Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi

Endam Çetinkaya Ak; Sabriye Uçan Yamaç; Sema Göçmez; Gülşah Uğuryol

doi:10.46413/boneyusbad.1711171

TR EN

Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi

Öz

Amaç: Çalışmanın amacı, gebelik döneminde yaygın olarak görülen uyku sorunlarını ve bu sorunlara karşı kullanılan baş etme yöntemlerini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırma, Türkiye'nin güneyinde yer alan bir hastanenin kadın doğum polikliniğine başvuran 402 gebe ile yürütülmüştür. Veriler, “Gebelikte Yaşanan Uyku Sorunlarını Belirleme Ölçeği” ve “Gebelikte Yaşanan Uyku Sorunları ile Başa Çıkma Yöntemlerini Belirleme Ölçeği” kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Gebelerin %42.0’si üçüncü trimesterde yer almakta olup, uyku kalitesi puanı da anlamlı düzeyde düşük 6.02 ± 2.87 bulunmuştur. Gebelerin %62.2’si öğleden sonra/akşam saatlerinde kafein tüketmekte, %19.4’ü gece uykusunu etkileyecek düzeyde ağrı yaşamaktadır. Uyku sorunları ölçeği puan ortalaması 69.28 ± 15.64; baş etme ölçeği puan ortalaması ise 60.47 ± 12.60 olarak bulunmuştur. İki ölçek arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı düzeyde orta güçte bir ilişki belirlenmiştir (r=0.40, p<0.01). Sonuç: Çalışmada gebelik sürecinde uyku sorunları arttıkça başa çıkma stratejilerinin de arttığı; ancak bu stratejilerin çoğunlukla bireysel ve semptomatik yaklaşımlara dayandığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Başa çıkma yöntemleri, Gebelik, Uyku, Uykusuzluk

Determining the Sleep Problems Experienced by Pregnant Women and Their Coping Methods

Öz

Aim: The aim of the study is to determine the sleep problems commonly seen during pregnancy and the coping methods used to combat these problems. Material and Method: This cross-sectional study was conducted with 402 pregnant women who applied to the obstetrics and gynecology clinic of a hospital in southern Türkiye. Data were collected face-to-face using the "Scale for Determining Sleep Problems During Pregnancy" and the "Scale for Determining Methods for Coping with Sleep Problems During Pregnancy." Descriptive statistics and Pearson's correlation test were used in data analysis. Results: 42.0% of pregnant women were in their third trimester, and their sleep quality score was found to be significantly low at 6.02 ± 2.87. 62.2% of pregnant women consumed caffeine in the afternoon/evening hours, and 19.4% experienced pain at a level that interfered with their nighttime sleep. The mean score of the sleep problems scale was found to be 69.28 ± 15.64, and the mean score of the coping scale was found to be 60.47 ± 12.60. A positive, statistically significant, moderately strong correlation was determined between the two scales (r=0.40, p<0.01). Conclusion:The study determined that as sleep problems increased during pregnancy, coping strategies also increased; however, these strategies were mostly based on individual and symptomatic approaches.

Anahtar Kelimeler

Coping skills, Insomnia, Pregnancy, Sleep

Destekleyen Kurum

Yazarlar araştırmanın yürütülmesi sürecinde bir finansal destek almadıklarını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Çalışma için gerekli etik onay alınmıştır. Bu çalışma Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Rapor numarası, yer ve tarih: GO 2023/440, Burdur-Türkiye, 06.09.2023). Katılımcıdan çalışmanın amacı ve önemi anlatıldıktan sonra yazılı ve sözlü olarak aydınlatılmış onam alınmıştır. Çalışma Helsinki Deklarasyonu'na ve köken ülkenin etik standartlarına uygun olarak yürütülmüştür.

Teşekkür

Bu çalışmaya katılmayı kabul eden tüm katılımcılara teşekkür etmek istiyoruz.

Kaynakça

Cannon, S., Hayman, M., Lastella, M. (2023). Pregnant women’s attitudes and beliefs towards sleep and exercise: A cross-sectional survey. Clocks & Sleep, 5(1), 34–44. doi:10.3390/clockssleep5010004
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Dørheim, S. K., Bjorvatn, B., & Eberhard-Gran, M. (2014). Can insomnia in pregnancy predict postpartum depression? A longitudinal, population-based study. PLOS ONE, 9(4), e94674. doi:10.1371/journal.pone.0094674
Gökdemir, F., Yılmaz, T. (2023). Development and psychometric properties of the Sleep Problems and Coping with Sleep Problem Scales for pregnant women. Journal of Advanced Nursing, 79, 2378–2392. doi:10.1111/jan.15592
Güdücü, N., Kırca, A. Ş., Gül, D. K. (2023). Gebelikte uykusuzluk ve ilgili faktörler. Türk Uyku Tıbbı Dergisi, 10(2), 137–143. doi:10.4274/jtsm.galenos.2022.81894
Hashmi, A. M., Bhatia, S. K., Bhatia, S. K., Khawaja, I. S. (2016). Insomnia during pregnancy: Diagnosis and rational interventions. Pakistan Journal of Medical Sciences, 32(4), 1030–1037. doi:10.12669/pjms.324.10421
Karadeniz, M., Ser, M. H., Şenel, G. B. (2023). Evaluation of sleep quality in pregnancy according to trimesters and investigation of related factors. Turkish Journal of Sleep Medicine, 10(2), 116–121. doi:10.4274/jtsm.galenos.2022.38257
Karagöz, Y. (2019). SPSS-Amos-Meta uygulamalı istatistiksel analizler (2. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kaya, S. P., Özçoban, F. A., Dilbaz, B. (2024). Factors affecting poor sleep quality in last trimester pregnant women: A cross-sectional research from Turkey. Revista da Associação Médica Brasileira, 70(9), e20240180. doi:10.1590/1806-9282.20240180
Kelley, G. A., Kelley, K. S. (2017). Exercise and sleep: A systematic review of previous meta-analyses. Journal of Evidence-Based Medicine, 10(1), 26–36. doi:10.1111/jebm.12236

Köybaşı, E. Ş., Oskay, Ü. Y. (2017). Gebelik sürecinin uyku kalitesine etkisi. Gülhane Medical Journal, 59(1), 1–5. doi:10.5455/gulhane.222441
Liu, S., Huang, M., Tao, J., Wen, D., Zhang, P., Zhang, F. Y., Li, M. (2024). A latent class analysis of co-occurring insomnia and anxiety among Chinese pregnant women. Journal of psychosomatic obstetrics and gynaecology, 45(1), 2437391. https://doi.org/10.1080/0167482X.2024.2437391
Mindell, J. A., Cook, R. A., Nikolovski, J. (2015). Sleep patterns and sleep disturbances across pregnancy. Sleep Medicine, 16(4), 483–488. doi:10.1016/j.sleep.2014.12.006
Nemmezi Karaca, S., Kurt, B., Yıldız, Ç. (2022). Evaluation of sleep quality and related factors in pregnant women. Çukurova Medical Journal, 44(3), 296–303. doi:10.7197/cmj.1176709
Ohayon, M., Wickwire, E. M., Hirshkowitz, M., Albert, S. M., Avidan, A., Daly, F. J., ... Vitiello, M. V. (2017). National Sleep Foundation's sleep quality recommendations: First report. Sleep Health, 3(1), 6–19. doi:10.1016/j.sleh.2016.11.006
Öztürk, D. M., Yılmaz, A., Müsüroğlu, S., Sevinç, S., Akcan, B. (2019). Son trimesterdeki gebelerin uyku kalitelerinin ve uyku problemlerine karşı baş etme yöntemlerinin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(3), 212–216. doi:10.22312/sdusbed.490651
Park, E. M., Meltzer-Brody, S., Stickgold, R. (2013). Poor sleep maintenance and subjective sleep quality are associated with postpartum maternal depression symptom severity. Archives of Women's Mental Health, 16(6), 539–547. doi:10.1007/s00737-013-0356-9
Peltonen, H., Paavonen, E. J., Saarenpää-Heikkilä, O., Vahlberg, T., Paunio, T., Polo-Kantola, P. (2023). Sleep disturbances and depressive and anxiety symptoms during pregnancy: Associations with delivery and newborn health. Archives of Gynecology and Obstetrics, 307, 715–728. doi:10.1007/s00404-022-06560-x
Sarvaran, K., Abbasalizadeh, F., Alaei, M., Fathnezhad-Kazemi, A. (2023). Prevalence of sleep disorders and the effect of sleep health education on sleep quality in pregnant women with sleep disorders. American Journal of Lifestyle Medicine, 18(3), 435–444. doi:10.1177/15598276231178746
Sedov, I. D., Cameron, E. E., Madigan, S., Tomfohr-Madsen, L. M. (2018). Sleep quality during pregnancy: A meta-analysis. Sleep medicine reviews, 38, 168–176. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2017.06.005
Silvestri, R., Aricò, I. (2019). Sleep disorders in pregnancy. Sleep Science, 12(3), 232–239. doi:10.5935/1984-0063.20190098
Sunal, N., Demiryay, A. (2009). Gebe kadınların algıladıkları fiziksel ve emosyonel yakınmalar. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4(12), 99-110.
Takelle, G. M., Muluneh, N. Y., Biresaw, M. S. (2022). Sleep quality and associated factors among pregnant women attending antenatal care unit at Gondar, Ethiopia: a cross-sectional study. BMJ open, 12(9), e056564. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2021-056564
Wang, L., Jin, F. (2020). Association between maternal sleep duration and quality, and the risk of preterm birth: A systematic review and meta-analysis of observational studies. BMC Pregnancy and Childbirth, 20, 125. doi:10.1186/s12884-020-2814-5
Warland, J., Dorrian, J., Morrison, J. L., O'Brien, L. M. (2018). Maternal sleep during pregnancy and poor fetal outcomes: A scoping review of the literature with meta-analysis. Sleep Medicine Reviews, 41, 197–219. doi:10.1016/j.smrv.2018.03.004
Yang, S. Y., Lan, S. J., Yen, Y. Y., Hsieh, Y. P., Kung, P. T., Lan, S. H. (2020). Effects of exercise on sleep quality in pregnant women: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Asian Nursing Research, 14(1), 1–10. doi:10.1016/j.anr.2020.01.003

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Endam Çetinkaya Ak ^*
0000-0003-2667-2633
Türkiye

Sabriye Uçan Yamaç
0000-0002-3932-8017
Türkiye

Sema Göçmez
0000-0002-0504-2790
Türkiye

Gülşah Uğuryol
0009-0009-3771-8546
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

1 Haziran 2025

Kabul Tarihi

20 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1711171

IZ

https://izlik.org/JA77HS55HE

APA

Çetinkaya Ak, E., Uçan Yamaç, S., Göçmez, S., & Uğuryol, G. (2026). Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 8(1), 242-252. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1711171

AMA

1.Çetinkaya Ak E, Uçan Yamaç S, Göçmez S, Uğuryol G. Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2026;8(1):242-252. doi:10.46413/boneyusbad.1711171

Chicago

Çetinkaya Ak, Endam, Sabriye Uçan Yamaç, Sema Göçmez, ve Gülşah Uğuryol. 2026. “Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 (1): 242-52. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1711171.

EndNote

Çetinkaya Ak E, Uçan Yamaç S, Göçmez S, Uğuryol G (01 Nisan 2026) Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 1 242–252.

IEEE

[1]E. Çetinkaya Ak, S. Uçan Yamaç, S. Göçmez, ve G. Uğuryol, “Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi”, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 242–252, Nis. 2026, doi: 10.46413/boneyusbad.1711171.

ISNAD

Çetinkaya Ak, Endam - Uçan Yamaç, Sabriye - Göçmez, Sema - Uğuryol, Gülşah. “Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8/1 (01 Nisan 2026): 242-252. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1711171.

JAMA

1.Çetinkaya Ak E, Uçan Yamaç S, Göçmez S, Uğuryol G. Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2026;8:242–252.

MLA

Çetinkaya Ak, Endam, vd. “Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2026, ss. 242-5, doi:10.46413/boneyusbad.1711171.

Vancouver

1.Endam Çetinkaya Ak, Sabriye Uçan Yamaç, Sema Göçmez, Gülşah Uğuryol. Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 01 Nisan 2026;8(1):242-5. doi:10.46413/boneyusbad.1711171

23788 Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Gebelerin Yaşadıkları Uyku Sorunlarının ve Baş Etme Yöntemlerinin Belirlenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Determining the Sleep Problems Experienced by Pregnant Women and Their Coping Methods

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster