MUKAYESELİ HUKUK ÇERÇEVESİNDE İSLAM CEZA HUKUKUNDA CEHALET(KANUNU BİLMEME)

Bilindiği gibi İslam hukukunda ve pozitif hukuktaki sorumlulukta mükellef ve fiil için çeşitli şartlar aranmaktadır. Mükellef için sorumluluğun temeli ehliyete dayandırılmaktadır. Ehliyet vücup(hak) ve eda(fiil) ehliyeti olmak üzere iki kısımda ele alınmaktadır. Hak ehliyetinin temeli hayatta bulunmaya dayandırılırken, fiil ehliyeti ise akıl, buluğ, temyiz(ayırt etme gücü), rüşt ve kısıtlılık durumuna göre değerlendirilmektedir. Sorumluluğa ehil olmak için fiille ilgili olarak yapılabilirlik ve bilinebilirlik şartları aranmaktadır. Yapılabilirlik şartı yerine getirilmesi talep edilen fiilin aklen ve âdeten mümkün olmasını ifade eder. Bu makalemizde pozitif hukukta ve İslam hukukunda sorumlu olunacak fiilin bilinmesinin temellendirilmesi konusundaki doktrin tartışmalarını ve konuyla ilgili hukuki düzenleme ve yargısal içtihatları bilimsel yöntemlerle inceleyeceğiz. Makalemizde İslam hukuku ile pozitif hukukta bilmemenin, kişilerin sorumlu tutulup tutulmamalarına mazeret teşkil edip etmeyeceğini, her birini kendi kaynaklarından ortaya koyarak elde edilen sonucu karşılaştırmalı bir metotla değerlendireceğiz.

It is known that obligation in Islamic law and positive law requires a variety of conditions both for the obligant and the act. The basis of obligation of an obligant is based on legal capacity. Obligation is considered to involve two parts, namely the capacity to have rights and the capacity to act. While the foundation of the capacity to have rights is based on to be alive, the capacity to act is evaluated according to the conditions such as mental capacity, come of age, puberty, discretion and disability. To be obligant for an action requires the conditions of feasibility and awareness of the act. The condition of feasibility means that the act claimed to be performed is potentially reasonable and practicable. This article will examine through scientific methods the doctrine discussions, legislations and case-laws concerning the subject of act in Islamic law and positive law. We will evaluate whether not knowing positive or Islamic law constitute an excuse for people not to be obligant by putting forward its own resources and examining the results obtained with a comparative method.