Araştırma Makalesi

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Cilt: 16 Sayı: 2 15 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, okul öncesi çocuklarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ile ilişkili yıkıcı davranışlar ve anksiyete bozukluğu belirtilerinin; aile işlevselliği, uyku düzeni, fiziksel aktivite ve ekran süresi gibi psikososyal faktörlerle ilişkisini incelemektir.

Gereç ve Yöntemler: Mart-Mayıs 2025 tarihleri arasında Zonguldak il merkezinde yer alan bir anaokulunda yürütülen kesitsel çalışmaya, 3-6 yaş aralığında 84 çocuk ve ebeveynleri katılmıştır. Veriler, sosyodemografik formun yanı sıra Ercan Okul Öncesi Yıkıcı Davranış Bozuklukları Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği, Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi ve Okul Öncesi Çocuklarda Anksiyete Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 29.0 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Bulgular: Erkek çocuklarda sosyal ve yaygın anksiyete düzeylerinin kız çocuklara kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Boşanmış ebeveynlere sahip çocukların ayrılık anksiyetesi puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Annesinde psikiyatrik hastalık öyküsü bulunan çocuklarda hem toplam anksiyete düzeyi hem de fiziksel yaralanma korkusu puanları anlamlı şekilde daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeyi düşük olan çocukların yaygın anksiyete puanları anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Artan ekran süresi, yatma zamanı direnci ile pozitif yönde ilişkili bulunmuş; ekran süresi ile anksiyete belirtileri arasında ise anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.

Sonuç: Bulgular, okul öncesi dönemde görülen psikiyatrik belirtilerin bireysel etmenlerin yanı sıra ailevi, çevresel ve yaşam tarzı değişkenleriyle ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Özellikle uyku kalitesi ve fiziksel aktivite düzeyi gibi modifiye edilebilir değişkenlerin erken dönemde değerlendirilmesi ve müdahale planlarına dahil edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Conti-Ramsden G, Durkin K. Language development and assessment in the preschool period. Neuropsychol Rev. 2012;22(4):384-401.
  2. 2. Garon N, Bryson SE, Smith IM. Executive function in preschoolers: a review using an integrative framework. Psychol Bull. 2008;134(1):31-60.
  3. 3. Melhuish EC. Preschool matters. Science. 2011;333(6040):299-300.
  4. 4. Kohlberg L. Early education: a cognitive developmental view. Child Dev. 1968;39(4):1013-62.
  5. 5. Muetzel RL, Blanken LME, van der Ende J, El Marroun H, Shaw P, Sudre G, et al. Tracking brain development and dimensional psychiatric symptoms in children: a longitudinal population based neuroimaging study. Am J Psychiatry. 2018;175(1):54-62.
  6. 6. Hughes DE, Kunitoki K, Elyounssi S, Luo M, Bazer OM, Hopkinson CE, et al. Genetic patterning for child psychopathology is distinct from that for adults and implicates fetal cerebellar development. Nat Neurosci. 2023;26(6):959-69.
  7. 7. Egger HL, Angold A. Common emotional and behavioral disorders in preschool children: presentation, nosology, and epidemiology. J Child Psychol Psychiatry. 2006;47(3- 4):313-37.
  8. 8. Finsaas MC, Bufferd SJ, Dougherty LR, Carlson GA, Klein DN. Preschool psychiatric disorders: homotypic and heterotypic continuity through middle childhood and early adolescence. Psychol Med. 2018;48(13):2159-68.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları, Psikiyatri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

6 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

1 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kayış, H., Tazegül, T. N., Şahin, İ., Başaran, N., Coşkun, D., Çiftçi, B., Emirhan, B. N., Bakıcı, C., Kayar, İ., Özataş, R., Dikmenli, D., Şahin, S., & Salman, B. (2026). OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ. Bozok Tıp Dergisi, 16(2), 183-194. https://doi.org/10.16919/bozoktip.1759618
AMA
1.Kayış H, Tazegül TN, Şahin İ, vd. OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ. Bozok Tıp Dergisi. 2026;16(2):183-194. doi:10.16919/bozoktip.1759618
Chicago
Kayış, Hakan, Tuğçe Nur Tazegül, İclal Şahin, vd. 2026. “OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Bozok Tıp Dergisi 16 (2): 183-94. https://doi.org/10.16919/bozoktip.1759618.
EndNote
Kayış H, Tazegül TN, Şahin İ, Başaran N, Coşkun D, Çiftçi B, Emirhan BN, Bakıcı C, Kayar İ, Özataş R, Dikmenli D, Şahin S, Salman B (01 Haziran 2026) OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ. Bozok Tıp Dergisi 16 2 183–194.
IEEE
[1]H. Kayış vd., “OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ”, Bozok Tıp Dergisi, c. 16, sy 2, ss. 183–194, Haz. 2026, doi: 10.16919/bozoktip.1759618.
ISNAD
Kayış, Hakan - Tazegül, Tuğçe Nur - Şahin, İclal - Başaran, Nur - Coşkun, Duru - Çiftçi, Beyza - Emirhan, Beyza Nur v.dğr. “OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Bozok Tıp Dergisi 16/2 (01 Haziran 2026): 183-194. https://doi.org/10.16919/bozoktip.1759618.
JAMA
1.Kayış H, Tazegül TN, Şahin İ, Başaran N, Coşkun D, Çiftçi B, Emirhan BN, Bakıcı C, Kayar İ, Özataş R, Dikmenli D, Şahin S, Salman B. OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ. Bozok Tıp Dergisi. 2026;16:183–194.
MLA
Kayış, Hakan, vd. “OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Bozok Tıp Dergisi, c. 16, sy 2, Haziran 2026, ss. 183-94, doi:10.16919/bozoktip.1759618.
Vancouver
1.Hakan Kayış, Tuğçe Nur Tazegül, İclal Şahin, Nur Başaran, Duru Coşkun, Beyza Çiftçi, Beyza Nur Emirhan, Ceyda Bakıcı, İrem Kayar, Rümeysa Özataş, Damla Dikmenli, Sena Şahin, Bengisu Salman. OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA PSİKOSOSYAL ÖZELLİKLER İLE DEHB İLE İLİŞKİLİ YIKICI DAVRANIŞLAR VE ANKSİYETE BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ. Bozok Tıp Dergisi. 01 Haziran 2026;16(2):183-94. doi:10.16919/bozoktip.1759618