Öğrenci Hemşirelerin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ile Kolorektal Kanserden Korunmaya Yönelik Sağlık İnançları Arasındaki İlişki
Öz
Amaç: Hemşirelik öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarıyla kolorektal kanserden korunmaya yönelik sağlık inanç düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, ilişkisel tipteki bu araştırma 273 hemşirelik lisans öğrencisiyle gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında, tanıtıcı bilgiler formu, Bristol Gaita Skalası, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II (SYBDÖ-II) ve Kolorektal Kanserden Korunmaya Yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (KKKYSİMÖ) kullanıldı. Veri analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson Korelasyon Katsayısı, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Mann Whitney-U testi kullanıldı.
Bulgular: Katılımcıların yaşları ortalama 20.98±1.59 yıldı. Öğrenciler, SYBDÖ-II’de en düşük puanı fiziksel aktivite alt boyutundan, KKKYSİMÖ’de ise duyarlılık algısı alt boyutundan aldı. Yaş artıkça öğrencilerin beslenme, manevi gelişim ve güven-yarar-sağlık motivasyonu algısı düzeylerinin arttığı, engel algılarının ise azaldığı belirlendi (p<0.05). Günde 30 dakika ve daha uzun süre düzenli egzersiz yapmanın SYBDÖ-II puanlarını etkilediği saptandı (p<0.05). Ailesel kolorektal kanser öyküsü olanların duyarlılık algısının, düzenli egzersiz yapanların ise sağlık motivasyonu algısının anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlendi (p<0.05).
Sonuç: Araştırma bulguları, güven-yarar ve sağlık motivasyonu algısı yüksek olan hemşirelik öğrencilerinde, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının daha yüksek olduğunu gösterdi.
Anahtar Kelimeler
Kolorektal kanser, Hemşirelik öğrencileri, Sağlık inancı, Sağlıklı yaşam tarzı
Destekleyen Kurum
Bu araştırma, kamu, ticari veya kâr amacı gütmeyen sektörlerdeki fon sağlayıcı kuruluşlardan herhangi bir özel hibe almamıştır.
Etik Beyan
Araştırmanın Etik Yönü: Bu çalışma için etik kurul onayı Hacettepe Üniversitesi Etik Komisyonundan (Tarih: 18.04.2022 ve Sayı No: 2139769) ve kurum onayı Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dekanlığından (Tarih: 22.04.2022 ve Sayı No: 2151102) alınmıştır.
Teşekkür
Araştırmacılar, araştırmaya katkı veren tüm öğrenci hemşirelere teşekkür eder.
Kaynakça
- Açıkgöz, S. (2023). Yetişkin bireylerin kolorektal kanserle ilişkili sağlık inançları ve kolorektal kanser tarama davranışları. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 17(4), 505-511. doi:10.21763/tjfmpc.1353726
- Akhagba, O. (2021). Religiousity and perceived susceptibility of Nigerian women towards cervical cancer screening in Poland. Polish Journal of Applied Sciences, 5(3), 25-32.
- Aksuoğlu, A., Özşaker, E. (2023). Hemşirelik öğrencilerinin kendi meme kanseri farkındalıkları, sağlık inançları ve meme kanseri önleme davranışları arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış Doktora Tezi).Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
- Almadi, M. A., Mosli, M. H., Bohlega, M. S., Al Essa, M. A., AlDohan, M. S., Alabdallatif, T. A., … Mandil, A. (2015). Effect of public knowledge, attitudes, and behavior on willingness to undergo colorectal cancer screening using the health belief model. Saudi Journal of Gastroenterology: Official Journal of the Saudi Gastroenterology Association, 21(2), 71-77. doi:10.4103/1319-3767.153814
- Alpar, C. (Ed.). (2022). Spor sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlik güvenirlik SPSS de çözümleme adımları ile birlikte. (7. Baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
- Amirsasan, R., Akbarzadeh, M., Akbarzadeh, S. (2022). Exercise and colorectal cancer: prevention and molecular mechanisms. Cancer Cell International, 22(1), 247. doi:10.1186/s12935-022-02670-3
- Aoun, C., Nassar, L., Soumi, S., El Osta, N., Papazian, T., Rabbaa Khabbaz, L. (2019). The cognitive, behavioral, and emotional aspects of eating habits and association with impulsivity, chronotype, anxiety, and depression: A cross-sectional study. Frontiers in Behavioral Neuroscience, (6)13, 204. doi:10.3389/fnbeh.2019.00204
- Bahar, Z., Beşer, A., Gördes, N., Ersin, F., Kıssal, A. (2008). Sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği II’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Cumhuriyet Üniversitesi Hemsirelik Yüksekokulu Dergisi, 12(1), 1-13.
- Bakır, B., Çalapkorur, S. (2022). Üniversite öğrencilerinin beslenme durumları, posa tüketimleri ve bağırsak alışkanlıklarının değerlendirilmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 7(1), 33-40.
- Arıcan, H. Ö. B. (2021). Üniversite öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 59-73.