Sokakları Kükretmek: Tofaş Arabalar, Yüksek Sesli Müzik ve Taşrada Erkeklik

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin taşra bağlamında genç erkeklerin Tofaş markalı otomobillerle kurdukları ilişki üzerinden erkekliği nasıl inşa ettiklerini ve sahnelediklerini incelemektedir. Yozgat’ta 18–35 yaş aralığındaki 15 erkek katılımcıyla gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelere dayanan araştırma, otomobil kültürünün—özellikle modifikasyon pratikleri, agresif sürüş biçimleri ve yüksek sesli müzik dinleme—yerel erkeklik kimliğinin merkezinde yer aldığını ortaya koymaktadır. Düşük maliyetli ve kolay modifiye edilebilir bir araç olan Tofaş, bir ulaşım aracı olmanın ötesinde erkekliğinin performe edildiği sembolik bir mekâna dönüşmektedir. Katılımcılar, araçlarını güç, gurur ve teknik becerinin ifadesi olarak tanımlamakta otomobil sahipliğine yatırılan duygusal ve sembolik emeği vurgulamaktadır. Özellikle arabesk ve Ankara havası gibi müzik türleri, erkekliğin kamusal alanda işitsel bir ilanı ve bir direnç pratiği olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, bu bulguları hegemonik erkeklik, sembolik sermaye ve duygulanımsal performans kuramları çerçevesinde tartışmaktadır. Ekonomik güvencesizlik ve mekânsal marjinalleşme koşullarında genç erkeklerin otomobilleri tanınma, duygu ve aidiyet araçlarına dönüştürdükleri ileri sürülmektedir. Tofaş kültürünü merkeze alan bu araştırma, metropol dışı bağlamlarda toplumsal cinsiyet, sınıf ve maddi kültür tartışmalarına katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Erkeklik
• Müzik
• Taşra
• Tofaş
• Toplumsal Cinsiyet Performansı

Kaynakça

1. Açıkalın, M., & Çakır, M. (2024). Kültürel göstergeler ışığında Tofaş araç sahibi gençler üzerine nitel bir araştırma. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 12 (32), 82–105.
2. Aksoy, A., & Robins, K. (1997). Istanbul between civilization and discontent. New Perspectives on Türkiye, 10, 57–74.
3. Aktürk, S. E. (2016). Becoming a man on the streets: An ethnographic study of joyrider communities of Ankara [Doktora tezi, Middle East Technical University].
4. Balkmar, D. (2018). Violent mobilities: Men, masculinities and road conflicts in Sweden. Mobilities, 13 (4), 1–16.
5. Bengry-Howell, A., & Griffin, C. (2007). Self-made motormen: The material construction of working-class masculine identities through car modification. Journal of Youth Studies, 10 (4), 439–458.
6. Bijsterveld, K. (2008). Mechanical sound: Technology, culture, and public problems of noise in the twentieth century. MIT Press.
7. Bird, S. R. (1996). Welcome to the men's club: Homosociality and the maintenance of hegemonic masculinity. Gender & Society, 10 (2), 120–132.
8. Bull, M. (2000). Sounding out the city: Personal stereos and the management of everyday life. Berg.

9. Butler, J. (2008). Cinsiyet belası: Feminizm ve kimliğin altüst edilmesi (Çev. B. Ertür). Metis Yayınları. (Orijinal eser 1990'da yayımlanmıştır.)
10. Connell, R. W. (1995). Masculinities. University of California Press.
11. Connell, R. W., & Messerschmidt, J. W. (2005). Hegemonic masculinity: Rethinking the concept. Gender & Society, 19 (6), 829–859.
12. DeNora, T. (2000). Music in everyday life. Cambridge University Press.
13. Featherstone, M. (2004). Automobilities: An introduction. Theory, Culture & Society, 21 (4–5), 1–24.
14. Flood, M. (2008). Men, sex, and homosociality: How bonds between men shape their sexual relations with women. Men and Masculinities, 10 (3), 339–359.
15. Güngör, N. (1993). Arabesk: Sosyokültürel açıdan arabesk müzik (2. baskı). Bilgi Yayınevi.
16. Hartig, K. (2000). Claiming the freeway: Young male drivers in pursuit of independence, space and masculinity. British Journal of Sociology, 51 (3), 469–488.
17. Hearn, J. (2004). From hegemonic masculinity to the hegemony of men. Feminist Theory, 5 (1), 49–72.
18. Lumsden, K. (2013). Boy racer culture: Youth, masculinity and deviance. Routledge. Messerschmidt, J. W. (1993). Masculinities and crime: Critique and reconceptualization of theory. Rowman & Littlefield.
19. Özbek, M. (1991). Popüler kültür ve Orhan Gencebay arabeski. İletişim Yayınları.
20. Özbek, M. (1997). Arabesk culture: A case of modernization and popular identity. İçinde S. Bozdoğan & R. Kasaba (Ed.), Rethinking modernity and national identity in Turkey (ss. 211–232). University of Washington Press.
21. Özyürek, E. (2006). Nostalgia for the modern: State secularism and everyday politics in Türkiye. Duke University Press.
22. Papacharissi, Z. (2015). Affective publics: Sentiment, technology, and politics. Oxford University Press.
23. Redshaw, S. (2007). Performing the car: The social and cultural significance of driving performance. Journal of Sociology, 43 (3), 261–277.
24. Ringrose, J., Regehr, K., & Whitehead, S. (2022). 'Wanna trade?': Cisheteronormative homosocial masculinity and the normalization of abuse in youth digital sexual image exchange. Journal of Gender Studies, 31 (2), 243–261.
25. Seiler, C. (2008). Republic of drivers: A cultural history of automobility in America. University of Chicago Press.
26. Sheller, M. (2004). Automotive emotions: Feeling the car. Theory, Culture & Society, 21 (4–5), 221–242.
27. Stokes, M. (1992). The arabesk debate: Music and musicians in modern Turkey. Clarendon Press.
28. Stokes, M. (2010). The republic of love: Cultural intimacy in Turkish popular music. University of Chicago Press.
29. Waitt, G. (2022). Driving retirement: Melancholic geographies of car immobility in an Australian suburban regional centre. Gender, Place & Culture, 29 (8), 1077–1096.
30. Yavuz, Ş. (2015). Erkekliğin tutkulu hali – Tofaş modifiye gençliği. Mediterranean Journal of Humanities, 5 (4), 70–104.
31. Yılmaz, N., & Karakadılar, İ. (2010). Türk otomobil pazarında yerli üretim ve ithal araçların verimliliklerinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28 (1).
32. Yulu, A., & Doldur, H. (2018). Türkiye'de otomotiv sanayisinin mekânsal dağılışı. International Journal of Geography and Geography Education, (38), 218–233.
33. Yunusoğlu, E. (2021). Man to man: Understanding hegemonic masculinity in Türkiye through homosocial interactions [Yüksek lisans tezi, Middle East Technical University].