Examining the Attitudes of Theology Preparatory Class Students Towards Arabic Course (The Example of Yozgat Bozok University, Faculty of Theology)

Yıl 2025, Sayı: 28 , 359 - 392 , 31.12.2025

Nevriye Sümeyra Çalık

https://doi.org/10.51553/bozifder.1765865

https://izlik.org/JA94JL38PY

Öz

This study aims to examine the attitudes of students in the Arabic preparatory class at Yozgat Bozok University’s Faculty of Theology towards Arabic language courses. The study sample consists of 75 students who received Arabic preparatory education at Yozgat Bozok University’s Faculty of Theology during the 2024-2025 academic year. Students who received education during the same period due to course repetition, etc., are not included in this study. Due to the decision of the Council of Higher Education (YÖK) to suspend student admission to evening education in 2024, the quotas at Faculties of Theology across Turkey have decreased. This has led to higher scores in these faculties and a higher ranking of students who have chosen these faculties. The success ranking of students at Yozgat Bozok University’s Faculty of Theology in the 2024-2025 academic year, which constitutes the sample, has increased by approximately fifty thousand compared to students who were accepted to the faculty in the previous academic year. This demonstrates that the academic profiles of students at Faculties of Theology have changed. Considering this changing student profile, this study differs from previous similar studies. In the study, data were collected by adapting the “Attitude Scale Towards the English Course”, developed by Ulviye Aydoslu, for the Arabic course. The first section included personal information (gender, type of high school graduated from, purpose of learning Arabic, and study time), while the second section included items on attitudes towards the Arabic course using a 5-point Likert-type scale. Three items were removed for compatibility with the Arabic course. A reliability analysis was conducted on the twenty-seven-item scale. The obtained data were analysed using one-way ANOVA and independent samples t-tests. The study sought to determine whether there was a significant relationship between the gender of the Faculty of Theology preparatory class students and their attitudes towards the Arabic course and the duration of their study. Furthermore, it sought to determine whether there was a significant relationship between the students’ high school graduation and their attitudes towards the Arabic course and the duration of their study. As a result of the analysis of the obtained data, the students’ average attitudes towards the Arabic course were generally positive. Analyses conducted according to these independent variables, including gender and type of high school graduated from, and attitudes towards the Arabic course, revealed no significant differences in attitudes towards the Arabic course. It was found that male and female students had similar attitude scores. This suggests that student gender does not influence attitude. Considering the type of high school they graduated from, students from imam-hatip high schools and other high schools were found to have similar attitude scores. No significant difference was found in the analyses conducted regarding Arabic study time based on gender and the type of high school they graduated from. Similarities were found between the study time of male and female students, with most students studying 1-2 hours per week. The analyses were compared with studies in the literature. While studies conducted with different samples using the same scale revealed no significant difference in Arabic study time based on gender, there was a significant difference between male and female students in their attitudes toward Arabic, with female students having higher attitude scores than male students. In our study, no significant difference was found in attitudes toward Arabic and study time based on gender.

Anahtar Kelimeler

Arabic Language and Rhetoric , Language Learning , Preparatory Class , Attitude , Analysis

Etik Beyan

This research was approved by the Yozgat Bozok University Social and Human Sciences Ethics Committee with decision number 23/33 dated 19.03.2025, in accordance with publication ethics. The study was prepared with attention to ethical rules.

İlahiyat Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin Arapça Dersine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi (Yozgat Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Örneği)

https://izlik.org/JA94JL38PY

Öz

Bu çalışmayla Yozgat Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Arapça hazırlık sınıfı öğrencilerinin Arapça dersine yönelik tutumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi Yozgat Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Arapça hazırlık eğitimi alan 75 öğrenciden oluşmaktadır. Aynı dönemde ders tekrarı vb. sebeplerle eğitim alan öğrenciler bu çalışmanın içerisinde yer almamaktadır. 2024 yılında YÖK’ün aldığı kararla II. Öğretime öğrenci alımının durdurulması sebebiyle Türkiye genelinde İlahiyat Fakültelerinin kontenjanları azalmış bu durum belirtilen fakültelerin puanlarının yükselmesine ve bu fakülteleri tercih eden öğrencilerin başarı sıralamasının yükselmesine neden olmuştur. Örneklemi oluşturan 2024-2025 eğitim-öğretim yılı Yozgat Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin bir önceki eğitim- öğretim yılında fakülteyi kazanan öğrencilere göre başarı sıralaması yaklaşık elli bin yükselmiştir. Bu durum bize İlahiyat fakültelerinin öğrencilerinin akademik profillerinin değiştiğini göstermektedir. Değişen öğrenci profilini göz önüne alındığında yapılan çalışma, daha önceki benzer araştırmalardan farklılık göstermektedir. Çalışmada, Ulviye Aydoslu tarafından oluşturulan “İngilizce Dersine Yönelik Tutum Ölçeği” Arapça dersine göre uyarlanarak veriler toplanmıştır. Veriler, birinci bölümde kişisel bilgiler (cinsiyet, mezun olunan lise türü, Arapça öğrenme amacı, ders çalışma süresi), ikinci bölümde Arapça dersine yönelik tutum maddelerinden oluşan Likert tipi 5’li ölçekle alınmıştır. Ölçeğin üç maddesi Arapça dersine uyumluluk gözetilerek kaldırılmıştır. Yirmi yedi maddelik ölçeğin güvenirlilik analizi yapılmıştır. Elde edilen veriler tek yönlü Anova ve bağımsız gruplar t testiyle analiz edilmiştir. Çalışmada, İlahiyat Fakültesi hazırlık sınıfı öğrencilerinin cinsiyet durumu ile Arapça dersine yönelik tutumları ve ders çalışma süreleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığının yanı sıra öğrencilerinin mezun oldukları lise ile Arapça dersine yönelik tutumları ve ders çalışma süreleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı sorularına cevap aranmıştır. Elde edilen verilerin analizi sonucu öğrencilerin Arapça dersine yönelik tutum ortalamaları genel olarak olumludur. Cinsiyet ve mezun olunan lise türüne Arapça dersine yönelik tutumlar bu bağımsız değişkenlere göre yapılan analizlerde Arapça dersine yönelik tutumda anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Erkek ve kız öğrencilerin birbirine yakın tutum puanına sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu da öğrencinin cinsiyetinin tutuma etkisi olmadığını göstermektedir. Mezun olunan lise türü dikkate alındığında imam-hatip lisesi ve diğer liselerden öğrencilerin birbirine yakın oranda tutum puanı gösterdiği tespit edilmiştir. Cinsiyet ve mezun olunan lise türüne göre Arapça dersine çalışma süreleri bakımından yapılan analizlerde de anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Kız ve erkek öğrencilerin ders çalışma süreleri arasında yakınlık bulunmuş öğrencilerin büyük çoğunlukla haftalık 1-2 saat Arapça dersine çalıştığı görülmüştür. Yapılan analizlerle literatürdeki çalışmalar karşılaştırılmıştır. Aynı ölçek kullanılarak farklı örneklemler üzerinde yapılan çalışmalarda, cinsiyete göre Arapça dersine ayrılan süre açısından anlamlı bir fark bulunmadığı; buna karşılık derse yönelik tutumlarda kız ve erkek öğrenciler arasında anlamlı bir farklılığın ortaya çıktığı, üstelik kız öğrencilerin tutum puanlarının erkeklere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çalışmada cinsiyete göre Arapça dersine yönelik tutumda ve ders çalışma süresinde anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

Arap Dili ve Belâgatı , Dil Öğrenimi , Hazırlık Sınıfı , Tutum , Analiz

Etik Beyan

Bu araştırmada yayın etiğine uygun olarak Yozgat Bozok Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu tarafından 19.03.2025 tarihli 23/33 karar numarasıyla Etik Kurul onayı alınmıştır. Çalışma etik kurallara dikkat edilerek hazırlanmıştır.

Kaynakça

• Almakhzoumi, Amal A.. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Arapçaya Yönelik Motivasyonu ve Başarıları”. D.E.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi 8 (1994), 393-412.
• Arpaçukuru, Osman - Üzümcü, Muzaffer. “İlahiyat Fakültesi Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin Arapça Dersine İlişkin Tutumları (Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Örneği)”. Tasavvur 6/2 (2020), 853-886.
• Arpaçukuru, Osman - Çeliktaş, Hasan Sabri. “İlahiyat Fakültesi Arapça Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin Öğretim Yılı Başında Arapçaya ve Arapça Dersine Dair Düşünce, Beklenti ve Hedefleri (Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Örneği)”. Trabzon İlahiyat Dergisi 10/2 (2023), 195-226.
• Aydın, Atik. “İlahiyat Fakültesi Lisans Öğrencilerinin Arapça Eğitimi Hakkındaki Görüşleri”. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi 11/1 (2020), 33-57.
• Aydın, Tahirhan. “Dil Öğretimi ve Oyun-Çoklu Zekâ Teorisi Işığında-”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 14/1 (2014), 71-83.
• Aydoslu, Ulviye. Öğretmen Adaylarının Yabancı Dil Olarak İngilizce Dersine İlişkin Tutumlarının İncelenmesi (B.E.F. Örneği). Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2005.
• Büyüköztürk, Şener. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Akademi, 2011.
• Çoban, Halime. “İlahiyat Öğrencilerinin Arapça Dersine Yönelik Tutumlarının Akademik Başarıya Etkisi”. Marife 22/1 (2022), 342-358.
• Dağbaşı, Gürkan. Oyun Tekniği ve Arapça Öğretiminde Kullanımı. Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Biimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
• Furat, Ayşe Zişan. “Yüksek Din Öğretimi ve İstihdam İlişkisinde Cinsiyet Oranlarının Değişimi”. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 26 (2012), 173-196.
• Korukcu, Adem
• Acuner, H. Yusuf. “İlâhiyat Fakültesi Arapça Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin Yabancı Dil Yetkinlik Beklentisi ve Yabancı Dil Öğrenme Kaygısı-Hitit Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Örneği-”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/2 (2012), 191-211.
• Kömürcü, Ahmet. “İlahiyat Fakültesi Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin Arapça Dersine İlişkin Tutumlarının İncelenmesi (D.Ü.İ.F. Örneği)”. CBÜ Sosyal Bilimler Dergisi 13/3(2015), 119-140. https://doi.org/10.18026/cbusos.32235
• MEB, Milli Eğitim Bakanlığı. "Milli Eğitim Bakanlığı". (Erişim 25 Şubat 2025). https://istatistik.meb.gov.tr
• Özcan, Yusuf
• Yapıcı, Asım. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Arapça Dersine İlişkin Tutumlarının İncelenmesi (Ç.Ü. İlahiyat Fakültesi Örneği)”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 16/2 (2016), 113-142.
• Özdamar, Kazım.Paket Programlar ve İstatiksel Veri Analizi. 2 Cilt. Eskişehir: Kaan Kitabevi, 1999.
• Özdemir, Sevim. “Üniversite Öğrencilerinin Bir Yabancı Dil Olarak Arapçaya İlişkin Metaforik Algıları (Süleyman Demirel Üniversitesi Örneği)”. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 38 (2017), 31-57.
• Soysaldı, Mehmet. “Türkiye’deki İlahiyat Fakültelerinde Arapça Öğretiminde Karşılaşılan Problemler ve Çözüm Yolları”. EKEV Akademi Dergisi 14/45 (Güz 2010), 247-279.
• Süngü, Arife Ünal. “Öğrencilerin İlahiyat Fakültesini Tercih Nedenleri”. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/1 (2022), 37-55.
• Taştan, Abdulvahap vd. “Üniversite Düzeyinde Din Öğretimi Alan Öğrencilerde Eğitim Sürecinde Oluşan Tutum ve Davranış Değişiklikleri (Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Örneği)”. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11 (Bahar 2001), 169-192.
• Tavşancıl, Ezel. Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 4. Baskı., 2010.
• Uçar, Recep. “İlahiyat Fakültelerinde Okutulan Arapça Dersine Karşı Tutum Ölçeği Geliştirme”. İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/2 (2013), 127-144.
• Uçar, Recep. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Arapça Dersine Karşı Tutumları (İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Örneği)”. Marife 15/2 (2015), 371-394.
• YBÜİFZAHSEÖSY, Yozgat Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Zorunlu Arapça Hazırlık Sınıfı Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönergesi, Türkiye: Yozgat Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 2023. Erişim 2 Haziran 2025. https://bozok.edu.tr/Dosya/63101c4a-e.pdf
• YÖK, Yükseköğretim Kurulu. "Yök Lisans Atlası". (Erişim 10 Şubat 2025). https://yokatlas.yok.gov.tr