İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi

Kemal Temel

doi:10.46413/boneyusbad.1747480

EN TR

A Sectoral Analysis of Communication Challenges: Patient Interaction in Healthcare Services

Öz

Aim: This study aims to examine communication problems experienced by patients throughout healthcare service utilization processes based on their prior service experiences, and to analyze how these experiences vary across sociodemographic characteristics and healthcare utilization variables. Material and Method: Data were collected using a structured scale grounded in a quantitative research design that conceptualizes health communication problems across three dimensions. The relationships between variables were examined through comparative statistical analyses. Results: Communication experiences in healthcare delivery were found to differ systematically across patient groups. Educational attainment emerged as a salient determinant, while gender and marital status produced distinct patterns across different communication dimensions. Single participants reported higher levels of effective communication yet also experienced more communication barriers. Age, frequency of service utilization, and the type of healthcare unit attended demonstrated statistically significant associations with communication dimensions. Conclusion: The findings indicate that communication problems in healthcare delivery constitute a multidimensional and context-dependent phenomenon. Targeted communication strategies that account for patient characteristics, together with structural improvements in service delivery processes, are critical for enhancing both communication quality and overall service quality within healthcare organizations.

Anahtar Kelimeler

Health Communication, Communication Barriers, Patient Experience, Healthcare Services

İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi

Öz

Amaç: Çalışma, hastaların sağlık hizmeti alım süreçlerinde tecrübelerine bağlı olarak yaşadıkları iletişim problemlerini ve bu deneyimlerin sosyodemografik özellikler ile hizmet kullanım değişkenleri açısından nasıl farklılaştığını incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Nicel tasarıma dayanan veriler, sağlık iletişimi sorunlarını üç boyutta ele alan yapılandırılmış ölçek aracılığıyla toplanmış ve değişkenler karşılaştırmalı analizler ile irdelenmiştir. Bulgular: Sağlık hizmetleri sunumunda iletişim deneyimlerinin sistematik olarak farklılaştığı görülmektedir. Eğitim düzeyi belirleyici bir faktör olarak öne çıkarken, cinsiyet ve medeni durum iletişimin farklı boyutlarında ayrışan desenler oluşturmaktadır. Bekâr katılımcılar yüksek etkili iletişim düzeyi bildirirken daha fazla iletişim engeli deneyimlemektedir. Yaş, hizmet kullanım sıklığı ve hizmet alınan birim iletişim boyutlarında anlamlı ilişki göstermektedir. Sonuç: Bulgular, sağlık hizmetleri sunumunda iletişim sorunlarının çok boyutlu ve bağlamsal bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır. Hasta özelliklerini dikkate alan hedeflenmiş iletişim stratejileri ile hizmet sunumuna ilişkin yapısal iyileştirmeler, iletişim kalitesi ve hizmet kalitesinin artırılmasında kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Sağlık İletişimi, İletişim Engelleri, Hasta Deneyimi, Sağlık Hizmetleri

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kurul onayı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Etik Kurulundan alınmıştır. Tarih: 24.10.2024 Sayı: 15/25.

Kaynakça

Ajzen, I. (2005). Attitudes, personality and behavior (2. Baskı). New York: McGraw-Hill.
Anonymous, (2025). Patient–physician communication of health and risk information in the management of cardiovascular diseases and diabetes: A systematic scoping review. BMC Medicine, 23, 96. doi:10.1186/s12916-025-03873-x.
Arslanoğlu, A., Özargun, S. (2023). Sağlık iletişimi sorunlarının tedavi sürecine etkisi. Sosyal Araştırmalar Dergisi, 16(1), 45–62. doi:10.5281/zenodo.1296929.
Atilla, G., Oksay, A., Erdem, R. (2012). Hekim-hasta iletişimi üzerine nitel bir ön çalışma. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 43, 23–37. doi:10.17064/iüifhd.95420.
Bandura, A. (2001). Social cognitive theory of mass communications. In J. Bryant & D. Zillmann (Ed.), Media effects: Advances in theory and research (2. Baskı, ss. 121–153). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Baş, M. (2023). Sağlık çalışanlarının etik liderlik algısının bilgi paylaşımı üzerindeki etkisinde örgütsel iletişimin aracılık rolü. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(1), 29–48.
Charles, C., Gauld, M., Chambers, L., O'Brien, B., Haynes, R. B., Labelle, R. (1994). How was your hospital stay? Patients' reports about their care in Canadian hospitals. Canadian Medical Association Journal, 150(11), 1813–1831.
Chen, J., Yang, X., Liu, H. (2024). The impact of provider–patient communication skills on primary healthcare quality and patient satisfaction in rural China. BMC Health Services Research, 24, 11020. doi:10.1186/s12913-024-11020-0.
Chen, X., Liu, C., Yan, P., Zhang, Y., Wang, L., Li, H., … Zhao, Y. (2025). The impact of doctor–patient communication on patient satisfaction in outpatient settings: Implications for medical training and practice. BMC Medical Education, 25, 830. doi:10.1186/s12909-025-07433-y.
Churchill, G. A., Iacobucci, D. (2006). Marketing research: Methodological foundations. Mason, OH: Thomson South-Western.

Cleary, P. D., McNeil, B. J. (1988). Patient satisfaction as an indicator of quality care. Inquiry, 25, 25–36. Curtis, A. J. (2000). Health psychology. London: Routledge.
Çınarlı, İ. (2008). Sağlık iletişimi ve medya. Ankara: Nobel Yayınları.
Darge, A., Mekonnen, D., Abate, M. (2024). Patient–resident physician communication: A qualitative study to assess the current state, challenges and possible solutions. BMC Health Services Research, 24, 11387. doi:10.1186/s12913-024-11387-0.
Ercan, İ., Kan, İ. (2004). Ölçeklerde güvenirlik ve geçerlik. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(3), 211–216.
Ertem, M., Arda, H., Baran, G., Durgun, Y. (2014). Dicle Üniversitesi Araştırma Hastanesinde çalışan hekim ve hemşirelerin hasta iletişimi konusundaki görüşleri. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 22(1), 68–74.
Fidan, G., Temel, F. (2025). Sağlık iletişiminde kişilerarası iletişim boyutu: Diş hekimi–hasta ilişkilerine yönelik bir araştırma. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 28(3), 429–444. doi:10.61859/hacettepesid.1627080.
Frederickson, L. G. (1995). Exploring information exchange in consultation: The patients' view of performance and outcomes. Patient Education and Counseling, 25(3), 237–246. doi:10.1016/0738-3991(95)00801-6.
George, D., Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (17.0 update). Boston: Allyn & Bacon.
Gorin, S. S. (2006). Models of health promotion. In S. S. Gorin & J. Arnold (Ed.), Health promotion in practice (ss. 21–66). San Francisco: Jossey-Bass.
Gothwal, S., Srinivasan, R. (2023). Communication disorders: A complex population in healthcare. Journal of Communication Disorders, 105, 106358. doi:10.1016/j.jcomdis.2023.106358.
Göral, R. (2007). Büro yönetimi ve iletişim teknikleri. İstanbul: Yücemedya Yayınları.
Grant, P. S. (1993). Manage nurse stress and increase potential at the bedside. Nursing Administration Quarterly, 18(1), 16–22.
Jöreskog, K. G., Sörbom, D. (1996). LISREL 8: User’s reference guide. Chicago: Scientific Software International.
Kaiser, H. F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39, 31–36. doi:10.1007/BF02291575.
Kelly, J. G., Cross, D. G. (1985). Stress, coping behaviors, and recommendations for intensive care and medical-surgical ward registered nurses. Research in Nursing & Health, 8(4), 321–328. doi:10.1002/nur.4770080404.
Kızılkaya, B. (2023). Sağlık iletişimi sorunları ile sağlık sistemlerine güvensizlik ilişkisinde hekime bağlılığın aracı rolü. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 89–104. doi:10.5281/zenodo.1298753.
Koçak, A., Bulduklu, Y. (2010). Sağlık iletişimi: Yaşlıların televizyonda yayınlanan sağlık programlarını izleme motivasyonları. Selçuk İletişim, 6(3), 5–17. doi:10.18094/si.72403.
Krejcie, R. V., Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607–610.
Li, W., Zhang, S., Huang, Y. (2025). Medical student perceptions of establishing effective clinical communication: A qualitative study. Advances in Health Sciences Education, 30, 215–230. doi:10.1007/s10459-025-10468-x.
Libert, Y., Merckaert, I., Reynaert, C., Delvaux, N., Marchal, S., Etienne, A. M., … Razavi, D. (2007). Physicians are different when they learn communication skills: Influence of the locus of control. Psycho-Oncology, 16(6), 553–562. doi:10.1002/pon.1098.
Mahmud, A. (2010). Doctor-patient relationship. Pulse, 3(1), 12–14. doi:10.3329/pulse.v3i1.6546.
Mahmud, A. J., Olander, E., Eriksén, S., Haglund, B. J. (2013). Health communication in primary health care: A case study of ICT development for health promotion. BMC Medical Informatics and Decision Making, 13, 17. doi:10.1186/1472-6947-13-17.
Mendi, B. (2015). Sağlık iletişiminde sosyal medyanın kullanımı: Dünyadaki ve Türkiye’deki uygulamalar. Öneri Dergisi, 11(44), 275–290. doi:10.14783/od.v11i44.5000080015.
Murphy, S., Bennet, P. (2002). Psychology and health promotion. In R. Bunton & G. Macdonald (Ed.), Health promotion: Disciplines, diversity and developments (ss. 31–52). London: Routledge.
Ong, L. M. L., De Haes, J. C. J. M., Hoos, A. M., Lammes, F. B. (1995). Doctor–patient communication: A review of the literature. Social Science & Medicine, 40(7), 903–918. doi:10.1016/0277-9536(94)00155-M.
Oskay, Ü. (2004). İletişimin ABC’si. İstanbul: Der Yayınları.
Parrott, R. (2004). Emphasizing communication in health communication. Journal of Communication, 54(4), 751–787. doi:10.1111/j.1460-2466.2004.tb02653.x.
Parrott, R., Kreuter, M. W. (2011). Multidisciplinary, interdisciplinary, and transdisciplinary approaches to health communication. In T. L. Thompson, R. Parrott, & J. F. Nussbaum (Ed.), The Routledge handbook of health communication (ss. 3–17). New York: Routledge.
Redding, C. A., Rossi, J. S., Rossi, R. S., Velicer, W. F., Prochaska, J. O. (2000). Health behavior models. The International Electronic Journal of Health Education, 3, 180–193.
Redmond, N., Baer, H. J., Clark, C. R., Lipsitz, S., Hicks, L. S. (2010). Sources of health information related to preventive health behaviors in a national study. American Journal of Preventive Medicine, 38(6), 620–627. doi:10.1016/j.amepre.2010.03.001.
Rogers, E. M. (1994). The field of health communication today. American Behavioral Scientist, 38(2), 208–209.
Roter, D. L., Stewart, M., Putnam, S. M., Lipkin, M., Stiles, W., Inui, T. S. (1997). Communication patterns of primary care physicians. Journal of the American Medical Association, 277, 350–356. doi:10.1001/jama.1997.03540280088045.
Sanghavi, D. M. (2006). What makes for a compassionate patient-caregiver relationship? Joint Commission Journal on Quality and Patient Safety, 32(5), 283–292.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models. Methods of Psychological Research, 8(2), 23–74.
Schumacker, R. E., Lomax, R. G. (2004). A beginner’s guide to structural equation modeling (2. Baskı). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Seçim, H. (1994). Hastanelerde halkla ilişkiler. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Sharma, S. (1996). Applied multivariate techniques. New York: John Wiley & Sons.
Şeremet, G. G. (2024). Hasta–hekim iletişimi ile hekim sahipliği arasındaki ilişki: Eğitim düzeyinin moderatör rolü. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 12(1), 226–238. doi:10.33715/inonusaglik.1391394.
Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., Ullman, J. B. (2007). Using multivariate statistics (5. Baskı). Boston: Pearson.
Tanrıverdi, H. (2014). Sağlık yönetiminde iletişim. In S. Altındiş (Ed.), Sağlık işletmeciliği yönetimi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Tarn, D. M., Heritage, J., Paterniti, D. A., Hays, R. D., Kravitz, R. L., Wenger, N. S. (2006). Physician communication when prescribing new medications. Archives of Internal Medicine, 166(17), 1855–1862. doi:10.1001/archinte.166.17.1855.
Toker, S. O. (2002). Bir kurum hekimliğinin tanıtımı ve ideal hekim-hasta ilişkisinin uygulanması sonucunda hastanelere sevk edilen hastaların sayısındaki değişim. Aile ve Toplum, 5(2), 1–9.
Vahedi, H., Rahmani, S. S., Soltanmohamadi, S., Babakhanian, F. (2024). The role of leadership competence and organizational culture in enhancing healthcare service quality. International Journal of Healthcare Management, 17(2), 115–126.
World Health Organization. (2003). Key informant opinion survey: Health system responsiveness survey results. Geneva: World Health Organization.
Yeşildal, M., Akman Dömbekci, H., Öztürk, Y. E. (2021). Sağlık iletişimi sorunları: Bir ölçek geliştirme çalışması. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 5(2), 108–119.
Yılmaz, Y., Koç, Ö., Arslan, A. (2025). Türkiye’de hasta–hekim iletişimi çalışmaları. Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 164–175. doi:10.59312/ebshealth.1672182.
Zhao, Q., Patel, R., Chen, Y. (2024). CommSense: A wearable sensing computational framework for evaluating patient–clinician interactions. arXiv. Erişim tarihi, 01.07.2025, https://arxiv.org/abs/2407.08143

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi, Sağlık Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kemal Temel ^*
0000-0001-8011-2923
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

21 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

12 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1747480

IZ

https://izlik.org/JA86EU97ZW

APA

Temel, K. (2026). İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 8(2), 468-480. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1747480

AMA

1.Temel K. İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2026;8(2):468-480. doi:10.46413/boneyusbad.1747480

Chicago

Temel, Kemal. 2026. “İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 (2): 468-80. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1747480.

EndNote

Temel K (01 Ağustos 2026) İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 2 468–480.

IEEE

[1]K. Temel, “İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi”, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 468–480, Ağu. 2026, doi: 10.46413/boneyusbad.1747480.

ISNAD

Temel, Kemal. “İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Ağustos 2026): 468-480. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1747480.

JAMA

1.Temel K. İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2026;8:468–480.

MLA

Temel, Kemal. “İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Ağustos 2026, ss. 468-80, doi:10.46413/boneyusbad.1747480.

Vancouver

1.Kemal Temel. İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 01 Ağustos 2026;8(2):468-80. doi:10.46413/boneyusbad.1747480

23788 Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

A Sectoral Analysis of Communication Challenges: Patient Interaction in Healthcare Services

Öz

Anahtar Kelimeler

İletişim Problemlerine Sektörel Bir Bakış: Sağlık Hizmetlerinde Hasta İletişimi

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster