Kocaeli, Karamürsel Uzundere (Osmaniye) Köyü Camii Ahşap Süslemeleri

Kocaeli ili kapsamındaki tarihi camiler, mimari özellikleri kadar süsleme özellikleri bakımından da dikkat çekmektedir. Makale konumuz Karamürsel Uzundere (Osmaniye) Köyü Camii de bu eserlerden biridir. Karamürsel Uzundere (Osmaniye) Köyü Camii’nde bulunan minber, mihrap, mahfil ve tavan gibi yapı elemanlarındaki ahşap süslemeler Osmanlı’nın geç dönem özelliğini göstermektedir. Sözü edilen cami, 20.yy. başında inşa edilmiştir. Çalışmamızda, Karamürsel Uzundere (Osmaniye) Köyü Camii, yerinde incelenmiş, fotoğrafları çekilmiş, ölçüleri alınmış ve planı Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nden temin edilmiştir. Camiye ait arşiv kayıt belgeleri Ankara Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi’nden sağlanmıştır. Bu araştırmamızda söz konusu caminin yapı elemanlarında bulunan ahşap süslemeleri ele alınacaktır. Süslemelerde teknik olarak oyma, ajur (kafes oyma), çakma ve aplike teknikleri, bezeme öğesi olarak geometrik, nesneli, bitkisel motifler tercih edilmiş ve uygulanmıştır. Kocaeli ilinin Karadeniz’e yakın olması nedeniyle, camide kullanılan ahşap bezeme örneklerinin benzerleri daha çok Karadeniz bölgesinde karşımıza çıkmaktadır. Köyün 19.yy. sonunda Kafkasya muhacirleri tarafından kurulduğu göz önünde bulundurulduğunda, Kafkasya’dan gelen yerel usta ve sanatkârlar eliyle cami süslemelerinin yapıldığı tahmin edilmektedir. Buradan hareketle incelediğimiz ahşap bezemelerin, Türk ahşap sanatındaki yeri saptanarak karşılaştırmalı bir tespite gidilecektir.

Historical mosques in Kocaeli Province attract attention their decorative features as well as their architectural features. Karamürsel Uzundere (Osmaniye) Village Mosque which is the article’s subject is one of these works. Wooden decorations in the building elements such as mimbar, miḥrāb, mahfil (gathering-place), and ceiling in Karamürsel Uzundere (Osmaniye) Village Mosque show the characteristics of the late Ottoman period. The mentioned mosque was built at the beginning of the 20th century. In our study, the Karamürsel Uzundere (Osmaniye) Village Mosque was examined on-site, its photographs were taken, its measurements were made, and its plan was obtained from Kocaeli Metropolitan Municipality. Archive registration documents of the mosque were obtained from Ankara General Directorate of Foundations and Presidency Ottoman Archives. In this research, the wooden decorations in the building elements of the mosque will be discussed. Carving, openwork (lattice carving), repousse, and applique as technique were applied in decorations; also, geometric, object, and vegetable motifs as decoration item were preferred and applied. Similar examples of wooden decoration ones used in the mosque are mostly seen in the Black Sea Region since Kocaeli Province is close to the Black Sea. Considering that the village was founded by Caucasian immigrants at the end of the 19th century, it is estimated that mosque decorations were made by local artisans and craftsmen from the Caucasus. Thus, the importance of wooden decorations, examined by us, in Turkish wooden art will be determined, and a comparative determination will be carried out.