M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı

Ceyda Kıyak; Sibel Karaca Sivrikaya

TR EN

M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı

Bu makalenin ilk hali 27 Nisan 2026 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/boneyusbad/article/1589830

Düzeltme Notu

İlgili makalede yazar isimlerinin sıralaması sehven hatalı yayımlanmıştır. Bu nedenle makale, içindekiler sayfası ve tam sayı (full issue) yazar sıralaması düzeltilerek yeniden düzenlenmiştir. Yapılan düzeltme yalnızca yazar isimlerinin sıralamasına ilişkin olup, makalenin bilimsel içeriğinde herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır.

Öz

M-çiçeği hastalığı Afrika’da başlayan endemik olarak görülen zoonotik bir enfeksiyondur. Ateş, yoğun baş ağrısı, sırt ağrısı, miyalji (kas ağrısı) gibi semptomlarla başlayan, deri döküntülerinin eklenmesiyle seyreden hastalığın erken teşhis edilmesi önemlidir. Döküntülerle direkt temas, döküntülerden çıkan materyallerin kıyafet, havlu, çarşaf gibi cansız yüzeylere teması ve bunlar ile temas, hapşırma, öksürme ile etrafa saçılan partiküllerin damlacık yolu ile alınması bulaşa sebep olmaktadır. Tanı netleşene kadar temas, damlacık ve solunum izolasyon önlemleri uygulanmalıdır. Bulaşıcı hastalıklarda etkin rol alan hemşireler, M-çiçeği virüsü ile mücadelede etkin izolasyon önlemleri alarak semptomları azaltmak, komplikasyonları önlemek için klinik bakım ve destekleyici tedavi sunmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Bulaşıcı hastalıklar, Hemşirelik, M- Çiçeği virüsü

M-FLOWER (MPOX) and Nursing Care

Bu makalenin ilk hali 27 Nisan 2026 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/boneyusbad/article/1589830

Düzeltme Notu

The author order in the original publication of this article was printed incorrectly due to an inadvertent error. Consequently, the author listing in the article, table of contents, and full issue has been updated and reissued. This correction pertains strictly to the order of author names; the scientific content and conclusions of the article remain entirely unchanged.

Öz

M-pox is an endemic zoonotic infection that started in Africa. It is important to diagnose the disease early, which begins with symptoms such as fever, intense headache, backache, myalgia (muscle pain), and progresses to the addition of skin rashes. Direct contact with the spills, contact of the materials from the spills with inanimate surfaces such as clothes, towels, sheets, and contact with these, and the ingestion of particles scattered around by sneezing and coughing through droplets, cause contamination. Contact, droplet and respiratory isolation precautions should be applied until the diagnosis is clear. Nurses who take an active role in infectious diseases should provide clinical care and supportive treatment to reduce symptoms and prevent complications by taking effective isolation measures in the fight against M-pox virus.

Anahtar Kelimeler

Infectious disease, Nursing, M-Pox virüs

Kaynakça

Akbaş, E. (2022). Sağlık&Bilim 2022, Hemşirelik III (Cilt 1.Basım, s. 158). içinde Efeakademi Yayıncılık.
Alakunle, E., Moens, U., Nchinda, G., & Ökeke, M. I. (2020). Monkeypox Virus in Nigeria: Infection Biology, Epidemiology, and Evolution. Viruses, 12(11), s. 1257. doi:10.3390/v12111257
Anadolu Ajansı. (2024). https://www.aa.com.tr/tr/teyithatti adresinden alındı
Aygar, U. D. (2023). Temel Tıp Bilimleri Alanında Gelişmeler (Cilt 1.Basım, s. 13-23). içinde Ankara.
Aynalem, Z. B., Azalt, M. D., Meseret, F., Muhamed, A. N., Abebe, G. K., & Adal, A. B. (2024). Knowledge, Attitude and Associated Factors of Monkeypox Infection Among Healthcare Workers in Injibara General Hospital, Northwest Ethiopia. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 17, s. 1159-1173. doi:10.2147/JMDH.S454828
Bilge, K., & Gülümser, K. (2015). Afetlerde Toplum Sağlığının Korunmasında Önemli Bir Kavram: Afet Hemşireliği. Florance Nightingale Hemşirelik Dergisi, 23(1), s. 57-65.
British Broadcasting Corporation (BBC). (2024). https://www.bbc.com/ adresinden alındı Çalışkan, S. (2018). Salgın Haberleri. Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 3(1), s. 56-64.
Çevik, M., Tomori, O., Mbala, P., Heyman, D., Lee, S. S., Blumberg, L., & Düşük, N. (2024). The 2023 – 2024 multi-source mpox outbreaks of Clade I MPXV in sub-Saharan Africa: Alarm bell for Africa and the World. Internatıonal Journal of Infectıous Dıseases, 146. doi:10.1016/j.ijid.2024.107159
Dubey, T., Chakole, S., Agrawal, S., Gupta, A., Munjewar, P., Sharma, R., & Yelne, S. (2023). Enhancing Nursing Care in Monkeypox (Mpox) Patients: Differential Diagnoses, Prevention Measures, and Therapeutic Interventions. 15(9). doi:10.7759/cureus.44687
Dumlu, R., Kantürk, A., Demir, E., Dinç, L. C., & Şimşek, F. (2022). Maymun Çiçeği Virüsü İnfeksiyonu: Türkiye’de Görülen İlk İki Olgu. Klimik Dergisi, 35(4), s. 266-9. doi:10.36519/kd.2022.4402

Durski, K. N., McCollum, A. M., Nakazawa, Y., Petersen, B. W., Reynolds, M. G., Briand, S., . . . Khalakdina, A. (2018). Emergence of Monkeypox — West and Central Africa, 1970–2017. Morbidity and Mortality Weekly Report, 67(10), s. 306-310. doi:10.15585/mmwr.mm6710a5.
Eouronews. (2024). https://tr.euronews.com/ adresinden alındı
Gregory, P., Richard, K., & Pritish, T. (2022). Prevention of monkeypox with vaccines: a rapid review. The Lancet, 22(12), s. 349-358.
Guo, W., Lv, C., Guo, M., Zhao, Q., Yin, X., & Zhang, L. (2023). Innovative applications of artificial intelligence in zoonotic disease management. Science in One Health, 2. doi:10.1016/j.soh.2023.100045
Hraib, M., Jouni, S., Albitar, S. M., Alaidi, S., & Elşehabi, Z. (2022). The outbreak of monkeypox 2022: An overview. Annals of medicine and surgery, 79. doi:10.1016/j.amsu.2022.104069
https://doi.org/10.1371/journal.pone.0214229.g002. (2017). Maymun Çiçeği Hastalığının Klinik Belirti ve Bulguları, 2017 Nijerya Salgını . adresinden alındı
Jahan, S. M., & Nabi, S. N. (2022). Monkeypox: A Contemporary Review for Healthcare Professionals. Journal of Rangpur Medical College, s. 211-3.
Jhancy, M. (2024). Poxvirus Vaccines: Past, Present, and Future. Advances in experimental medicine and biology, 273-287. doi:10.1007/978-3-031-57165-7_17
Karadaş, Ç., & Dinçer, N. Ü. (2022). Bütüncül Hemşirelik Bakımı İçin Metafor Analizi: Bir Puzzle Oluşturma. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 15(3), 317-327. doi:10.46483/deuhfed.977034
Karagöz, A., Tombuloğlu, H., Alsaeed, M., Tombuloğlu, G., AlRubaish, A. A., Mahmoud, A., . . . Alsuhaimi, E. (2023). Monkeypox (mpox) virus: Classification, origin, transmission, genome organization, antiviral drugs, and molecular diagnosis. Journal of İnfection and Public Health., 16(4), s. 531-541. doi:10.1016/j.jiph.2023.02.003
Khan, I., S., M., Dixit, T., Shinkre, R., Ravindran, S., & Bandyopadhyay, S. (2024). Differential Diagnosis, Prevention Measures, and Therapeutic Interventions for Enhanced Monkeypox (Mpox) Care. 16(5). doi:10.7759/cureus.60724
Kristin, W., & N., M. P. (2023). Update on Mpox. Jama Network, 329(21). doi:10.1001/jama.2023.9142
Kumar Gupta Satish. (2022). Recent Surge in Monkeypox in Non-Endemic Countries: Concern for Public Health? WellBeing İnternational: https://wellbeingintl.org/monkeypox/?gad_source=1&gclid=CjwKCAjwuMC2BhA7EiwAmJKRrMlaIP2vPdpNdtQbspncNhS-R5Bej9wfYDfqO_g16BaSi2Kahrs6xxoCEHEQAvD_BwE adresinden alındı
Kumar, N., Acharya, A., Gendelman, H. E., & Byrareddy, S. N. (2022). The 2022 outbreak and the pathobiology of the monkeypox virus. Journal of Autoimmunity, 131. doi:10.1016/j.jaut.2022.102855
León-Figueroa, D. A., Barboza, J. J., Valladares-Garrido, M. J., Sah, R., & Rodriguez-Morales, A. J. (2024). Prevalence of intentions to receive monkeypox vaccine. A systematic review and meta-analysis. Public Health, 24(1), s. 35.
M-Çiçeği (MPox) Rehberi. (2024). T.C Sağlık Bakanlığı Halk sağlığı Genel Müdürlüğü.
Mine, T., & Sevda, S. (2022). Salgın Haberleri. Estüdam Halk Sağlığı Dergisi, 7(3), s. 1-7.
Mitjà, O., Ogoina, P. D., Titanji, B. K., Galvan, C., Muyembe, P. J.-J., & Marks, M. (2023). Monkeypox. Lancet, 401(10370), s. 60-74. doi:10.1016/S0140-6736(22)02075-X
Mohanto, S., Faiyazuddin, M., Gholap, A. D., Jc, D., Bhunia, A., Subbaram, K., . . . Al-Qaim, Z. H. (2023). Addressing the resurgence of global monkeypox (Mpox) through advanced drug delivery platforms. Travel Medicine and Infectious Disease, 56. doi:10.1016/j.tmaid.2023.102636
Nalan, Y., & Sinem, A. (2022). Maymun Çiçeği Virüsünün Yapısal Özellikleri ve Laboratuvar Tanısı. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, 6(2), s. 81-85. doi:10.34084/bshr.1162411
Petersen, E., Kantele, A., Koopmans, M., Asogun, D., Yinka-Ogunleye, A., Ihekweazu, C., & Zumla, A. (2019). Human Monkeypox: Epidemiologic and Clinical Characteristics, Diagnosis, and Prevention. Infectious Disease Clinics of North America, 33(4), s. 1027-1043. doi:10.1016/j.idc.2019.03.001.
Rao, A. K., Petersen, B. W., Whitehill, F., Razeq, J. H., Isaacs, S. N., Merchlinsky, M. J., . . . Bell, B. P. (2022). Use of JYNNEOS (Smallpox and Monkeypox Vaccine, Live, Nonreplicating) for Preexposure Vaccination of Persons at Risk for Occupational Exposure to Orthopoxviruses: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices — United States, 2022. Morbidity and mortality weekly report, 71(22), s. 734-742.
Rodríguez-Cuadrado, F. J., Nájera, L., Suárez, D., Silvestre, G., García-Fresnadillo, D., Roustan, G., . . . Rodríguez, J. L. (2023). Clinical, histopathologic, immunohistochemical, and electron microscopic findings in cutaneous monkeypox: A multicenter retrospective case series in Spain. Journal of the American Academy of Dermatology, 88(4), s. 856-863. doi:10.1016/j.jaad.2022.12.027
Saalbach, K. P. (2024). Treatment and Vaccination for Smallpox and Monkeypox. Advances in experimental medicine and biology, 1451, s. 301-316. doi:10.1007/978-3-031-57165-7_19
Sevinç, S., Binali, Ç., & Kılınç, A. S. (2023). Yeni Bir Salgın Kapıda: Monkeypox Virüs. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 17(2), s. 333-337. doi:10.21763/tjfmpc.1181998
Sobaikhi, N. H., Alshahrani, N. Z., Hazazi, R. S., Al-Musawa, H. I., Jarram, R. E., Alabah, A. E., . . . Alhazmi, A. H. (2023). Health Workers' Knowledge and Attitude towards Monkeypox in Southwestern Saudi Arabia: A Cross-Sectional Study. Diseases, 11(2), s. 81. doi:10.3390/diseases11020081.
Su, S., Jia, M., Yu, Y., Li, H., Yin, W., Lu, Y., . . . Hu, P. (2024). Integrated Network Analysis of Symptom Clusters Across Monkeypox Epidemics From 1970 to 2023: Systematic Review and Meta-Analysis. Public Health Surveill, 16(10). doi:10.2196/49285.
Tuna, A. (2022). Maymun Çiçeği, Geçmişten Günümüze. Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 24(2), s. 409-416. doi:10.24938/kutfd.1135547
Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği. (2024). https://www.klimik.org.tr adresinden alındı Tütüncü, D., & Esen, M. F. (2021). Salgın hastalıkların yönetiminde Nesnelerin İnterneti (NİT)kullanımı: COVID-19 örneği. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(2), s. 169-177.
WHO. (2021). Weekly Bulletin on Outbreak and other Emergencies: Week 4: 18 - 24 January: https://apps.who.int/iris/handle/10665/338891 adresinden alındı
WHO. (2024). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mpox. adresinden alındı

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı Hemşireliği

Bölüm

Düzeltme

Yazarlar

Ceyda Kıyak ^*
0009-0004-5172-2051
Türkiye

Sibel Karaca Sivrikaya
0000-0001-5271-7757
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

22 Mart 2024

Kabul Tarihi

13 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA32PY47DN

APA

Kıyak, C., & Karaca Sivrikaya, S. (2026). M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 8(2), 726-734. https://izlik.org/JA32PY47DN

AMA

1.Kıyak C, Karaca Sivrikaya S. M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2026;8(2):726-734. https://izlik.org/JA32PY47DN

Chicago

Kıyak, Ceyda, ve Sibel Karaca Sivrikaya. 2026. “M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 (2): 726-34. https://izlik.org/JA32PY47DN.

EndNote

Kıyak C, Karaca Sivrikaya S (01 Ağustos 2026) M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8 2 726–734.

IEEE

[1]C. Kıyak ve S. Karaca Sivrikaya, “M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı”, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 726–734, Ağu. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32PY47DN

ISNAD

Kıyak, Ceyda - Karaca Sivrikaya, Sibel. “M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Ağustos 2026): 726-734. https://izlik.org/JA32PY47DN.

JAMA

1.Kıyak C, Karaca Sivrikaya S. M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2026;8:726–734.

MLA

Kıyak, Ceyda, ve Sibel Karaca Sivrikaya. “M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı”. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Ağustos 2026, ss. 726-34, https://izlik.org/JA32PY47DN.

Vancouver

1.Ceyda Kıyak, Sibel Karaca Sivrikaya. M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Ağustos 2026;8(2):726-34. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32PY47DN

23788 Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

M-ÇİÇEĞİ (MPOX) ve Hemşirelik Bakımı

Düzeltme Notu

Öz

Anahtar Kelimeler

M-FLOWER (MPOX) and Nursing Care

Düzeltme Notu

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster