinde görevli 144 sağlık çalışanıyla gerçekleştirildi. Öz bildirime dayalı bir anket formu ile veriler toplandı.
Bulgular: Son 12 ayda %20,84’ü ilaç uygulama hatası yapmıştı. Beş yıl ve üzeri mesleki deneyime sahip olanlara kıyasla, altı ay-iki yıl deneyime sahip olanların (OR=199,31; %95 GA: 20,93–1897,45; p<0,001) ve iki-dört yıl deneyime sahip olanların (OR=23,13; %95 GA: 3,47–154,11; p=0,001) hata yapma olasılığı anlamlı derecede yüksekti. İlaç uygulama hatasını bildirmek, hata yapma olasılığının daha düşük olmasıyla ilişkiliydi (OR=0,13; %95 GA: 0,02–0,61; p=0,010). İlaç ve Transfüzyon Uygulamaları Alt Boyutundaki her bir puanlık artış, hata yapma olasılığında %22 azalma ile ilişkiliydi (OR=0,78; 95% CI=0,70-0,86.; p<0,001).
Sonuç: Daha fazla mesleki deneyim, ilaç uygulama hatalarını bildirmek ve ilaç ve transfüzyon uygulamalarında düşük hata eğilimi, ilaç uygulama hatası yapma olasılığını azaltan faktörlerdi. Yeni mezun sağlık çalışanlarının ilaç uygulama hatalarına yönelik farkındalığının geliştirilmesi, hasta güvenliği kültürünün iyileştirilmesi ve acil servislere özgü düzenlemelerin oluşturulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Acil hemşireliği , Acil tıp teknisyenleri , Hastane acil servisi , Hasta güvenliği , İlaç hataları.

Etik Beyan

Bu araştırma için İstanbul Medipol Üniversitesi Sosyal Bilimler Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik onay alınmıştır (Tarih: 07.10.2021, Karar No: 100).

Examining Medication Administration Errors and Affecting Factors Among Emergency Healthcare Workers

https://izlik.org/JA72KP54UR

Öz

Aim: Medication administration errors are a significant problem in emergency departments, which are high-risk environments for medication safety. The study aimed to examine the factors affecting medication administration errors among emergency healthcare workers.
Material and Method: The descriptive cross-sectional study was conducted with 144 healthcare workers in the emergency departments of nine private hospitals in Istanbul. Data were collected through a self-administered questionnaire.
Results: In the last 12 months, 20.84% made a medication administration error. Compared with those having five or more years of professional experience, workers with six months to two years of experience (OR=199.31; 95% CI=20.93-1897.45; p<0.001) and those with two to four years of experience (OR=23.13; 95% CI=3.47-154.11; p=0.001) had significantly higher odds of making an error. Reporting a medication administration error was associated with lower odds of having made an error (OR=0.13; 95% CI: 0.02–0.61; p=0.010). Each one-point increase in the Medication and Transfusion Practices Subscale was associated with a 22% reduction in the odds of making an error (OR=0.78; 95% CI=0.70-0.86; p<0.001).
Conclusion: Greater professional experience, reporting medication administration errors, and lower error tendency in medication and transfusion practices were associated with reduced likelihood of errors. Developing new graduates’ awareness of medication administration errors, improving patient safety culture, and implementing emergency department-specific regulations are recommended.

Anahtar Kelimeler

Emergency nursing , Emergency medical technicians , Hospital emergency service , Patient safety , Medication errors.

Etik Beyan

Ethical approval was received for this research from Istanbul Medipol University Social Sciences Scientific Research Ethics Committee (Date: 07.10.2021, Decision No: 100).

Kaynakça

• Acheampong, F., Tetteh, A. R., Anto, B. P. (2016). Medication administration errors in an adult emergency department of a tertiary health care facility in Ghana. Journal of Patient Safety, 12(4), 223-28. doi:10.1097/pts.0000000000000105
• Alebachew, W., Tsegaye, D., Alem, G., Tesema, Z. (2020). Medication administration error and associated factors among nurses in referral hospitals, Amhara region, Ethiopia, 2019. Research Square,. Preprint form. doi:10.21203/rs.2.21564/v1
• Arslan, S., Fidan, Ö., Şanlialp Zeyrek, A., Ok, D. (2022). Intravenous medication errors in the emergency department, knowledge, tendency to make errors and affecting factors: An observational study. International Emergency Nursing, 63, 101190. doi:10.1016/j.ienj.2022.101190
• Asefa K.K., Dagne D., Mekonnen W.N. (2021). Medication administration error reporting and associated factors among nurses working in public hospitals, Ethiopia: A cross-sectional study. Nursing Research and Practice, 2021, 1384168. doi:10.1155/2021/1384168
• Aygin, D., Yaman, Ö., Bitirim, E. (2020). İlaç uygulama hataları: Acil servis örneği. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 75-82.
• Başer, S., Manav, G. (2018). Çocuk hemşirelerinin ilaç hatası yapma durumları ve eğilimlerinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 41-49.
• Bişkin, S., Cebeci, F. (2017). Acil servislerde ilaç uygulama hataları. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 180–185.
• Elliott, R. A., Camacho, E., Jankovic, D., Sculpher, M. J., Faria, R. (2021). Economic analysis of the prevalence and clinical and economic burden of medication error in England. BMJ Quality & Safety, 30(2), 96–105. doi:10.1136/bmjqs-2019-010206.
• Institute of Medicine (2000) Committee on Quality of Health Care in America. To Err is Human: Building a Safer Health System. National Academies Press, Washington (DC), US.
• Isaacs, A. N., Ch'ng, K., Delhiwale, N., Taylor, K., Kent, B., Raymond, A. (2021). Hospital medication errors: a cross-sectional study. International Journal for Quality in Health Care: Journal of the International Society for Quality in Health Care, 33(1), mzaa136. doi:10.1093/intqhc/mzaa136.
• Izadpanah, F., Nikfar, S., Bakhshi Imcheh, F., Amini, M., Zargaran, M. (2018). Assessment of frequency and causes of medication errors in pediatrics and emergency wards of teaching hospitals affiliated with Tehran University of Medical Sciences (24 hospitals). Journal of Medicine and Life, 11(4), 299–305. doi:10.25122/jml- 2018-0046
• Karagözoğlu, Ş., Otu, M., Coşkun, G. (2019). Bir araştırma ve uygulama hastanesinde ilaç hatalarının bildirimine yönelik hemşirelerin düşünceleri ve ilaç hatalarını raporlama alışkanlıkları. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(1), 26-39.
• Kukielka, E., Jones, R. (2022). Medication safety in the emergency department: A study of serious medication errors reported by 101 hospitals from 2011 to 2020. Patient Safety, 4(1): 49-59. doi:10.33940/data/2022.3.5
• Miladinia, M., Nouri, E. M. (2022). The challenge of medication errors in the emergency department setting. Journal of Emergency Practice and Trauma, 8(1), 1-2. doi:10.34172/jept.2021.19
• Mosakazemi, S.Z., Bastani, P., Marzaleh, M.A., Peyravi, M.R. (2019). A survey on the frequency of medication errors caused due look alike drugs in the emergency department of the educational hospitals of Shiraz, Iran, 2016. Iranian Journal of Health, Safety and Environment, 6(1) 1167-1164.
• Mulac, A., Taxis, K., Hagesaether, E., Gerd Granas, A. (2021). Severe and fatal medication errors in hospitals: findings from the Norwegian Incident Reporting System. European Journal of Hospital Pharmacy: Science and Practice, 28(Suppl 2), e56–e61. doi:10.1136/ejhpharm-2020-002298
• Özata, M., Altunkan, H. (2010, Nisan). Hemşirelerin tıbbi hataya eğilim ölçeğinin geliştirilmesi ve geçerlilik güvenirlilik analizinin yapılması. Sözel bildiri, II. Uluslararası Sağlıkta Performans ve Kalite Kongresi, Ankara.
• Pérez-Díez, C., Real-Campaña, J.M., Noya-Castro, M.C., Andrés-Paricio, F., Reyes Abad-Sazatornil, M., Bienvenido Povar-Marco, J. (2017). Medication errors in a hospital emergency department: study of the current situation and critical points for improving patient safety]. Emergencias, 29(6), 412-415.
• Sanduende-Otero, Y., Villalón-Coca, J., Romero-García, E., Díaz-Cambronero, Ó., Barach, P., Arnal-Velasco, D. (2020). Patterns in medication incidents: A 10-yr experience of a crossnational anaesthesia incident reporting system. British Journal of Anaesthesia, 124(2), 197–205. doi:10.1016/j.bja.2019.10.013
• Shitu, Z., Aung, M.M.T., Kamauzaman, T.H.T., Ab Rahman, A.B. (2020). Prevalence and characteristics of medication errors at an emergency department of a teaching hospital in Malaysia. BMC Health Services Research, 20, 56. doi:10.1186/s12913-020-4921-4.
• Tabachnick, B. G., Fidell, L. S. (2013). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı. (M. Baloğlu, Çev.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Tarhan, M., Ersoy, E., Yılmaz, A.G., Dalar, L., (2020). Acil hemşirelerinin ilaç uygulama hatalarını etkileyen faktörlerin incelenmesi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 2(2), 63-72.
• T. C. Sağlık Bakanlığı. (2018). Güvenlik Raporlama Sistemi 2017 Türkiye İstatistikleri. Erişim tarihi 05.06.2023, https://hgbs.saglik.gov.tr/Default.aspx
• Trawneh, M., Kashman, M., Taleb, Y., Al Sharari, S., Al Dalabeh, O. (2020). Frequency of medication errors in an emergency department of Prince Zaid Bin al Hussien Hospital, Jordan. International Research Journal of Pharmacy and Medical Sciences, 4(1), 11-2.
• Uzuntarla, E., Tural Büyük, E. (2021). Hemşirelerin ilaç uygulama hata deneyimleri ile ilaç hata nedenlerine yönelik algıları. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 641-54. doi:10.47115/jshs.1001431
• Üstüner Top, F., Çam, H.H. (2016). Hastanelerde çalışan hemşirelerin ilaç uygulama hataları ve etkileyen faktörlerin incelenmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15(3), 213-19. doi:10.5455/pmb.1-1143792015
• Vazin, A., Zamani, Z., Hatam, N. (2014). Frequency of medication errors in an emergency department of a large teaching hospital in southern Iran. Drug, Healthcare and Patient Safety, 6, 179-84. doi:10.2147/DHPS.S75223
• World Health Organization (2017). Medication without harm-global patient safety challenge on medication safety. Erişim tarihi 18.04.2023, https://www.who.int/initiatives/medication-without-harm
• Yıldız F.T., Yıldız İ. (2020). Hemşirelerin ilaç uygulama hatalarına yönelik bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi. Turkish Journal of Science and Health 1(1): 29-41.
• Yüksel Koçak, D., Yaman, Ş. (2015). Kadın doğum kliniklerinde çalışan hemşirelerin yaptıkları ilaç hataları ve etkileyen faktörler. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 12(2), 99-104. doi:10.5222/HEAD.2019.099