Hemşirelik Öğrencilerinde Mahremiyet Bilincinin Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunmasına İlişkin Tutumları Üzerine Etkisi

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 3, 953 - 962, 19.12.2025

Ayşe Sinem Taş , Ece Kurt

https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1803289

https://izlik.org/JA58XT25BT

Öz

Amaç: Bu araştırmada hemşirelik öğrencilerinin mahremiyet bilinci ile kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipteki çalışma, iki devlet üniversitesinde öğrenim gören 447 hemşirelik öğrencisiyle yürütülmüştür. Veriler “Kişisel Bilgi Formu”, “Mahremiyet Bilinci Ölçeği (MBÖ)” ve “Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunmasına Yönelik Tutum Ölçeği (KSVKKTÖ)” ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi ve Spearmen korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Öğrencilerin MBÖ puan ortalaması 4.77 ± 6.07, KSVKKTÖ puan ortalaması ise 124.51 ± 17.23’tür. Mahremiyet bilinci ile kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına yönelik tutum arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0.552, p<0.001). Kadın öğrencilerin kişisel verilerin korunmasına ilişkin puanlarının erkeklerden anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Uygulama alanlarında hastalarla iletişimi iyi olan ve kişisel verilerin korunmasına dikkat edildiğini belirten öğrencilerin hem mahremiyet bilinci hem de tutum puanları daha yüksektir.
Sonuç: Hemşirelik öğrencilerinin mahremiyet bilinci arttıkça kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına yönelik farkındalıklarının da yükseldiği görülmektedir. Eğitim sürecinde mahremiyet ve veri güvenliği konularına yönelik uygulamalı eğitimlerin güçlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Mahremiyet bilinci , Kişisel sağlık verisi , Hemşirelik öğrencisi , Veri güvenliği

The Effect of Privacy Awareness on Nursing Students’ Attitudes Toward the Recording and Protection of Personal Health Data

https://izlik.org/JA58XT25BT

Öz

Aim: This study aimed to determine the relationship between nursing students’ privacy awareness and their attitudes toward recording and protecting personal health data.
Material and Method: This descriptive and correlational study was conducted with 447 nursing students studying at two public universities. Data were collected using a “Personal Information Form,” the “Privacy Awareness Scale (PAS),” and the “Attitude Scale for Recording and Protecting Personal Health Data (ASRPPHD).” Independent sample t-test, one-way analysis of variance and Spearmen correlation analysis were used to evaluate the data.
Results: The mean PAS score of the students was 42.77 ± 6.07, while the mean ASRPPHD score was 124.51 ± 17.23. A significant positive correlation was found between privacy awareness and attitudes toward recording and protecting personal health data (r=0.552, p<0.001). Female students had significantly higher scores for attitudes toward data protection than male students (p<0.05). Students who reported better communication with patients and greater attention to data protection in clinical settings also had higher privacy awareness and attitude scores.
Conclusion: The findings indicate that as nursing students’ privacy awareness increases, their awareness and sensitivity toward protecting personal health data also improve. It is recommended that nursing education programs strengthen applied training on privacy, data security, and digital ethics to enhance students’ professional responsibility and ethical competence.

Anahtar Kelimeler

Privacy awareness , Personal health data , Nursing students , Data security

Kaynakça

• Anthony, D.L., Stablein, T. (2016). Privacy in practice: professional discourse about information control in health care. Journal of Health Organization and Management, 30(2), 207-226. doi: 10.1108/JHOM-12-2014-0220
• Arslan, S., Buldan, Ö. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin empati düzeyi ile mahremiyet bilinci arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 13(2), 318-329. doi: 10.5336/nurses.2020-78050
• Aydın, M.F. (2017). Kişisel sağlık verileri konusundaki farkındalık ve gözlemlerin öğrencilerde araştırılması. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi 14,1-5.
• Bahar, A., Özgürbüz, N., Erdem, D. T., Dulkara, G. H. (2022). Hemşirelik ve Ebelik Öğrencilerinin Hasta Mahremiyeti Bilincine İlişkin Bilgi ve Tutumlarının İncelenmesi. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 118-129.
• Basit, G. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin hastaların kişisel sağlık verileri ile ilgili görüşleri. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 37(3), 189-195. doi: 10.53490/egehemsire.792537
• Büyük, E.T. Baydın, N.Ü. (2020). Hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılıkları ile kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına yönelik tutumları arasındaki ilişki. Türkiye Biyoetik Dergisi, 7(4), 198-210.
• Candan, M., Bilgili, N. (2018). Hemşire ve ebelerin hasta mahremiyetine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 34-43.
• Çetin, S.P., Çevik, K. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin hastaların kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına ilişkin tutumları. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(3), 199-206. doi:10.46483/deuhfed.779557
• Durgun, H., Aksoy, F. (2024). Hemşirelik ve tıp öğrencilerinin hasta mahremiyeti davranışları ile çok boyutlu duygusal empati becerilerinin değerlendirilmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 40(1), 103-112. doi:10.53490/egehemsire.1171725
• FallahMortezaNejad, S., Pourhabibi, Z., Mashayekhipirbazari, M., & Delpasand, K. (2021). Nursing students' attitude toward the importance of patient privacy. Nursing and Midwifery Studies, 10(1), 52-56. doi: 10.4103/nms.nms_96_19
• Fernández‐Feito, A., Basurto‐Hoyuelos, S., Palmeiro‐Longo, M. R., García‐Díaz, V. (2019). Differences in professional values between nurses and nursing students: a gender perspective. International nursing review, 66(4), 577-589. doi:10.1111/inr.12543
• Gözmener, S.B., Şenol, S., İntepeler, Ş.S. (2019). Hemşirelik öğrencileri için kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunması tutum ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(1), 21-30.
• Hemşirelik Eğitim Derneği. (2014). Hemşirelik Ulusal Çekirdel Eğitim Programı. Erişim Tarihi: 08.09.2025. https://hemed.org.tr/dosyalar/pdf/hucep-2014.pdf
• İskender, M.D., Durmuş, A. (2022). Determining the correlation between the privacy consciousness of midwifery and nursing students and their attitudes toward the recording and protection of personal health data. Euroasia Journal of Mathematics, Engineering, Natural & Medical Sciences, 9(21), 67-78. doi:10.38065/euroasiaorg.960
• Kim, M.S. Kyung, M. (2018). Influence of perception of patient rights and ethical values on biomedical ethics awareness in nursing students. Journal of East-West Nursing Research, 24(1), 1-9. doi: 10.14370/jewnr.2018.24.1.1
• Koivula-Tynnilä, H., Axelin, A., Leino-Kilpi, H. (2018). Informational Privacy in the Recovery Room—Patients' Perspective. Journal of Perianesthesia Nursing, 33(4), 479-489. doi: 10.1016/j.jopan.2016.12.004
• Kurt, D. (2021). Hemşirelik öğrencilerinde mahremiyet bilinci ve etik duyarlılık. Türkiye Biyoetik Dergisi, 8(3), 144-153.
• Maraş, G., Ceyhan, Ö. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinin Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt Ve Korunması Konusundaki Tutumları. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 9(2), 498-509. doi: 10.33715/inonusaglik.851192
• NS Chan, D., Choi, K. C., HY To, M., KN Ha, S., CC Ling, G. (2022). Patient privacy protection among university nursing students: A cross-sectional study. Nursing ethics, 29(5), 1280-1292. doi: 10.1177/09697330221085777
• Olğun S, Adıbelli D. (2023). Hemşirelik Öğrencilerinin Hastaların Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunmasına Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi. Sürekli Tıp Eğitim Dergisi, 31(6):441-50. doi: 10.17942/sted.1063958
• Özkan, Z.K., Eyi, S.Ç., Mayda, Z. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Hasta Mahremiyetini Korumaya Yönelik Davranışlarının Belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 8(2), 312-320. doi: 10.33715/inonusaglik.718308
• Öztürk, D., Eyüboğlu, G., Göçmen Baykara, Z. (2022). Üniversite öğrencilerinin mahremiyet bilinci. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(4), 68-77.
• Park, H.-K., Jeong, Y.-W. (2021). Impact of Nursing Professionalism on Perception of Patient Privacy Protection in Nursing Students: Mediating Effect of Nursing Informatics Competency. Healthcare, 9(10),1364. doi: 10.3390/healthcare9101364
• Poorchangizi, B., Poorchangizi, B., Borhani, F., Abbaszadeh, A., Mirzaee, M., & Farokhzadian, J. (2019). The importance of professional values from nursing students’ perspective. BMC nursing, 18(26), 1-7. doi: 10.1186/s12912-019-0351-1
• Shafakhah, M., Molazem, Z., Khademi, M., Sharif, F. (2018). Facilitators and inhibitors in developing professional values in nursing students. Nursing ethics, 25(2), 153-164. doi: 10.1177/0969733016664981
• Soysal, A. Kuşcu, F.N. (2018). Hasta hakları: Üniversite öğrencileri üzerinde bir uygulama. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 102-111.
• T.C. Resmi Gazete. (2016). 29677 sayılı 6698 nolu Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Erişim Tarihi: 10.10.2025, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/04/20160407-8.pdf
• T.C. Resmi Gazete. (2019). Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik Birinci Bölüm. Erişim Tarihi: 10.10.2025, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/06/20190621-3.htm
• Türk Hemşireler Derneği (THD). (2009). Hemşireler İçin Etik İlke ve Sorumluluklar. Erişim Tarihi: 08.09.2025. https://www.thder.org.tr/uploads/files/hemsire-brosur.pdf
• Shrestha, A., Graham, D. M., Dumaru, P., Paudel, R., Searle, K. A., Al-Ameen, M. N. (2022). Understanding the behavior, challenges, and privacy risks in digital technology use by nursing professionals. Proceedings of the ACM on human-computer interaction, 6(CSCW2), 1-22.
• Ülker, T., & Korkut, S. (2023). Does Nursing Students' Consciousness of Privacy Affect their Attitudes to Registration and Preservation of Personal Health Data? A Descriptive Study. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 6(3), 640-648. doi: 10.38108/ouhcd.1099347
• Yıldırım, D., Sırma, S., Uzelli, D., Akın, E. (2025). Hemşirelik Öğrencilerinin Mahremiyet Bilinci ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History, 33(3), 132-143. doi: 10.5336/mdethic.2025-110839
• Zangão, M. O., & Mendes, F. R. P. (2015). Relational skills and preserving patient privacy in the caring process. Revista brasileira de enfermagem, 68(2),191-197. doi:10.1590/0034-7167.2015680202i