Saygı Değeri Bakımından Kur’an’da Öne Çıkan Hususlar
Öz
Din, genel anlamda insan ile yaratıcı arasındaki
ilişki ve iletişim olarak tanımlanır. Bu açıdan bakıldığında din, inanan birey
olarak insanın yaratıcı ile olan ilişkilerini düzenleyen, ona karşı tutum ve
davranışlarını belirleyen bir unsurdur. Ancak diğer taraftan dinin bir de
sosyal ve ahlaki boyutu vardır. Bu ahlaki alan daha çok değerlerden oluşur ve
inanan insanın hem kendisi hem de kendisi dışındakilerle olan ilişkilerine yön
verir. Bu makalede saygı değeri bakımından Kur’an’ın öne çıkardığı ve insanlığa
takdim ettiği saygıya konu edilen hususlar ele alınıp incelenmiştir. Çalışmada
Kur’an’ın saygıya layık yegâne varlık olarak Allah’ı takdim ettiği; tevhit
inancına sahip takva ehli biri olmanın, şirke ve küfre uzak durmanın Allah’a
saygı anlamına geldiği; Hz. Muhammed’i
elçi olarak özel bir konuma yerleştirdiği ve inananların ona karşı olan söz,
tutum ve davranışlarına bir çekidüzen verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Diğer
taraftan Kur’an’ın gezegenin özel varlığı olarak insanı vurguladığı, onun kendi
sınırları içerisinde iradi tercihlerde bulunmasına imkân tanıdığı ve ona
bahşedilen haklara riayet edilmesini insanlardan beklediği ortaya koyulmuştur.
Ayrıca anne-baba gibi alternatifi olmayan insanlara özel bir önem atfederek
evlatların onlara karşı takınacakları tavrın ilkelerini belirlediği ve insana
amade kılınan her şeye karşı insanın sorumsuz davranamayacağını belirterek
insanın diğer varlıklara ve çevreye karşı dikkatli olmasını hükme bağladığı
gibi neticelere varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aydın, Mehmet Zeki. – Akyol Güler, Şebnem. Okullarda Değerler Eğitimi. Ankara: Nobel Yayınları, 2012.
- Bakkal, Ali. “İnanç Özgürlüğü Açısından Mâbetlere ve Mânevî Değerlere Saygı”. İnsan Hakları ve Din (Sempozyum) Bildiriler 15–17 Mayıs-2009 Çanakkale: Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Yayınları Yayın No. 105, 2009.
- Bilgiz, Musa. Kur’an’da İnsan Onuru. Ankara: Fecr Yayınları. 2013.
- Bolay, Süleyman Hayri. “Akıl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.2: 238-242. İstanbul: TDV Yayınları, 1989.
- Boynukalın, Ertuğrul. “Makâsıdü'ş-Şerîa”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.27: 423-427. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
- Buhârî, EbûAbdillah Muhammed b. İsmail. el-Câmi‛u’s-Sahîh. 9 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
- Çınar, Aliye. Değerler Felsefesi ve Psikolojisi, Bursa: Emin Yayınları, 2013.
- Dönmez,İbrahim Kâfi. “Nesep”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.32: 573-575. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
- Duran, Asım. “İnsan Onuruna İlişkin Farklı Perspektifler”. Din Bilimleri Akademik Araştırmalar Dergisi 2 (2018): 101-121.
- Düzgün, Şaban Ali. “İnsan Onuru Ve Toplumsal Yaşam İçin Etik”, Kelam Araştırmaları Dergisi 5/1 (2007): 1-13.