TEK MERKEZLİ TÜRK KOHORTUNDA PSA TEK BAŞINA YETERLİ Mİ? PROSTAT KANSERİ VE KLİNİK OLARAK ANLAMLI PROSTAT KANSERİNİN ÖNGÖRÜLMESİNDE PSA DANSİTESİNİN KATKISI

Öz

Amaç: Bu çalışmada, prostat biyopsisi uygulanan hastalarda serum total prostat spesifik antijeni (PSA) ile 
prostat spesifik antijen dansitesinin (PSAD), prostat kanseri ve klinik olarak anlamlı prostat kanserini (csPCa) öngörmedeki tanısal performanslarının karşılaştırılması ve tek merkezli Türk kohortunda özgü PSA alt gruplarına göre dinamik PSAD eşik değerlerinin belirlenmesi amaçlandı. 
Gereç ve Yöntemler: Ocak 2018-Ocak 2026 tarihleri arasında prostat biyopsisi yapılan hastaların klinik, laboratuvar ve histopatolojik verileri retrospektif olarak değerlendirildi. PSAD, serum PSA düzeyinin prostat hacmine bölünmesiyle hesaplandı. ROC analizleri kullanılarak genel kohort ve PSA alt grupları için optimal PSAD eşik değerleri belirlendi. 
Bulgular:  Çalışmada PSAD, prostat kanserinin saptanmasında iyi düzeyde tanısal doğruluk gösterirken (AUC=0,764), klinik olarak anlamlı prostat kanserini öngörmede daha yüksek performans sergiledi (AUC=0,812). Genel kohortta optimal PSAD eşik değeri prostat kanseri için 0,119 ng/mL/cc, csPCa için ise 0,132 ng/mL/cc olarak belirlendi. PSA düzeylerine göre yapılan alt grup analizlerinde optimal PSAD eşik değerlerinin PSA ile birlikte düzenli olarak arttığı; ≤4 ng/mL grubunda 0,089 ng/mL/cc iken >100 ng/mL grubunda 0,168 ng/mL/cc'ye ulaştığı saptandı. Buna paralel olarak duyarlılık, özgüllük ve AUC değerlerinde de kademeli artış izlendi. 
Sonuç: PSAD, özellikle klinik olarak anlamlı prostat kanserinin öngörülmesinde total PSA'dan daha başarılı bir biyobelirteç olarak değerlendirilebilir. Tüm hastalar için tek bir sabit PSAD eşik değeri yerine, PSA düzeyine göre belirlenen kişiselleştirilmiş dinamik eşik değerlerinin kullanılması tanısal doğruluğu artırabilir, gereksiz prostat biyopsilerini azaltabilir ve klinik karar verme sürecine önemli katkı sağlayabilir. Bu bulgular, Türk kohortunda biyopsi stratejilerinin optimize edilmesine yönelik değerli kanıtlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kişiselleştirilmiş PSA Dansitesi
• Prostat Kanseri
• PSA

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Çalışma protokolü öncesinde Yozgat Bozok Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan (2026-GOKAEK-2614_2026.07.22_267) onayı alındı

Teşekkür

Yok

Is PSA Alone Sufficient in the Turkish Population? The Contribution of PSA Density in Predicting Prostate Cancer and Clinically Significant Prostate Cancer

Öz

Objective: This study aimed to compare the diagnostic performance of serum total prostate-specific antigen (PSA) and prostate-specific antigen density (PSAD) in predicting prostate cancer (PCa) and clinically significant prostate cancer (csPCa) in patients undergoing prostate biopsy, and to determine dynamic PSAD cutoff values according to PSA subgroups specific to the single center Turkish cohort.
Material and Methods: Clinical, laboratory, and histopathological data of patients who underwent prostate biopsy between January 2018 and January 2026 were retrospectively reviewed. PSAD was calculated by dividing the serum PSA level by prostate volume. Receiver operating characteristic (ROC) curve analyses were performed to determine the optimal PSAD cutoff values for both the overall cohort and PSA-based subgroups.
Results: PSAD demonstrated good diagnostic accuracy for detecting PCa (AUC=0.764) and showed even higher performance in predicting csPCa (AUC=0.812). In the overall cohort, the optimal PSAD cutoff values were 0.119 ng/mL/cc for PCa and 0.132 ng/mL/cc for csPCa. Subgroup analyses according to PSA levels revealed that the optimal PSAD cutoff values increased progressively with increasing PSA levels, ranging from 0.089 ng/mL/cc in patients with PSA ≤4 ng/mL to 0.168 ng/mL/cc in those with PSA >100 ng/mL. Correspondingly, sensitivity, specificity, and AUC values also demonstrated a gradual increase across PSA subgroups.
Conclusion:  PSAD may be considered a more effective biomarker than total PSA, particularly for predicting clinically significant prostate cancer. Rather than applying a single fixed PSAD cutoff value to all patients, the use of individualized, PSA-adjusted dynamic cutoff values may improve diagnostic accuracy, reduce unnecessary prostate biopsies, and support more effective clinical decision-making. These findings provide valuable evidence for optimizing prostate biopsy strategies in the Turkish cohort.

Anahtar Kelimeler

• Personalized PSA Density
• Prostate Cancer
• PSA

Destekleyen Kurum

none

Etik Beyan

Çalışma protokolü öncesinde Yozgat Bozok Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan (2026-GOKAEK-2614_2026.07.22_267) onayı alındı

Teşekkür

none

Kaynakça

1. Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Laversanne M, Soerjomataram I, Jemal A, et al. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2021;71(3):209-49.
2. Catalona WJ, Smith DS, Ratliff TL, Dodds KM, Coplen DE, Yuan JJ, et al. Measurement of prostate-specific antigen in serum as a screening test for prostate cancer. N Engl J Med. 1991;324(17):1156-61.
3. Benson MC, Whang IS, Pantuck A, Ring K, Kaplan SA, Olsson CA, et al. Prostate specific antigen density: A means of distinguishing benign prostatic hypertrophy and prostate cancer. J Urol. 1992;147(3 Pt 2):815-6.
4. Benson MC, Whang IS, Olsson CA, McMahon DJ, Cooner WH. The use of prostate specific antigen density to enhance the predictive value of intermediate levels of serum prostate specific antigen. J Urol. 1992;147(3 Pt 2):817-21.
5. Loeb S, Vellekoop A, Ahmed HU, Catto J, Emberton M, Nam R, et al. Systematic review of complications of prostate biopsy. Eur Urol. 2013;64(6):876-92.
6. Cornford P, van den Bergh RCN, Briers E, Chiu P, Eberli D, Epure A, et al. EAU-EANM-ESTRO-ESUR-ISUP-SIOG Guidelines on Prostate Cancer-2026 Update. Part I: Screening, Diagnosis, and Local Treatment with Curative Intent. Eur Urol. 2026;90(3):254-69.
7. Erdem S, Horasanli K, Tanidir Y, Aslan R, Şahin S, Tüfek I. Evaluation of population-specific prostate-specific antigen density cut-off values in a Turkish cohort. Turk J Urol. 2022;48(3):192-8.
8. Tang P, Du W, Xie K, Yan W, Sun Y, Chang S, et al. Age- and volume-specific prostate-specific antigen density (PSAD) cut-offs improves biopsy efficiency. BMC Urol. 2020;20(1):45.

9. Gokalp F. The diagnostic value of prostate-specific antigen density in predicting prostate cancer and clinically significant prostate cancer in the grey zone. Int Urol Nephrol. 2023;55(7):1685-91.
10. Distler FA, Radtke JP, Bonekamp D, Kesch C, Schlemmer HP, Wieczorek K, et al. The value of PSA density in combination with PI-RADS™ for the accuracy of prostate cancer prediction. J Urol. 2017;198(3):575-82.
11. Washino S, Okochi T, Saito K, Konishi T, Hirai M, Kobayashi Y, et al. Combination of PI-RADS score and PSA density predicts biopsy outcome in biopsy-naïve patients. World J Urol. 2017;35(4):561-7.
12. Carlsson SV, Carroll PR, Hamdy FC. Reevaluating the Definition of Clinically Significant Prostate Cancer as Grade Groups 2 to 5: An Imperative for Improved Risk Stratification. J Urol. 2025 ;213(2):238-41
13. Kim SB, Cho IC, Min SK. Transrektal Ultrasonografi ile Prostat Hacmi Ölçümü: Transaksiyel ve Midsagittal Tarama Kullanılarak Elde Edilen Yüksekliğin Karşılaştırılması. Kore Üroloji Dergisi. 2014;55(7):470-4.
14. Nordström T, Akre O, Aly M, Grönberg H, Eklund M. Prostate-specific antigen (PSA) density in the diagnostic algorithm of prostate cancer. Prostate Cancer Prostatic Dis. 2018;21(1):57-63.
15. Ahmed HU, El-Shater Bosaily A, Brown LC, Gabe R, Kaplan R, Parmar MK, et al. Diagnostic accuracy of multi-parametric MRI and TRUS biopsy in prostate cancer (PROMIS): A paired validating confirmatory study. Lancet. 2017;389(10071):815-22.
16. Venderink W, van Luijtelaar A, Bomers JGR, van der Leest M, Hulsbergen-van de Kaa CA, Barentsz JO. Prostate cancer risk stratification with MRI and prostate-specific antigen density in biopsy-naïve men. Eur Urol Focus. 2018;4(5):761-8.
17. Falagario UG, Jambor I, Lantz A, Ettala O, Stabile A, Taimen P, et al. Combined use of prostate-specific antigen density and magnetic resonance imaging for prostate biopsy decision-making. Eur Urol Oncol. 2021;4(3):431-8.
18. Chiu PK, Ng CF, Wan KH, Teoh JY, Chan CH, Chu WC, et al. Prostate-specific antigen density thresholds for biopsy in patients with negative magnetic resonance imaging. Prostate Int. 2020;8(2):81-6.
19. Schoots IG, Nieboer D, Giganti F, Moore CM, Bangma CH, Roobol MJ. Is there a role for prostate-specific antigen density in prostate cancer active surveillance transition to intervention? A systematic review. Eur Urol Focus. 2021;7(5):981-90.