Kronik Hastalığı Olanlarda Belirsizliğe Tahammülsüzlük Durumunun Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 4 , 469 - 476 , 15.12.2025

Zeynep Tuğba Ozan , Hafize Kızılkaya , Gurbet Bozkurt

https://izlik.org/JA84RH79LS

Öz

Amaç: Bu çalışma, kronik hastalığı olan bireylerin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntemler:Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan bu çalışmaya Yozgat Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları polikliniklerine başvuran ve bilinen kronik hastalık tanısı olan 18 yaş üstü 354 birey dahil edilmiştir. Bireylerin antropometrik ölçümleri, sosyo-demografik özellikleri ve belirsizliğe tahammülsüzlük ölçekleri yüzyüze görüşme yöntemi kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular: Bekar, yalnız yaşayan ve psikiyatrist/psikolog desteği alan bireylerde belirsizliğe tahammülsüzlük, ileriye dönük kaygı ve engelleyici kaygı daha yüksek, lisans ve yüksek lisans eğitimi alanlar ile psikiyatrik ilaç kullanımı olanlarda belirsizliğe tahammülsüzlük ve ileriye dönük kaygı daha yüksek, şehir ve büyük şehirlerde yaşayanlarda ileriye dönük kaygı düzeyinin daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca kronik hastalıklar açısından en yüksek oran %63,6 ile HT saptanmıştır. Psikiyatrik hastalığa sahip olanlarda belirsizliğe tahammülsüzlük, ileriye dönük kaygı ve engelleyici kaygı daha yüksek iken, kronik kalp hastalıkları olan bireylerde engelleyici kaygı düzeyinin daha yüksek olduğu gösterilmiştir.
Sonuç: Kronik hastalığı olan bireylerde özellikle psikiyatrik hastalık ile kalp hastalığı olan bireyler başta olmak üzere, eğitim düzeyi yüksek, bekar, yalnız ve kentsel yaşantısı olan bireylere sağlanacak psikososyal destek ile belirsizliğe tahammülsüzlük, ileriye dönük kaygı ve engelleyici kaygıyı azaltmayı amaçlayan müdahalelerin önemi vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

kronik hastalık , belirsizliğe tahammülsüzlük , BTÖ-12

Evaluation of Intolerance to Uncertainty in Patients with Chronic Disease

https://izlik.org/JA84RH79LS

Öz

Objective: This study aimed to evaluate the intolerance of uncertainty levels of individuals with chronic diseases. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study included 354 individuals over the age of 18 who applied to the Yozgat Bozok University Medical Faculty Internal Medicine outpatient clinics and had a known chronic disease diagnosis. Individuals' anthropometric measurements, socio-demographic characteristics and intolerance of uncertainty scales were collected using the face-to-face interview method.
Findings: It has been revealed that intolerance of uncertainty, anticipatory anxiety and inhibitory anxiety are higher in individuals who are single, living alone and receiving support from a psychiatrist/psychologist, intolerance of uncertainty and inhibitory anxiety are higher in those who have undergraduate and graduate education and those who use psychiatric medication, and the level of anticipatory anxiety is higher in those living in cities and big cities. In addition, the highest rate in terms of chronic diseases was determined as HT with 63.6%. While intolerance of uncertainty, anticipatory anxiety and inhibitory anxiety are higher in those with psychiatric diseases, it has been shown that the level of inhibitory anxiety is higher in individuals with chronic heart diseases.
Conclusion: The importance of interventions aimed at reducing intolerance of uncertainty, anticipatory anxiety and inhibitory anxiety with psychosocial support to be provided to individuals with chronic diseases, especially individuals with psychiatric diseases and heart diseases, and individuals with high levels of education, single, alone and urban living, has been emphasized.

Anahtar Kelimeler

chronic disesase , Intolerance of Uncertainty , btö-12

Kaynakça

• 1. Oktar D, Cam C, Zencirli S, Aygar H, Dagtekin G, Pala S, et al. Evaluation of the relationship of chronic disease, multimorbidity and quality of life at primary health care centers. Turk J Public Health. 2021;19(2): 116-28.
• 2. Aydemir T, Cetin S. Kronik hastalıklar ve psikososyal bakım. Anatol J Gen Med Res. 2019; 4(3): 109-15.
• 3. Dale MT, Elkins M. Chronic disease. J Physiother. 2021; 67(2): 84-6.
• 4. Bergman P, Brighenti S. Targeted Nutrition in Chronic Disease. Nutrients. 2020;12(6):1682-6.
• 5. Tong D, Yang W, Zhang Q, Li W, Wei D, Che X, et al. Association between regional white and gray matter volume and ambiguity tolerance: Evidence from voxel-based morphometry. Psychophysiology. 2015;52(8): 983-9.
• 6. Dugas MJ, Schwartz A, Francis K. Brief report: Intolerance of uncertainty, worry, and depression. Cognit Ther Res. 2004; 28(6): 835-42.
• 7. Carleton RN. Into the unknown: A review and synthesis of contemporary models involving uncertainty. J Anxiety Disord. 2016; 39(1): 30-43.
• 8. Sari S, Dag I. Belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği, endişe ile ilgili olumlu inançlar ölçeği ve endişenin sonuçları ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması, geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu J Psychiatry. 2009; 10(4): 261-70.
• 9. Sarıçam H, Erguvan FM, Akın A, Akça MS. The Turkish short version of the intolerance of uncertainty (IUS-12) scale: The study of validity and reliability. Route Educ Soc Sci J. 2014; 1(3): 148-57.
• 10. Ye H, Chen C, Chen S, Jiang N, Cai N, Liu Y, et al. Profiles of intolerance of uncertainty among 108,540 adolescents: Associations with sociodemographic variables and mental health. Child Psychiatry Hum Dev. 2025; 56(3): 715-27.
• 11. Dugas MJ, Buhr K, Ladouceur R. The role of intolerance of uncertainty in etiology and maintenance. APA Psycnet. 2004;4(1): 143–63.
• 12. Bascı Z, Hamamcı Z. Üniversite öğrencilerinde belirsizliğe tahammülsüzlük ve mükemmeliyetçilik ile öz duyarlılık arasındaki ilişki. J Int Psychol Couns. Guid. Res. 2022; 4(2): 204-26.
• 13. Safitri Y, Safrina L. Psychological adjustment in individuals with coronary heart disease. Soc Ugdym. 2020; 54(2): 6-20.
• 14. Rolland JS. Parental illness and disability: A family systems framework. J Fam Ther. 1999; 21(3): 242-66.
• 15. Schinke RJ, Stambulova NB, Si G, Moore Z. International society of sport psychology position stand: Athletes’ mental health, performance, and development. Int J Sport Exerc Psychol. 2018; 16(6): 622-39.
• 16. Parker RM, Schaller J, Hansmann S. Catastrophe, chaos, and complexity models and psychosocial adjustment to disability. Rehabil Couns Bull. 2003; 46(4): 234-41.
• 17. Gecgin FM, Sahranc U. Belirsizliğe Tahammülsüzlük ile Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişki. Sak Univ J Educ. 2017; 7(4): 739-55.
• 18. Counsell A, Furtado M, Iorio C, Anand L, Canzonieri A, Fine A, et al. Intolerance of uncertainty, social anxiety, and generalized anxiety: Differences by diagnosis and symptoms. Psychiatry Res. 2017; 252(3):63-9.
• 19. Del Valle MV, Morales LH., Andres ML, Avincetto MY, Trudo RG, Urquijo S, et al. Intolerance of COVID-19-related uncertainty and depressive and anxiety symptoms during the pandemic: A longitudinal study in Argentina. J Anxiety Disord. 2022; 86(3): 102- 20.
• 20. Winters DE, Friedman RB, Yepes G, Hinckley JD. Systematic review and meta-analysis of socio-cognitive and socio-affective processes association with adolescent substance use. Drug Alcohol Depend. 2021; 219(5):108-25.
• 21. Aksoy YE, Koçak V. Psychological effects of nurses and midwives due to COVID-19 outbreak: The case of Turkey. Arch Psychiatr Nurs. 2020; 34(5): 427-33.
• 22. Aydin A, Ozcan BE. Covid-19 pandemi surecinde saglık Çalısanlarında belirsizlige tahammulsuzluk, ruminatif du ş unme biçimi ve psikolojik saglamlık duzeyleri. Cukurova Med J. 2021; 46(3): 1191-200.
• 23. Pak H, Susen Y, Denizci M, Griffiths M. The mediating effects of fear of COVID-19 and depression on the association between intolerance of uncertainty and emotional eating during the COVID-19 pandemic in Turkey. Int J Ment Health Addict. 2022; 20(3): 1882–96.
• 24. D Foley, Ancoli S, Britz P, Walsh J. Sleep disturbances and chronic disease in older adults: results of the 2003 National Sleep Foundation Sleep in America Survey. J Psychosom Res. 2004; 56(5): 497-02.