Ergenlerde Duygu Düzenlemeye Yönelik Müdahale Programlarının İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, ergenlerde duygu düzenleme becerilerine yönelik müdahale programlarının Türkiye’de ve yurtdışında yapılan tez ve makaleler temelinde incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmada, YÖK Ulusal Tez Merkezi, TR Dizin, Google Scholar, Web of Science ve Springer Link veri tabanlarından elde edilen 58 çalışma değerlendirilmiştir. Bulgular, ergenlerde duygu düzenlemeye yönelik müdahale programlarının çoğunlukla yarı deneysel desenlerde yürütüldüğünü ve ağırlıklı olarak lise öğrencileri ile uygulandığını göstermektedir. Çalışmalarda en sık tercih edilen müdahale türü psikoeğitim olup, bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve diyalektik davranış terapisi (DDT) temelli yaklaşımlar yaygın olarak kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçme araçları arasında Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği öne çıkarken, nitel araştırmaların sınırlı olması, bu alanda daha fazla nitel veri toplanması gerektiğini ortaya koymuştur. Klinik gruplar üzerinde yapılan çalışmaların sınırlı sayıda olması, özellikle dikkat eksikliği, hiperaktivite ve kaygı bozukluğu gibi klinik tanı almış ergenlerle daha fazla araştırma yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, duygu düzenleme programlarının ergenlerde etkili olduğu gözlemlenmiş; ancak daha fazla deneysel ve uzun dönemli çalışmaların yapılması, bu müdahale programlarının kalıcılığı ve genellenebilirliği açısından gereklidir.

Anahtar Kelimeler

• Duygu düzenleme
• Ergenlik
• Müdahale programları
• Psikoeğitim
• Bilişsel davranışçı terapi

Revıew of Interventıon Programs for Emotıon Regulatıon in Adolescents

Öz

This study aims to examine intervention programs for emotion regulation skills in adolescents based on theses and articles conducted in Turkey and abroad. 58 studies obtained from the YÖK National Thesis Center, TR Index, Google Scholar, Web of Science and Springer Link databases were evaluated in the research. The findings show that intervention programs for emotion regulation in adolescents are mostly conducted in quasi-experimental designs and are mainly applied with high school students. The most frequently preferred intervention type in the studies is psychoeducation, and cognitive behavioral therapy (CBT) and dialectical behavioral therapy (DBT) based approaches have been widely used. While the Emotion Regulation Difficulty Scale stands out among the measurement tools used in the research, the limited number of qualitative studies revealed the need to collect more qualitative data in this field. The limited number of studies conducted on clinical groups emphasizes the need for more research especially with adolescents with clinical diagnoses such as attention deficit, hyperactivity and anxiety disorder. As a result, it was observed that emotion regulation programs were effective in adolescents; however, more experimental and long-term studies are necessary for the sustainability and generalizability of these intervention programs.

Anahtar Kelimeler

• Emotion regulation
• Adolescence
• Intervention programs
• Psychoeducation
• Cognitive behavior therapy

Kaynakça

1. Arbel, R. (2024). Daily profiles of parents’ supportive extrinsic emotion regulation of adolescents’ negative emotion. Emotion, 24(8),1885-1898 Advance online publication. https://doi.org/10.1037/emo0001377.
2. Alikaşifoğlu, M., & Ercan, O. (2009). Ergenlerde riskli davranışlar. Türk Pediatri Arşivi, 44(1), 1-6.
3. Bilkay, H. İ., Sarı, T., & Gürhan, N. (2023). Türkiye’de çocuk-ergen ruh sağlığına yönelik kısa bir inceleme. Çocuk ve Gelişim Dergisi, 6(12), 78-92.
4. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
5. Çavuş, F. Ö., Görpelioğlu, S., & Çavuş, U. Y. (2017). Ankara ilindeki ergenlerde riskli davranışların sıklığı, dağılımı. Türkiye Aile Hekim- liği Dergisi, 21(1), 2-16.
6. Deniz, L., & Gürültü, E. (2018). Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(2), 355-367.
7. Garcia, I., & O’Neil, J. (2021). Anxiety in adolescents. The Journal for Nurse Practitioners, 17(1), 49-53.
8. Greenberg, L. S. (2024). Psikoterapide utanç ve öfke. İsatanbul: Psikoterapi Enstitüsü Eğitim Yayınları.

9. Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: an integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271-299.
10. Gross, J. J. (2015). The extended process model of emotion regulation: Elaborations, applications, and future directions. Psycho- logical Inquiry, 26, 130–137. http://dx.doi.org/10.1080/1047840X.2015.989751.
11. Hazen, E. P., Goldstein, M. A., & Goldstein, M. C. (2010). Mental health disorders in adolescents: A guide for parents, teachers, and professionals. Rutgers University Press. http://www.jstor.org/stable/j.ctt5hhws9.
12. Johnsen, L., Bird, J. C., Salkovskis, P., James, A. C., Stratford, H. J., & Sheaves, B. (2024). Sleep disruption in adolescent inpatients: prevalence, associations with clinical outcomes, and clinician perspectives. Journal of Sleep Research, 33(2), e14056.
13. Kartal, S., & Ballı, F. E. (2020). Okul terki araştırmaları: sistematik bir analiz çalışması. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 257-278.
14. Kılınçel, Ş. (2020). Çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğine başvuran hastaların tanı dağılımı ve tedavilerinin değerlendirilmesi. Sakarya Tıp Dergisi, 10(4), 661-668.
15. Kohn, M., & Golden, N. H. (2001). Eating disorders in children and adolescents: epidemiology, diagnosis and treatment. Paediatric Drugs, 3, 91-99.
16. Louw, D., & Louw, A. (2014). Child and adolescent development. UJ Press.
17. Malhi, G. S., Byrow, Y., Outhred, T., Das, P., & Fritz, K. (2017). Irritability and internalizing symptoms: Modeling the mediating role of emotion regulation. Journal of Affective Disorders, 211, 144–149. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.12.021.
18. Mercan, H., & Sarı, H. Y. (2018). Lise öğrencilerinde akran zorbalığı ve sosyodemografik değişkenlerle ilişkisi. Florence Nightingale Journal of Nursing, 26(1), 21-29.
19. Miller, L., & Campo, J. V. (2021). Depression in adolescents. New England Journal of Medicine, 385(5), 445-449.
20. Morrish, L., Rickard, N., Chin, T. C., & Vella-Brodrick, D. A. (2018). Emotion regulation in adolescent well-being and positive educa- tion. Journal of Happiness Studies, 19, 1543-1564.
21. Naragon-Gainey, K., McMahon, T. P., & Chacko, T. P. (2017). The structure of common emotion regulation strategies: A meta-anal- ytic examination. Psychological Bulletin, 143(4), 384.
22. Neppl, T. K., Diggs, O. N., Neppl, A. K., & Denburg, N. L. (2024). Adolescent predictors of psychiatric disorders in adulthood: The role of emotional distress and problem drinking in emerging adulthood. Development and Psychopathology, 36(2), 799-809.
23. Polat, F., & Sohbet, R. (2020). Ortaöğretim öğrencilerinde akran zorbalığı. KSU Medical Journal, 15(2), 41-51.
24. Rosenblum, G. D. & Lewis, M. (2006). Emotional development in adolescence. Blackwell Handbook of Adolescence. Oxford: Blackwell Publishers, 269-289.
25. Silk, J. S., Steinberg, L., & Morris, A. S. (2003). Adolescents’ emotion regulation in daily life: Links to depressive symptoms and problem behavior. Child Development, 74(6), 1869-1880.
26. Tekeoğlu, U. (2024). Çocuk ve Ergenlerde Uyku ve Uyanıklık Bozuklukları. Tıp Fakültesi Klinikleri Dergisi, 7(1), 21-33.
27. Young, K. S., Sandman, C. F., & Craske, M. G. (2019). Positive and negative emotion regulation in adolescence: links to anxiety and depression. Brain Sciences, 9(4), 76.
28. Yurgelun-Todd, D. (2007). Emotional and cognitive changes during adolescence. Current Opinion in Neurobiology, 17(2), 251-257. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health adresinden 23/07/2024 tarihinde erişilmiştir.