Sebeb-i Nuzûl Rivayetleri Bağlamında Âl-i İmrân Suresi 1-80 Ayetleri ve Muhkem-Muteşâbih Meselesi
Öz
Muhkem-muteşâbih meselesi, Hz. Peygamber ve sahabe dönemleri hariç tutulursa başlangıçtan bu yana tartışılan ve üzerinde ittifak sağlanamayan hususlardan birisidir. Üzerinde konsensüs oluşamamasının en önemli sebeplerinden biri kanaatimizce, konunun sebebeb-i nüzûl bilgileri dikkate alınmadan değerlendirilmesi ve mecrasından uzaklaştırılmasıdır. Böyle olduğu içindir ki zaman içerisinde Kur'an’ın tamamı muhkem-muteşâbihin konusu haline getirilebilmiş ve muhtelif mezhep mensupları kendilerine göre listeler oluşturabilmiştir. Bu durum da bir mezhebe göre muhkem olan bir ayetin bir başkasına göre muteşâbih kabul edilebilmesi sonucunu doğurmuştur. Meselenin özüne uygun bir biçimde ortaya konulabilmesi için Âl-i İmrân Suresi’nin nüzulüne dair kaynaklarımızda yer alan bilgilerin dikkatlice analiz edilmesinden başka çıkar yol gözükmemektedir. Bu bilgiler dikkate alındığında surenin ilk seksen küsür ayetinin, Hz. İsa’nın tanrılığı bağlamında Necran Hristiyan Heyeti’yle Hz. Muhammed arasında yaşanan tartışmalar üzerine nazil olduğu anlaşılmaktadır. Konuyu sebeb-i nüzûle dair bu bilgiler çerçevesinde inceleyen çalışmaların yokluğu -bir makale hariç ki onun da bizim ulaştığımız sonucu ortaya koymadığı görülmüştür- bizi bu araştırmaya sevk etmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abduh, Muhammed - Reşid Rıza, Muhammed. Tefsîru’l-Menâr (Tefsîru’l-Kur'âni’l-Hakîm). Kâhire: Dâru’l-Menâr, 1947.
- Ateş, Süleyman. Yüce Kur'an'ın Çağdaş Tefsiri. İstanbul: Ufuk Neşriyat, 1992.
- Begavî, Ebû Muhammed Huseyn b. Mesud. Meâlimu’t-tenzîl. Riyad: Dâru Tayyibe, 1409/1988.
- Derveze, Muhammed İzzet, et-Tefsiru’l-Hadîs, 3. Baskı, Beyrut: Daru’l-Ğarbi’l-İslamî, 2000.
- Düzgün, Şaban Ali, Adem’den Öncesine Dönüş, 1. Baskı, Ankara: Otto Yayınları, 2016.
- Elik, Hasan - Coşkun, Muhammed. Tevhid Mesajı Özlü Kur'an Tefsiri. 2. Baskı. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2015.
- Ferrâ, Yahya b. Ziyâd. Meâni’l-Kur'an. 3. Baskı. Beyrut: Âlemu’l-Kutub, 1403/1983.
- İbn Âşûr, Muhammed Tâhir. Tefsiru’t-tahrîr ve’t-tenvîr. Tunus: Dâru’t-Tûnisiyye, 1984.
- İbn Ebî Hâtim, Abdurrahman. Tefsîru’l-Kur'ani’l-azîm. Riyad: Mektebetu Nazar el-Bâz, 1417/1997.
- Kurtubî, Ebû Bekir. el-Câmi‘ li ahkâmi’l-Kur'an ve’l-mubeyyin lima tezammenehû mine’s-sunneti ve âyi’l-furkân. Beyrut: Muessesetu’r-Risâle, 1427/2006.